Heet van de tong

“Aartsconservatieve kliek waarin ik geen vertrouwen heb”

Print

De onvrede onder magistraten sleept al enige tijd aan: begin vorige jaar kwamen de magistraten bijeen in het Brusselse justitiepaleis om te protesteren tegen geplande besparingen. Foto: Bart Dewaele

Jan Nolf was 25 jaar lang vrederechter en hij publiceert columns over het gerecht in diverse media. Hij is graag recht voor de raap, ook over het conflict met de magistraten: “Het gaat over een aartsconservatieve kliek in wie ik niet het minste vertrouwen heb.”

Dat juist de leden van deze “kliek” zich plots voordoen als de witte ridders van de hervorming, dat vindt Jan Nolf zorgwekkend. “Er is een soort van monsterverbond tussen een aantal uiterst conservatieve magistraten”, zegt de ere-vrederechter. “Ze sluiten de rangen, terwijl ze normaal nog geen woord met elkaar wisselen. Wat ze gemeen hebben is hun verzet tegen elke verandering. Net nu minister van Justitie Koen Geens het lastig heeft, kiezen ze voor het offensief.”

Katholiek-conservatief en PS

De magistraten waar het over gaat zijn vooral Jean de Codt, voorzitter van het Hof van Cassatie; en Luc Hennart, voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg in Brussel. Jean De Codt is van adel en katholiek-conservatief, Hennart heeft een PS-signatuur.

Hennart zei zondag op de Franstalige tv-zender RTL-TVI dat hij Koen Geens nul op tien geeft als justitieminister. Jean De Codt zei in een nieuwsprogramma op de RTBF dat een staat zonder justitie een schurkenstaat wordt: “De lineaire besparingen kunnen echt niet door de beugel.” Hij kreeg in De Standaard bijval van Jan Geysen, voorzitter van de Nederlandstalige vereniging van magistraten. “Verandert er niks, dan staken we in juni”, zei Geysen. “We hebben te weinig geld om het einde van het jaar te halen.”

Geens repliceerde met een oproep tot discretie, zoals die verwacht wordt van magistraten. Gisteren had de minister een naar zijn zeggen constructief gesprek met een delegatie van het gerecht.

De onvrede onder magistraten sleept al lang aan. “Het verschil is dat ze nu veel mediagenieker uithalen en zich brutaal en direct opstellen”, zegt Jan Nolf. “Ik herinner me vroeger discussies over het al dan niet dragen van onze toga tijdens een manifestatie, of gekibbel over wie ons moest vertegenwoordigen (lacht).”

“Maar ik stel mij vragen over wat er achter dit vinnige offensief schuilgaat. Met aan de ene kant iemand als ridder Jean de Codt, die verbonden is aan Opus Dei. En aan de andere kant een notoire vrijzinnige als Hennart. En Jan Geysen? Die is nog voorzitter geweest van de adviesraad van de magistratuur. Dat word je alleen als je de zegen krijgt van de behoudsgezinde groep.”

Sfeer verziekt

“Waar het om gaat is dat al deze mensen geen hervormingen willen,” zegt Jan Nolf. “De mentaliteit van de magistratuur is het grote probleem. Ze hebben geen nieuwe middelen nodig, maar een nieuwe ingesteldheid. Maar ze denken in termen van macht. Terwijl die zogenaamde derde macht, die het gerecht is, eigenlijk vooral een maatschappelijke dienst is. Ze zouden eens, buiten elke regelgeving om, in het eigen hart moeten kijken om te zien hoe ze efficiënter kunnen werken. Als autoritaire figuren zitten ze gevangen in een conflictdenken naar de minister en naar de samenleving toe. Dat verziekt de sfeer. Door die archaïsche mentaliteit rijden ze zichzelf telkens weer vast.”

6.000 euro netto en toch bijklussen

“We zouden dringend af moeten van die ouderwetse generatie”, verzucht Jan Nolf. “Ik was al niet enthousiast over de verhoging van de leeftijdsgrens. Juist degenen die het langst blijven zitten, kunnen het best gemist worden.”

“We zouden al een grote stap vooruit maken als alle magistraten hun job nu eens voltijds zouden doen. De grote helft van hen, en dat is een voorzichtige schatting, klust bij: ze geven les of schrijven boekjes, terwijl ze toch vijf- tot zesduizend euro netto verdienen per maand. Het is een van die bijklussers die onlangs vergat om zijn handtekening te zetten onder het aanhoudingsmandaat van een moordverdachte.”

“Er zijn ook experten die zeggen dat er niet te weinig maar juist te véél rechters zijn. Iemand als Hennart is ook een ramp als manager. Hij zoekt de incidenten echt. Hij saboteert zijn eigen werking. Hij heeft 50.000 euro verspild omdat hij iemand als Dutroux toch naar het gerechtsgebouw in Brussel wilde laten komen, in plaats van de zitting te houden in de gevangenis, wat perfect mogelijk was. Jean De Codt heeft de werking van Cassatie alleen maar duurder gemaakt. Voor de gewone burger heeft hij de toegang bemoeilijkt. Neen, van zulke mensen verwacht ik niets.”

Stuk gebeten

“De vraag is hoe zulke mensen op die posities belanden. Die benoemingen gebeuren door de Hoge Raad van Justitie. Die de magistraten ook opvolgt. Dat is niet goed. Je moet de evaluatie splitsen en voor een Comité J (van justitie) zorgen, zoals het Comité P bij de politie.”

“Op minister Geens heb ik vaak kritiek gehad, maar hij weet wel dat het moet veranderen en hij toont zich daar moedig in. Zijn voorgangers, zoals Annemie Turtelboom en Stefaan De Clerck, hebben er hun tanden op stuk gebeten. Wat zal het nu geven?”

MEEST RECENT