Is liegen over Sinterklaas slecht voor je kind?

Twee Amerikaanse psychologen zeggen in een publicatie in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet dat leugens over de Kerstman schadelijk kunnen zijn voor de vertrouwensband met je kind. Maar kan het echt zo’n vaart lopen? Pedro De Bruyckere, pedagoog en onderzoeker aan de Arteveldehogeschool in Gent, relativeert.

vwh

De Amerikaanse psycholoog Christopher Boyle en onderzoeker Kathy McKay betwijfelen dat liegen over de Kerstman, maar dat geldt ook voor kindervriend Sinterklaas en zelfs de Paashaas, goed is voor kinderen. Ze stellen dat het de vertrouwensband met je kinderen kan verstoren. “Als ouders kunnen liegen over het bestaan van een sprookjesfiguur, hoe kunnen kinderen hen dan nog vertrouwen?”, vragen ze zich af. Ze voegen er in de publicatie aan toe dat leugens niet altijd slecht zijn. Bijvoorbeeld: als je na de dood van een dier aan een kind zegt dat het in de dierenhemel vertoeft, kwestie van de pijn te verzachten. Liegen zonder dat het hoeft, kan volgens hen niet.

De Limburgse mama Kim Smets (32) deelt die mening. Ze kwam onlangs in het nieuws omdat ze zich schuldig voelt voor de leugentjes over Sinterklaas die ze de voorbije jaren tegen haar kinderen heeft verteld. Haar zoontje van elf weet nu dat de goedheilig man uit Spanje niet echt bestaat. Nu wil ze haar zoon van vijf jaar op de hoogte brengen. “Ik ga nu met de juf bespreken hoe ik dit het best kan zeggen”, zei ze in een interview in Het Belang van Limburg.

Normale leugen

Pedro De Bruyckere, pedagoog en onderzoeker aan de Arteveldehogeschool in Gent, vindt dat het effect van liegen best met een korrel zout mag worden genomen. “Dat artikel in The Lancet is amper twee bladzijden lang. Het zijn argumenten van tweemensen die zich focussen op de psychiatrische kant van het hele kerstgebeuren en dergelijke meningen krijgen om de zoveel tijd aandacht. Ze waarschuwen vooral ouders die hun kinderen bang maken door te zeggen dat ze misschien wel in de zak van de Kerstman zullen belanden. Het is die gecreëerde angst die heel misschien vertrouwensbreuk kan veroorzaken, maar dat is bijzonder moeilijk in te schatten”, klinkt het.De pedagoog voegt eraan toe dat leugentjes van dit elan normaal zijn en over het algemeen wellicht niet slecht zijn voor je kinderen. “Je formuleert informatie anders of je verzwijgt bepaalde dingen. Het zijn niet alleen ouders die hun kinderen iets voorliegen, maar een hele gemeenschap. Als het oudste kind het te weten komt, dan wordt het in het beste geval een deel van de zogenaamde samenzwering om het niet te verknallen voor de jongere kind.”

Geruchten checkenHoe en wanneer vertel je dan de waarheid aan je kroost? “Als je kind zelf vraagt of Sinterklaas, de Kerstman, de Paashaas en hun vriendjes echt bestaan, kan je altijd vragen waarom je oogappel dat denkt. Misschien heeft je kind het gehoord op school. Daarna kan je vragen of je kind de geruchten gelooft. Twijfelt het aan het bestaan van de figuren, dan kan je voorzichtig uitleggen dat het een traditie is. Vertel er ook bij dat het belangrijk is om de traditie in ere te houden voor jongere kinderen. Als je merkt dat je kroost te oud wordt of te veel opgaat in de traditie, dan kan je het nieuws meedelen."

Bilzense mama (32) wil niet liegen tegen haar kinderen, ook niet over Sinterklaas

© Raymond Lemmens

1 / 2
thumbnail: null
thumbnail: null

Haar dochtertje van elf weet wie Sinterklaas is. Maar ook tegen haar zoontje van vijf wil ze “niet meer liegen”. De Bilzense mama Kim Smets (32) is op zoek naar een alternatief voor de Sint. “Omdat ik me er niet goed bij voel als ik moet liegen”, zegt Kim. “Ik ga nu met de juf bespreken hoe ik dit het best tegen mijn zoontje kan vertellen.”

In de Facebookgroep ‘Mama’s voor Mama’s’ - een groep met 20.000 leden waarin moeders elkaar om raad vragen en tips geven - postte Kim Smets woensdag een opvallende vraag: “Zijn er hier mama’s die niet meedoen met het hele Sinterklaasgebeuren? Ik ben op zoek naar een leuk, leugenvrij alternatief om er toch een speciale dag van te maken.” Ze kreeg meteen heel wat reacties. Positief én negatief.

“De eerste drie jaar ben ik er met mijn dochter volledig in meegegaan. Maar ik had er elk jaar meer moeite mee”, legt de Bilzense uit. “Daarna deed ik er gewoon vaag over. Als de Sint ergens kwam heb ik hem niet gemeden. Maar ik heb geen leugens meer verteld, zoals: de Sint loopt nu op het dak. Toen mijn dochter zes was, heb ik het verteld. Op dat moment was ze wel verdrietig, maar ze zegt nu zelf dat ze het fijn vindt dat ik eerlijk ben geweest. Mijn zoontje is nu vijf en heeft dit jaar zijn schoen gezet. Maar ik voel me er slecht bij om hem blij te maken met een leugen. Gelukkig stelt hij geen vragen, maar het wringt. Ik ben niet meer van plan om op 6 december speelgoed op tafel te zetten en te zeggen dat de Sint dat gebracht heeft.”

Kim gaat met de juf van haar zoontje overleggen hoe ze dit het beste aanpakt. “Ik wil hem niet choqueren. Aangezien hij toch niet zo fel met Sinterklaas bezig is, verwacht ik geen grote problemen. Ik zal hem wel uitleggen dat andere kinderen het nog niet weten en dat hij het niet mag doorvertellen. Ik wil ook iets anders doen. In plaats van cadeautjes te geven op de traditionele manier, kwam mijn dochter met het idee dat we allemaal voor elkaar iets kopen. Ik wil ook de commercie errond uitleggen. Er zijn kinderen die een tweedehands autobaan krijgen, anderen krijgen een fiets én een PlayStation. Dat zien kinderen ook.”

Principe

De reacties zijn gemengd. “Er zijn uiteraard mensen die zich aangevallen voelen”, zegt Kim. “Die reacties raken mij. Ik wil niemand veroordelen. Ik noem ook niemand een leugenaar. Een mama verwoordde het wel heel mooi: zij zag het niet als een leugen, maar sprak over magie. Misschien zie ik het een beetje zwart-wit, maar ik vind het gewoon moeilijk om te liegen tegen mijn kinderen. Gelukkig krijg ik steeds meer steun van mijn omgeving. Mijn ex-man staat achter mij. Bij de grootouders krijgen de kinderen wel nog iets, maar zij hebben er nooit een hele show van gemaakt.”

Kim is alleszins niet de enige mama die niet (meer) meedoet aan Sinterklaas. Ook bij de kinderen van Ann De Laet uit Herselt komt de Sint niet langs. “Ik heb mijn kinderen, die nu twee, vier en zes zijn, meteen uitgelegd hoe het zit. Dat Sinterklaas wel ooit bestaan heeft en cadeautjes uitdeelde aan de arme kinderen, maar dat niet kan doen in de hele wereld. Ik vind uit principe dat je niet mag liegen. Bij ons staat de chocolade ’s ochtends ook klaar, hoor. De kinderen zijn dan blij, maar ik vind het niet nodig om te zeggen dat er een heilige is die speelgoed rondbrengt. Waarom dan veel te veel speelgoed aan het ene kind en amper iets aan het andere? Mijn kinderen weten dat mama en papa ervoor moeten werken. Ik heb wel gezegd dat ze de pret niet moeten bederven voor andere kinderen, dat sommige ouders wel doen alsof de Sint bestaat. Op onze school komt de Sint met zijn Pieten trouwens niet langs. Ze krijgen wel chocolade en mandarijntjes mee naar huis. Maar ze vinden dat ieder voor zijn kind zijn eigen keuze mag maken.”

MEER OVER Gezin