BOEK: Timothy Snyder - Zwarte aarde

Foto: rr

BOEK: Timothy Snyder - Zwarte aarde

Print
Het begrip Holocaust staat voor de meeste mensen gelijk aan de verschrikkelijke dood van miljoenen joden in de nazi-gaskamers. Maar nog voordat diezelfde gaskamers werden gebouwd, was het grootste deel van de Europese joden al gedood in de landen ten oosten van Duitsland. In Zwarte aarde gaat Timothy Snyder dieper in op de vraag wat Hitler nu eigenlijk beoogde met zijn zoektocht naar meer Lebensraum voor het Duitse volk.

Deze racistisch geïnspireerde doctrine, gecombineerd met het feit dat in het oosten het stalinistische apparaat zich opmaakte om als een pletwals over het westen heen te rollen, maakte Midden-Europa tot het speelveld van dictators en de perfecte voedingsbodem voor wat later de Holocaust zou worden genoemd. Eerst was er de sovjet-bezetting die gepaard ging met executies, onteigeningen en deportaties, daarna waren er de Duitse bezetters, die handig inspeelden op de sluimerende anti-semitische en anti-Russische sentimenten om hun duivelse plannen te realiseren.

 

Snyder benadrukt wel dat een en ander pas mogelijk werd door de totale ontmanteling van het lokale overheidsapparaat, waardoor de hulpeloosheid en radeloosheid van de burgers ongekende hoogten bereikte. Hij gaat dus niet mee in het verhaal dat er in alle door de nazi’s veroverde staten er al een latent overtuigd anti-semitisme zou aanwezig zijn geweest. Het was de inventieve creatie van een nieuw kwaad, het judeobolsjewisme, die veel Noord- en Oost-Europeanen in de nieuw geconstrueerde ‘zwarte gaten’ over de streep trok.

De slachtofferrol die Rusland zich na de Tweede Wereldoorlog heeft toegeëigend is trouwens voor vele Midden-Europese staten een blijvend zeer. 95% van de Russische federatie bleef immers onbezet. Het zijn juist de eerder genoemde staten en volkeren die de zwaarste klappen te verduren kregen. Het onmenselijke leed waarmee de joodse bevolking van Europa te maken kreeg, werd door de Russen, steeds volgens Snyder, stelselmatig geminimaliseerd om ze toch maar geen uitzonderingspositie te bezorgen.

Zwarte Aarde is een confronterend boek dat haar lezers meeneemt naar nog te weinig betreden paden. Het is een staalharde waarschuwing tegen het menselijk potentieel tot algehele vernietiging, eens bepaalde waarden en conventies voldoende zijn uitgehold. 

Ambo/Anthos, 477p, 29,99 euro

.

Nu in het nieuws