Jozef De Kesel officieel nieuwe aartsbisschop

De Brugse bisschop Jozef De Kesel is de nieuwe aartsbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Het nieuws lekte donderdag al uit, maar werd vrijdagmiddag officieel bevestigd op een persconferentie.

Wie de opvolger van monseigneur Léonard zou worden, was tot gisteren onduidelijk. Johan Bonny, bisschop van Antwerpen - populair, ook bij niet-gelovigen, door zijn progressieve ideeën - leek de beste kaarten te hebben. De naam van Bonny werd echter meestal onmiddellijk gevolgd door een tweede naam. “Schrijf Jozef De Kesel zeker niet af”, klonk het. “Als Bonny zijn hand effectief overspeeld heeft, blijft de Brugse bisschop een goede terugvalpositie.”

Donderdag raakte bekend dat het toch niet Bonny, maar wel degelijk de Brugse bisschop Jozef De Kesel aartsbisschop Léonard zou opvolgen. Het nieuws werd vrijdag om 11u30 officieel bekendgemaakt op een persconferentie. De Kesel neemt zijn functie als aartsbisschop officieel op zaterdag 12 december in de Sint-Romboutskathedraal van Mechelen, wanneer hij bezit neemt van de nieuwe katheder in de kathedraal, aldus Tommy Scholtes van de Bisschoppenconferentie.

Bisschop van Brugge

Mgr. De Kesel is 68 en volgde in de zomer van 2010 Roger Vangheluwe op als bisschop van Brugge. De Kesel was één van de drie namen op het lijstje dat de pauselijke nuntius in Brussel naar het Vaticaan had gestuurd, naast Johan Bonny en Lode Van Hecke. De jongste weken werd vooral de Antwerpse bisschop Bonny genoemd, maar uiteindelijk werd het dus De Kesel.

Mgr. André Léonard had op 6 mei zijn ontslag aangeboden aan paus Franciscus. Maar wanneer hij effectief afscheid neemt als aartsbisschop, is nog niet duidelijk. “Ik wens mgr. De Kesel het beste toe en ik ben blij dat hij mijn taak overneemt”, aldus Léonard vrijdag. “Nu kan ik echt op pensioen gaan. Bovendien is het toevallig vandaag de dag van de Heilige Leonardus.”

De Kesel zei vrijdag verrast te zijn over zijn benoeming. “Ik was vijf jaar bezig in Brugge en misschien dacht men dat het beter was om daar nog even verder te doen. Bovendien waren er nog veel andere goede kandidaten”, zei hij.

Nieuwe toekomst uitbouwen

De nieuwe aartsbisschop was in het verleden al hulpbisschop van Brussel en van Vlaams-Brabant en Mechelen en werkte samen met kardinaal Danneels en aartsbisschop Léonard. “Ik ben heel gelukkig geweest tijdens mijn passage in Brussel”, aldus De Kesel. Hij benadrukt dat hij met plezier zal samenwerken met de drie hulpbisschoppen in het aartsbisdom.

De Kesel ging niet uit de weg dat de Kerk een crisis doormaakt, en dat er moet nagedacht worden over de plaats van de religie in onze seculiere maatschappij. “Een crisis is echter ook positief, want zo krijgen we de kans om een nieuwe toekomst uit te bouwen”, aldus De Kesel.

Mgr. Léonard was ook voorzitter van de Belgische Bisschoppenconferentie, maar de benoeming van de nieuwe voorzitter gebeurt onder de bisschoppen. De nieuwe aartsbisschop blijft tot 12 december administrator in Brugge. Tegen dan moet een college van consultoren een nieuwe administrator aanduiden, die in functie blijft tot de benoeming van de nieuwe bisschop een feit is.

Mgr. De Kesel wordt de vierde aartsbisschop sinds de naamsverandering van het aartsbisdom Mechelen in aartsbisdom Mechelen-Breussel. Zijn voorgangers zijn kardinaal Leo-Joseph Suenens (1962-1980), kardinaal Godfried Danneels (1980-2010) en André-Joseph Léonard (2010-2015).

Wat is de rol van een aartsbisschop?: ‘Titel indrukwekkender dan functie’

© BELGA

Ons land heeft een nieuwe aartsbisschop. Jozef De Kesel neemt de scepter over van André Léonard. Maar wat houdt de functie van aartsbisschop in deze tijden nog in? Wij vroegen het aan professor kerkelijk recht Rik Torfs en theoloog Jürgen Mettepenningen (beiden KU Leuven).

Ons land telt acht bisdommen. Eén ervan, dat van Mechelen-Brussel, is het enige aartsbisdom van België. Het aartsbisdom Mechelen werd opgericht in 1559 – in die tijd was Mechelen een van de belangrijkste steden in onze contreien. In 1961 kwam Brussel erbij. “En in theorie – de kans is echter klein - kan zelfs het bisdom Hasselt een aartsbisdom worden want de structuren wisselen nog altijd. Zo werd niet zo lang geleden het bisdom van Vaduz in Liechtenstein een aartsbisdom”, vertelt professor Torfs.

Aan het hoofd staat een aartsbisschop. Die wordt, net zoals de andere bisschoppen, aangeduid door de paus. In wezen heeft hij ook dezelfde bevoegdheden als zijn collega-bisschoppen. “De titel is dus indrukwekkender dan de functie”, aldus professor Torfs.

Twee talen, drie gemeenschappen

Het bestuur van het aartsbisdom Mechelen-Brussel is toch niet echt te vergelijken met dat van pakweg het bisdom Hasselt. “Het is een complexe situatie want je zit daar met twee taalgebieden (Frans en Nederlands, nvdr.) en drie gemeenschappen (een deel van Vlaanderen, Brussel, Waals-Brabant, nvdr.)”, legt Mettepenningen uit. “Daarbij krijgt hij de hulp van drie hulpbisschoppen. De aartsbisschop coördineert hen.”

Op nationaal vlak is het niet zo dat een aartsbisschop altijd de belangrijkste kerkelijke persoon is in een land. “Maar in België is hij traditioneel de ‘eerste onder gelijken’. Hij heeft niets te zeggen over de andere bisdommen maar hij is wel de voorzitter van de bisschoppenconferentie.” Dat overlegorgaan van de kerkprovincie België heeft slechts beperkte bevoegdheden, bijvoorbeeld een verzoeningscommissie oprichten om conflicten te vermijden of wijzingen in de klederdracht van priesters bepalen.

“Voor de pers en het publiek heeft hij meestal het morele gezag. Al hangt dat ook wat af van de persoonlijkheid van de aartsbisschop. Denk maar aan kardinaal Danneels”, vult professor Torfs aan. “In het verleden kreeg de Belgische aartsbisschop ook altijd de kardinaalstitel, behalve dan bisschop Léonard. Een kardinaal mag dan bijvoorbeeld ook deelnemen aan de pausverkiezing.”

Maar is de aartsbisschop ook het belangrijkste aanspreekpunt voor Rome? “Niet per se. Denk maar aan Ad van Luyn, de Rotterdamse bisschop die als voorzitter van de conferentie in Nederland meer invloed had dan de aartsbisschop van Utrecht, Wim Eijk.”

Nieuwe bisschop voor Brugge

Een bisschop kan maar één bisdom onder zijn hoede nemen, en dus moet Rome nu op zoek naar een vervanger voor Jozef De Kesel in Brugge. En dat kan wel even duren.

“Na een uitgebreide consultatieronde wordt de nieuwe aartsbisschop benoemd. Pas dan is de zetel in zijn vorige bisdom vacant. Vervolgens komt er een nieuwe consultatieronde voor die functie. In de tussentijd zal er in Brugge dus een persoon worden aangeduid om de lopende zaken daar over te nemen”, aldus Mettepenningen.

Nu in het nieuws