Britten kiezen voor Brexit: een overzicht

Foto: Reuters

Britten kiezen voor Brexit: een overzicht

Print
Groot-Brittannië vertrekt uit de Europese Unie. Dat is de conclusie na het referendum van donderdag rond de Brexit. Opvallend is de grote verdeeldheid bij de Britten. Zo steunde 72 procent van de 18- tot 24-jarigen het kamp tegen de Brexit. Tim Farron, leider van de liberaal democraten, vindt dat jammer. “Een aanzienlijk deel van de jongeren heeft gestemd voor ‘Remain’, maar helaas hebben meer oudere mensen voor ‘Leave’ gestemd. De jongeren stemden voor hun toekomst, maar die is hen ontnomen. Zij zitten er het langst mee", is een van de meest sprekende reacties. Een overzicht.

Volg de ontwikkelingen hier live.

De Britse premier David Cameron heeft vrijdag bij de Britse koningin Elizabeth II verslag uitgebracht omtrent de uitslag van het referendum over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie en zijn nakend ontslag. Ondertussen heeft de Britse petitie voor een tweede volksraadpleging 115.000 handtekeningen verzameld. De ondertekenaars voeren aan dat bij een deelname van nog geen 75 procent procent geen van beide kampen minstens 60 procent van de stemmen heeft gehaald.

Het Europees parlement komt dinsdag in een bijzondere zitting samen om te debatteren over de te volgen procedures na de Brexit-stemming van de Britten. Juncker stelt Britse werknemers Europese Commissie gerust: "Jullie werken voor Europa. Jullie lieten je nationale 'petten' achter aan de ingang van deze instelling en die deur gaat nu niet op slot." In een brief aan de werknemers van de Europese Commissie tracht voorzitter Jean-Claude Juncker vooral zijn Britse personeelsleden gerust te stellen. "Ik zal er alles aan doen om jullie in dit moeilijke proces te steunen."

Schotland

Schotland is niet te spreken over de uitkomst van het referendum. “Schotland heeft ervoor gekozen in de Europese Unie te blijven en ik ben van plan alle opties te bepraten om dit te doen”, aldus premier Nicola Sturgeon. Een tweede Schots referendum over onafhankelijkheid van Groot-Brittannië "ligt op tafel".

Trump

Donald Trump, momenteel in Schotland, toont zich een duidelijke voorstander van de Brexit: "Ik denk dat het buitengewoon is, ik denk dat het buitengewoon zal zijn. Het is fantastisch".

Merkel en Hollande

Bondskanselier Angela Merkel: "Dit is een slag voor Europa en voor het eenmakingsproces". De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president François Hollande zitten maandag in Berlijn samen over de gevolgen van de uitslag van het EU-referendum. Hollande: "Dit is een pijnlijke keuze. Europa kan niet meer voortdoen zoals voorheen". 

Labourleider Jeremy Corbyn pleit voor een snelle start van de uittredingsonderhandelingen: "Er staan ons duidelijk zeer zware dagen te wachten". Ex-premier Tony Blair noemt het resultaat van de stemming "zeer slecht voor ons land, voor Europa, voor de wereld.

Groen

Groen wil de uitslag van het referendum gebruiken "als een springplank voor een ander Europa".
"We moeten niet Europa de rug toe keren maar wel degenen die angst en verdeeldheid zaaien. De Europese leiders denken vanuit het enge nationale belang en niet vanuit een solidair algemeen belang. Dat zorgt voor een verdeelde samenleving vol angst, onzekerheid, wantrouwen en kwetsbaarheid.

Cameron

David Cameron: "Er zal geen onmiddellijke verandering zijn in de manier waarop ons volk reist, waarop onze goederen circuleren en waarop onze diensten worden verkocht".

Op korte termijn kan de Brexit al tot omzetverlies leiden, zo meent Fa Quix, directeur-generaal van Fedustria. Maar de topman van de textiel- en meubelsector waarschuwt de Belgische politici om, op de lange termijn, geen revanche te nemen, zodat de handelsrelaties optimaal blijven.

Guy Verhofstadt, liberaal fractieleider in het Europees Parlement, vreest "politieke en economische onzekerheid". "Dus een heel continent en de Britse kiezers die kozen voor een vertrek moeten wachten op een interne worstelpartij bij de Tories? Dat is niet ernstig"

Spanje stelt voor het gezag over de Britse enclave Gibraltar te verdelen tussen Spanje en Groot-Brittannië. Op die manier zou Gibraltar ook na de Brexit toegang kunnen blijven houden tot de Europese interne markt. "De Britten hebben Europa een grote dienst verleend met hun soevereine beslissing", zegt Beatrix von Storch, vicevoorzitster van de Duitse nationalistische en eurosceptische partij Alternatief voor Duitsland (AfD).

Verdeeldheid

Uit de resultaten van het referendum blijkt dat Groot-Brittannië erg verdeeld is over de Brexit. Zo blijkt bijvoorbeeld dat in Londen, Schotland en Noord-Ierland de meerderheid tegen een vertrek uit de Europese Unie gestemd heeft.

De beurzen in New York zijn vrijdag met stevige verliezen geopend, in de nasleep van het Britse referendum over de Europese Unie. De Britten hebben zich daarin uitgesproken voor een vertrek uit de EU, wat wereldwijd tot grote verliezen op de beurzen heeft geleid.

De Dow-Jonesindex noteerde kort na opening 2,8 procent lager op 17.474 punten. De brede S&P 500 zakte 2,6 procent tot 2058 punten. De technologiegraadmeter Nasdaq verloor 3,6 procent naar 4.733 punten.
De brexit kwam als een verrassing voor beleggers, want zij waren ervan uitgegaan dat de Britten voor een verder verblijf in de EU zouden stemmen. Donderdag ging Wall Street daardoor nog flink omhoog.
De Federal Reserve liet weten de ontwikkelingen op de wereldwijde financiële markten nauwlettend te volgen, na de uitslag van het referendum. De Amerikaanse centrale bank staat klaar om liquiditeit in de markt te pompen mocht dat nodig zijn om eventuele negatieve gevolgen van de beursverliezen voor de Amerikaanse economie op te vangen.

Andere verliezers van het Brexit-referendum lijken de Britse jongeren te zijn. In een laatste poll net voor de stemming, die het resultaat verkeerd had maar de tendensen wel juist, was immers nog gebleken dat van de 18- tot 24-jarigen liefst 72 procent tegen een vertrek uit de Europese Unie zou gaan stemmen.

Tim Farron, leider van de liberaal democraten, vindt dat jammer. “Een aanzienlijk deel van de jongeren heeft gestemd voor ‘Remain’, maar helaas hebben meer oudere mensen voor ‘Leave’ gestemd. De jongeren stemden voor hun toekomst, maar die is hen ontnomen. Zij zitten er het langst mee.”

Onder gepensioneerden stemde 59 procent voor een Brexit.

VBO-topman: "Dit gaat gevolgen hebben voor onze economie" 

Pieter Timmermans, topman van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), vreest voor de economische gevolgen van een brexit. Groot-Brittannië is namelijk een van onze grootste handelspartners. "Dit zal zeker gevolgen hebben voor onze economie", klinkt het. 

"We hadden voordien al gezegd dat er gevolgen zouden zijn op vlak van economische groei", zegt Pieter Timmermans in het interview met VRT. "Dat wil niet zeggen dat er morgen een muur rond Groot-Brittannië zal staan. De handel kan gewoon doorgaan, want er moet uiteindelijk nog gedurende een aantal jaar onderhandeld worden. Maar de onzekerheid die de komende weken zal ontstaan, is natuurlijk niet goed." 

Volgens de VBO-topman exporteren we jaarlijks voor 30 miljard euro naar Groot-Brittannië. Daarom is het belangrijk om handelsakkoorden te sluiten. "We mogen enerzijds niet panikeren, en anderszijds mogen wij die handelspartner niet zomaar loslaten. Zeker niet vanuit België. Het blijft een heel belangrijke economische partner." 

Gevolgen voor fruitteelt

Europees parlementslid en schepen van landbouw in Sint-Truiden, Hilde Vautmans (Open Vld), vreest dat het vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie de doodsteek zal betekenen voor heel wat fruittelers. Na de boycot van Rusland, de extreme weersomstandigheden van de voorbije maanden is dit een zoveelste tegenslag die de fruittelers te verwerken krijgen.

Vos: "Dit wordt geen zachte landing"

Hendrik Vos, hoogleraar Europese Politiek, denkt dat er paniek gaat uitbreken na de overwinning van het Brexit-kamp. Het effect van een sprong in het ongewisse, zegt Hendrik Vos. "Er ligt ook niet echt een draaiboek klaar."

Engeland en Wales

Het historische referendum ging donderdagochtend om 8 uur van start. Zo'n 46,5 miljoen geregistreerde kiezers mochten op die historische 23 juni 2016 beslissen over de toekomst van Groot-Brittannië. Ondanks het slechte weer was de opkomst groot: 71 procent van de stemgerechtigden - zo'n 46,5 miljoen kiezers - kwam opdagen. Volgens een niet-officiële peiling van het onderzoeksbureau YouGov zou 52 procent voor 'remain' stemmen en 48 procent voor 'leave'. 

De overwinning van het Leave-kamp in het Britse EU-referendum is te danken aan de kiezers in Engeland en Wales. Zij stemden tegen het lidmaatschap van de Europese Unie en zetten nu de deur naar de Brexit wagenwijd open. In Schotland en Noord-Ierland daarentegen werd tégen de Brexit gestemd. De gevolgen kunnen groot zijn. 

In Schotland werd in elke kieomschrijving voor EU-lidmaatschap gekozen. Eerste minister Nicola Sturgeon van de Scottisch National Party (SNP) is tevreden met die "clean sweep". "Goed gedaan iedereen", schrijft ze op Twitter. In Noord-Ierland is de uitslag minder eenduidig, maar haalden de EU-voorstanders toch een duidelijke meerderheid. 

Farage: "De EU gaat dood"

Farage heeft de pers en de bevolking vrijdagochtend onder luid applaus toegesproken. "Dit is Independence Day", zei hij. "Ik bedank de 17 miljoen mensen die gestemd hebben voor de Brexit. Zij hebben moed getoond. De mensen zijn duidelijk ontgoocheld door het beleid van premier Cameron en dat is hier nog eens zichtbaar."

De leider van UKIP was hard voor de Europese Unie. "De EU is aan het sterven", zei hij. "Er komen steeds meer eurosceptische stemmen op, onder meer in Nederland, Denemarken en Italië. Wie weet volgt hierna dus wel een Nexit. We moeten terug naar soevereinde landen, zonder de vlag van de EU erboven. We zullen handel blijven voeren, hoor. Maar we beslissen dat zelf wel."

 

Cameron stapt op

De Britse conservatieve premier David Cameron blijft nog drie maanden op post, maar vertrekt dan. "In oktober moet er een nieuwe premier zijn", verklaarde hij deze morgen op een persconferentie aan Downing Street 10.

Cameron was er voorstander van om in de Europese Unie te blijven met Groot-Brittannië, waar het land volgens hem sterker is dan zonder de steun van de EU. Dat de Britten uiteindelijk via een referendum beslist hebben om toch te vertrekken uit die EU, heeft de premier doen beslissen om op te stappen. "Ik vind dat ik niet de kapitein mag zijn met wie we de onderhandelingen over het vertrek uit de EU zullen aanvatten", zei Cameron.

Pond zakt naar laagste peil sinds 1985

Het Britse pond is intussen naar het laagste peil gedonderd in meer dan dertig jaar. Donderdagnacht was de munt op een bepaald moment 1,3467 Amerikaanse dollar waard, donderdagavond noteerde ze nog op meer dan 1,50 dollar. 

Het pond verloor in één nacht tijd maar liefst 9,5 procent van zijn waarde, het grootste verlies ooit genoteerd. In oktober 2008 sleurde de financiële crisis de munt 5,9 procent naar beneden. 

Ook de euro is vrijdagochtend flink onderuitgegaan ten opzichte van de dollar. Toen bekend werd dat de voorstanders van een vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie na het tellen van twee derde van de stemmen een voorsprong hadden, zakte de eenheidsmunt verder. 

De euro was omstreeks 5.35 uur 1,1014 dollar waard. Dat was bij het slot van de Europese beurzen op donderdag nog 1,1373 dollar.

Voorzitter Europees Parlement: "We hadden dit verwacht"

Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, zei vrijdagochtend niet geschokt te zijn door de resultaten. "We hadden dit verwacht", zei hij. "We waren hierop voorbereid. Ik ga nu overlegen met Angela Merkel om een kettingreactie te voorkomen en ervoor te zorgen dat er dus geen andere landen het voorbeeld van de Britten volgen." Schulz gaf ook aan te hopen dat met de Euro niet zal gebeuren wat momenteel met de Pond aan het gebeuren is.

Gaat Nederland de Britten achterna?

Geert Wilders en zijn Nederlandse extreemrechtse PVV waren er vrijdagochtend snel bij om de Britten te feliciteren. "Donderdag 23 juni gaat de geschiedenis in als Independence Day. De eurofiele elite is verslagen. Groot-Brittannië wijst Europa de weg naar de toekomst en de bevrijding. Het is nu tijd voor een nieuwe start, vertrouwend op eigen kracht en soevereiniteit. Ook in Nederland", laat de partij in een reactie weten.

Wilders wil met Nederland het Britse voorbeeld volgen. "Wij willen weer de baas worden over ons eigen land, ons eigen geld, onze eigen grenzen en ons eigen immigratiebeleid. Als ik premier word, dan komt er ook hier in Nederland een referendum over het verlaten van de Europese Unie. Laat het Nederlandse volk spreken", aldus Wilders.

Premier Michel: "Een zware klap voor Europa"

De Belgische premier Charles Michel (MR) heeft vrijdagochtend een persconferentie gegeven. "De keuze van de Britten is niet de keuze die we wilden of die we hoopten", zei de teleurgestelde Michel. "Maar we moeten ze respecteren. De bal ligt nu in het kamp van de Britse regering. Ik hoop dat er binnen de twee jaar nieuwe vorm van samenwerking gevonden kan worden. Het is daarom heel belangrijk om het hoofd koel te houden en rustig te blijven."

"Dit is een zware klap voor het Europese project", zei Michel. "Dat project was de mooiste droom van de vorige eeuw. Nu moeten we dit momentum gebruiken om op een hedendaagse manier te zoeken naar een manier op het voort te zetten op de best mogelijke manier, waar iedereen baat bij heeft. We zijn wakker geworden in een ander Europa. Nu moeten we zo snel mogelijk een conclaaf houden over de toekomst van de EU en er het beste van maken."

Bourgeois: "Slechte dag voor Europa en Vlaanderen"

Vlaams minister-president Geert Bourgeois is een beetje bang door het resultaat van het referendum in Groot-Brittannië. "Het is onbekend terrein, ja", zei hij vrijdagochtend op VTM. "Het is nooit eerder gebeurd dat zo'n grote lidstaat eruit stapte. Het is een slechte dag voor de Europese Unie, voor Groot-Brittannië en voor Vlaanderen."

Volgens Bourgeois wordt het nu zaak om verstandig te handelen. "Alles hangt af van de manier waarop uit elkaar gegaan wordt. We moeten een goed vrijhandelsakkoord sluiten, want Groot-Brittannië is de op drie na belangrijkste exportmarkt voor Vlaanderen. We zouden er heel erg onder lijden als dit niet verstandig aangepakt wordt, onder meer qua werkgelegenheid. Hopelijk spelen er geen revanchegevoelens tegenover de Britten."

De Brexit zou in Vlaanderen tot 12.000 jobs kunnen kosten. "Dat is het slechtste scenario", zegt Bourgeois. "Hopelijk komt het zover niet. We moeten het nu goed aanpakken."

Tusk: "Unie met 27 lidstaten behouden"

"We zijn vastberaden om onze unie met 27 lidstaten te behouden. De Europese Unie blijft ons kader voor onze gemeenschappelijke toekomst." Zo heeft Europees president Donald Tusk vrijdag gereageerd.

Tusk erkende dat Europa een ander resultaat had gewenst. Het vertrek van de Britten uit de Unie heeft "dramatische" gevolgen, maar "het is niet het moment voor hysterische reacties". De Europese president sprak de voorbije dagen met alle leiders van de lidstaten en Europese instellingen. "We zijn vastberaden om onze unie met 27 lidstaten te behouden. De Europese Unie blijft ons kader voor onze gemeenschappelijke toekomst."

Dinsdag en woensdag vindt in Brussel een al langer geplande Europese top plaats. Tusk deelde mee dat de 27 leiders in de marge van die top al een eerste keer zonder de Britse premier David Cameron zullen vergaderen. Ze nemen zich voor "een reflectie over de toekomst van de Europese Unie op te starten."

Tusk beklemtoonde dat er geen juridisch vacuüm zal ontstaan. Tot Groot-Brittannië formeel vertrekt, blijven de Europese regels en de rechten en plichten van het lidmaatschap er gewoon van kracht.

Nu in het nieuws