© Pol Van Rooy

Pieter Embrechts: “Ik zie veel goede wil op de Turnhoutsebaan”

Morgen start in uw krant de bijlagereeks ‘Turnhoutsebaan, de wereld in één straat’. In zes delen schetsen we aan de hand van gesprekken met bewoners, handelaars en passanten een beeld van wat de Turnhoutsebaan anno 2016 is. Pieter Embrechts trok voor gva.be de Turnhoutsebaan op. Het resultaat van deze trip ziet u vanmiddag in een eerste video op www.gva.be/turnhoutsebaan-video.

KVH, IL

Over de vraag om mee te werken aan het project Turnhoutsebaan van Gazet van Antwerpen heeft Pieter niet lang moeten nadenken. Hij woont al ruim twaalf jaar in Borgerhout en kent de ziel van de baan door en door.

Dat blijkt ook uit ‘Hier in Borgerhout’, een cover van ‘In the neighbourhood’ van Tom Waits. Hij schreef het nummer al in 2011, speciaal voor de tiende verjaardag van De Roma, maar het is nog maar net, op zijn nieuwe dubbelcd ‘Onderwoud’, op plaat uitgebracht. Een lofzang van Borgerhout, en tegelijk van het leven, met al zijn mooie en minder mooie kantjes.

Intussen werkt hij ook – de première is gepland in januari 2017 – aan een theaterconcert over de Turnhoutsebaan, een coproductie met HetPaleis en De Roma. Rode draad in deze voorstelling zijn de verhalen van de mensen op de Turnhoutsebaan, de winkeliers, de bewoners en de toevallige passanten.

"Mensen uit alle windstreken"

“Pas als je iemand zijn verhaal kent, kan je voor hem gewonnen worden”, zegt Pieter Embrechts. “Hoe meer focus, hoe meer empathie. Naar analogie met wat ik in 2009 voor ‘Te Gek!?’ heb gedaan met mensen met geestelijke gezondheidsproblemen, wil ik de mensen van de Turnhoutsebaan, elk met hun geschiedenis, uitvoerig bezingen. De videoreportages voor Gazet van Antwerpen zijn een mooie voorbereiding.”

De Turnhoutsebaan intrigeert Pieter Embrechts al langer. Heel even was er het idee om al in 2007 elke aflevering van de toenmalige tv-reeks ‘W@=D@’, die hij samen met Dimitri Leue heeft gemaakt, te starten op de Turnhoutsebaan.

“Dat is er uiteindelijk niet van gekomen, maar het had perfect gekund”, zegt Pieter Embrechts. “Op de baan kom je echt wel mensen uit alle windstreken tegen. Erover wandelen of fietsen is een altijd interessante ervaring.”

“De mix van oude en nieuwe winkeltjes, van volhouders en nieuwkomers, van bittere vooroordelen en oprechte hoop, van armoede en hipsters, en ook van vervaarlijk glooiend asfalt met een te drukke verkeersstroom die fietsers en voetgangers tot acrobatie dwingt… Een rommeltje dus, maar ook een uniek voorbeeld van hoe rijk diversiteit kan zijn.”

"Borgerhout is het meest creatieve district"

Hoewel hij er als kind geregeld passeerde, onderweg naar zijn grootouders die in Borgerhout woonden, ontlokt de straat bij hem niet meteen veel nostalgie.

“Ik vond het een lelijke straat, dat herinner ik me. Maar natuurlijk ken ik ook de verhalen van de prachtige vitrines, de paardentram, het mooi uitgedoste volkje met zijn stijlvolle hoeden. En ook de verhalen van de verloren dromen, de verzuring bij degenen die er de waarde van hun panden – die ze met hun zuurverdiende spaarcentjes hadden gekocht – hebben zien kelderen.”

“Als ik er nu rondkijk en met mensen spreek, zie ik vooral veel goede wil en een opvallende bevlogenheid en creativiteit. Geef toe, de wijken rondom de Turnhoutsebaan zijn toch de meest creatieve van de stad. Geen enkel district telt zoveel muzikanten, kunstenaars, ateliers en studio’s als Borgerhout. En er komen er nog altijd bij.”

“Hetzelfde op de pleinen, waar je elk half jaar wel een nieuwe koffiebar of restaurantje kan ontdekken. Als er nu ook nog wat aan de verkeersellende zou worden gedaan - te beginnen met alle bussen en trams ondergronds te steken - zou de baan ongetwijfeld aantrekkelijker en leefbaarder worden. En minder ruimte laten voor verzuring.”

"Ontmoetingen die de grootste clichés ontkrachten"

Onderweg met het videoteam van Gazet van Antwerpen heeft Pieter Embrechts veel mensen ontmoet.

“Een van de meest bijzondere dingen die ik heb geleerd, is dat ondanks de goodwill die er is, samen-leven nog niet voor iedereen evident is. En dat er ook heel veel armoede heerst. Als ik een begrafenisondernemer hoor vertellen dat ook het merendeel van de tweede, zelfs derde generatie verkiest in Marokko te worden begraven, toont dat aan dat de integratie nog niet helemaal gelukt is.”

“Ook de talloze schotelantennes aan de gevels getuigen van leefwerelden ver van hier. Maar evengoed heb ik mensen ontmoet, die de grootste clichés ontkrachten. Clichés over schoolachterstand, werkloosheid."

"Ik denk aan het gesprek met twee gezellige moslima’s bij bakker Zahnoun. De bakker overigens wiens zoon ‘Turkey’s Got Talent’ heeft gewonnen. Maar goed, in het platste Antwerps vertelden deze twee charmante dames me over facetten van hun leven. Over het gezin met 14 kinderen waar ze uit zijn gekomen: zeven broers, zeven zussen.”

"We zijn op de goede weg"

“De oudste zus sprak vol trots over haar kinderen waar ze bijzonder fier op was. Ze hadden rechten en burgerlijk ingenieur gestudeerd. Ze vertelden over het harde leven van hun ouders, taaie mensen die om vier uur opstonden, drie uur te voet onderweg waren naar de fabriek waar ze de klok rond werkten."

"En over hoe de volgende generaties, vaak door drugs, zijn verloren gelopen. De vrouwen pleitten onomwonden voor een veel strengere aanpak, van criminaliteit, van drugs. We zijn er dus nog niet, maar ik geloof en hoop dat we wel op de goede weg zijn.”

Tien weken lang (tot en met 29 april) wordt elke vrijdag een nieuwe video gelanceerd waarin Pieter mensen ontmoet op de Turnhoutsebaan. Op een interactieve kaart van de Turnhoutsebaan kan u de locaties van de ontmoetingen aanklikken: www.gva.be/turnhoutsebaan.

Meer over de Turnhoutsebaan