© BELGA

Een schets van Fouad Belkacem in de rechtbank.

Een schets van Fouad Belkacem in de rechtbank.© BELGA

© BELGA

Kris Luyckx, de advocaat van Jejoen Bontinck.

Kris Luyckx, de advocaat van Jejoen Bontinck.© EPA

Ergun Top, advocaat van Younes Delefortrie.

Ergun Top, advocaat van Younes Delefortrie. © BELGA

Advocaten Abderrahim Lahlali (midden) en Walter Damen (rechts).

Advocaten Abderrahim Lahlali (midden) en Walter Damen (rechts).© BELGA

De advocaten werden meteen aangeklampt door de pers.

De advocaten werden meteen aangeklampt door de pers.© BELGA

Jejoen Bontinck kwam onder grote belangstelling toe aan het justitiepaleis.

Jejoen Bontinck kwam onder grote belangstelling toe aan het justitiepaleis.© BELGA

Dimitri Bontinck, de vader van Jejoen, was uiteraard ook van de partij.

Dimitri Bontinck, de vader van Jejoen, was uiteraard ook van de partij.© BELGA

Aan het justitiepaleis was de belangstelling van de pers groot, maar de aanwezige agenten waren met nog meer.

Aan het justitiepaleis was de belangstelling van de pers groot, maar de aanwezige agenten waren met nog meer.© BELGA

ARCHIEFFOTO. Fouad Belkacem (midden) is de centrale figuur in de zaak.

ARCHIEFFOTO. Fouad Belkacem (midden) is de centrale figuur in de zaak.© BELGA

© BELGA

De veiligheidsmaatregelen die genomen werden voor de zaak zijn indrukwekkend.

De veiligheidsmaatregelen die genomen werden voor de zaak zijn indrukwekkend.© BELGA

Wie niet wist van het proces en voorbij het justitiepaleis kwam, zal maandagochtend wel even geschrokken zijn.

Wie niet wist van het proces en voorbij het justitiepaleis kwam, zal maandagochtend wel even geschrokken zijn.© BELGA

© BELGA

1 / 15
thumbnail: null
thumbnail: Een schets van Fouad Belkacem in de rechtbank.
thumbnail: null
thumbnail: Kris Luyckx, de advocaat van Jejoen Bontinck.
thumbnail: Ergun Top, advocaat van Younes Delefortrie.
thumbnail: Advocaten Abderrahim Lahlali (midden) en Walter Damen (rechts).
thumbnail: De advocaten werden meteen aangeklampt door de pers.
thumbnail: Jejoen Bontinck kwam onder grote belangstelling toe aan het justitiepaleis.
thumbnail: Dimitri Bontinck, de vader van Jejoen, was uiteraard ook van de partij.
thumbnail: Aan het justitiepaleis was de belangstelling van de pers groot, maar de aanwezige agenten waren met nog meer.
thumbnail: ARCHIEFFOTO. Fouad Belkacem (midden) is de centrale figuur in de zaak.
thumbnail: null
thumbnail: De veiligheidsmaatregelen die genomen werden voor de zaak zijn indrukwekkend.
thumbnail: Wie niet wist van het proces en voorbij het justitiepaleis kwam, zal maandagochtend wel even geschrokken zijn.
thumbnail: null

Sharia4Belgium en Belkacem krijgen wind van voren op eerste dag terrorismeproces

‘Fouad Belkacem predikt haat en geweld.’ Het Openbaar Ministerie haalde maandagnamiddag meermaals hard uit naar de voormalige woordvoerder van Sharia4Belgium en zijn al dan niet terroristische groepering. Het terrorismeproces, waarin 46 beklaagden terecht staan, kende maandagochtend ook al een felle start toen de advocaten van de verdediging meteen in de clinch gingen met de openbaar aanklager en met elkaar. Jejoen Bontinck werd dan weer een ‘vast lid’ genoemd van de groepering.

Guy Stevens en Jonas Rosquin

De eerste dag van het terrorismeproces rond Sharia4Belgium zit erop. Tot een vordering is het Openbaar Ministerie maandag nog niet gekomen. Het heeft enkel het ontstaan, de doelstellingen, de ideologie en de activiteiten van Sharia4Belgium geschetst, alsook het aandeel van de eerste tien beklaagden, onder wie Fouad Belkacem en Jejoen Bontinck.

Dinsdag wordt het aandeel van de overige 36 beklaagden belicht en zullen ook, als er nog voldoende tijd is, de burgerlijke partijen het woord krijgen. De verdediging pleit pas op 8 oktober.

‘Fouad Belkacem was spilfiguur’

Fouad Belkacem is dé leidende figuur binnen Sharia4Belgium. ‘Dat heeft het onderzoek uitgewezen’, zei eerste substituut Luc Festraets tijdens het terrorismeproces rond de al dan niet terroristische organisatie. ‘Hij is ook de oprichter en de woordvoerder van de vereniging, leden hebben zijn goedkeuring nodig als ze iets willen doen.’

Festraets nam maandagnamiddag na een uur onderbreking het woord op het proces om alle beklaagden voor te stellen aan de rechtbank. Dat hij met Belkacem begon, verbaasde niemand. ‘Hij is diegene die de ideologie van het jihadistisch salafisme verspreidt, onder meer via filmpjes, om haat en geweld te prediken. Daar is hij al tweemaal toe voor veroordeeld.’

Dat Belkacem voor de jongere generatie duidelijk de leider van Sharia4Belgium was, bleek uit de getuigenissen van de jongere leden, onder meer Jejoen Bontinck en Walid Lakdim. Tijdens de huiszoeking bij het kopstuk werd bovendien lesmateriaal aangetroffen en een tekst die oproept tot de gewapende strijd. ‘Hij speelt een vooraanstaande rol bij de rekrutering en de indoctrinatie van jongeren. In zijn taalgebruik maakt hij altijd een opdeling tussen moslims en ongelovigen en zet zo aan tot haat en geweld.’

Festraets verwijst tot slot naar de verklaring van Belkacem. ‘Daar kan ik kort over zijn: dat waren er niet veel. Hij heeft zich tijdens het onderzoek misdragen, onderzoekers voor randdebielen uitgescholden en tegen de onderzoeksrechter gezegd dat die de hoogste boom inkan. Hij verkondigde daar ook dat Sharia4Belgium een vriendenclubje is zoals de scouts.’

‘Hij wilde vernieling zaaien’

De volgende beklaagde was Hakim Elouassaki, de jongeman waar een onderzoek naar wordt verricht voor mishandeling en gijzeling in Syrië. ‘Hij was geen erg actief lid, maar was wel betrokken bij gewelddadige betogingen. Hij was er ook vooral op uit om oproer en vernieling te zaaien. Er bestaat geen twijfel over zijn gewelddadige activiteiten in Syrië. Nochtans zegt hij in ondervraging dat hij zich daar na zijn hersenschade niets van herinnert. Elouassaki was betrokken bij controles en fouillering van ongelovigen, waarbij ook diefstallen werd gepleegd, en bij gewapende bewakingsopdrachten waarbij verschillende doden zijn gevallen. Hij zou ook een Kalasjnikov en een bazooka hebben gehad.’

Wegens tijdsgebrek werden niet alle beklaagden maandag nog voorgesteld. Dat gebeurde wel nog voor Mohamed El Youssoufi, Bilal El Makhoukh, Hicham Chaib, Elias Taketloune, Feisal Yamoun en Walid Lakdim. Ook Jejoen Bontinck, de uit Syrië teruggekeerde 19-jarige die zei daar in een hospitaal gewerkt te hebben en gevangengenomen te zijn toen hij ervan verdacht werd een spion te zijn, kwam voorbij. ‘Hij moet beschouwd worden als een vast lid van Sharia4Belgium zonder grote verantwoordelijkheden’, zei eerste substituut Luc Festraets over hem. ‘Bontinck nam deel aan streetdawa’s en was ook een regelmatig bezoeker van het pand in de Dambruggestraat. Hij verklaarde dat hij toetrad tot Sharia4Belgium omdat hij naar eigen zeggen nood had aan structuur en discipline in zijn leven. Op basis van zijn verklaringen kan zijn aanwezigheid in Syrië opgedeeld worden in verschillende periodes van trainingskampen en gevangenschap. Zelf deed hij daar verklaringen over, net als andere mensen. Zo werd verklaard dat Bontinck werd opgesloten omdat hij te kennen had gegeven dat hij terug naar huis wilde keren. Er werden onderzoeken gedaan bij hem: er zou geen posttraumatisch stressyndroom zijn, maar Bontinck zou wel een narcistische persoonlijkheid en een hoge eigendunk hebben.’

Na die woorden verliet Bontinck de rechtszaal meteen. Aan het einde van de zitting liet ook de moeder van Brian De Mulder zich nog opmerken. ‘Belkacem, klootzak, bedankt om mijn leven een hel te maken. Loop naar de hel’, riep ze hem toe, waarna ze onder politiebegeleiding naar buiten gebracht werd.

‘Sharia4Belgium zet aan tot geweld’

Openbaar aanklager Ann Fransen zette maandag eerder op de dag in haar vordering op het terrorismeproces uiteen waarom Sharia4Belgium een terroristische groepering is die, volgens Fransen, haar ideologie wil verspreiden, aan indoctrinatie doet, wil rekruteren en een gewapende strijd voert in het buitenland. ‘Er zijn ernstige aanwijzingen dat deze beweging, Sharia4Belgium, aanzet tot geweld via haar haatboodschappen’, zei Fransen.

Fransen wijst erop dat het gaat om een gestructureerde beweging die niet toevallig tot stand is gekomen en optreedt in onderling overleg om terroristische daden te plegen. ‘Zo’n groep kan een land of instellingen schaden en ontwrichten en bij een bevolking vrees veroorzaken. Het is niet nodig te bewijzen dat er effectief daden zijn gepleegd om de groepsleden te bestraffen. Terroristische groepen maken zich niet enkel schuldig aan terroristische praktijken, maar ook aan onwettig wapenbezit, haatzaaierij, witwaspraktijken en zo meer.’

Haatboodschappen

Vooral de vele oproepen tot geweld en de haatboodschappen zijn de openbaar aanklager een doorn in het oog. Die komen voort uit de ideologie waar Sharia4Belgium bij zweert: het jihadistisch salafisme. ‘Die stroming vraagt een letterlijke lezing van de Koran en een terugkeer naar het oorspronkelijke, primitieve islamisme via jihadisme met geweld. Alle ideologieën en religies die niet aan het salafisme voldoen, worden verworpen.’

Volgens die ideologie is een gewelddadige actie de grootste vorm van onderwerping aan God. ‘Op 7 juni 2012 wordt Fouad Belkacem aangehouden vanwege haatzaaierij. Op een filmpje dat vervolgens op de website van Sharia4Belgium wordt gepost, leest Hicham Chaib een brief van Belkacem voor waarin hij oproept tot gewapende strijd. Het onrecht moet tegengegaan worden met de handen, zo roept Belkacem op. Bovendien zijn er nog meer video’s opgedoken waarin moslims opgeroepen worden tot geweld met wapens tegen de Westerse wereld.’

‘Laffe islamitische jongeren’

In enkele van de video’s wordt opgeroepen tot gewapende strijd in Syrië en wordt ook uitgehaald naar ‘laffe’ islamitische jongeren ‘die in het Westen blijven, met een jeansbroek rondlopen en ijsjes eten’.

Fransen haalt ook de samenwerking of minstens de goede banden van de groepering aan met Omar Bakri, een belangrijke Britse islamistische militant die aan het hoofd staat van een aan Al Qaida-gelieerde groep. Die zou onder meer betrokken geweest zijn bij de aanslagen in Londen in 2005. Ook verschijnt Belkacem regelmatig aan de zijde van Anjem Choudari, een andere leidinggevende Britse extremist van Islam4UK.

‘Gevaar voor de maatschappij’

Eerste substituut Luc Festraets zei dat de organisatie duidelijk gericht is op gewelddadige strijd. ‘Fouad Belkacem staat aan het hoofd, maar wordt bijgestaan door enkele andere voorname getrouwen. Binnen Sharia4Belgium wordt gesproken van de ‘Shura’, waarmee de top van de organisatie wordt bedoeld. De leden van de beweging krijgen regelmatig sms-berichten wanneer er activiteiten plaatsvinden. Er is ook een vast adres in de Antwerpse Dambruggestraat.’

‘De activiteiten van Sharia4Belgium zijn duidelijk gericht op gewelddadige strijd in België én het buitenland. Andere geloofsgroepen moeten schrik worden aangejaagd en politieke regimes moeten omver geworpen worden.’

De rekrutering van leden gebeurde via de sociale media, maar ook via de ‘streetdawa’s’, waarin jongeren op straat worden aangesproken. Ze worden geïndoctrineerd via lessen en lezingen, zei Festraets. ‘Er zijn heel wat getuigenissen van vooral ouders die stellen dat hun kinderen duidelijk werden gehersenspoeld. Ze stelden dat het gedrag van hun zonen helemaal veranderde sinds ze lid werden van Sharia4Belgium. Ze verklaarden ook dat hun kinderen nooit naar Syrië zouden zijn vertrokken als ze niet in contact waren gekomen met de organisatie. Ook de moeder van Brian De Mulder en de vader van Fouad Akrich deed een gelijkaardige getuigenis. Die laatste noemde de organisatie ook een gevaar voor de maatschappij.’

Syrië

Het Openbaar Ministerie ging uitgebreid in op de activiteiten van de leden van Sharia4Belgium in Syrië. Ze zouden er samengewerkt hebben met Al Mujhahedien, een terreurorganisatie die ongelovigen bestal en ook gewelddadige acties deed.

ADVOCATEN METEEN FORS IN DE AANVAL

Nog voor openbaar aanklager Ann Fransen maandagochtend op het terrorismeproces haar rekwisitoor kon beginnen, namen de advocaten van de beklaagden het woord al. Zo kende het proces meteen een felle start.

Afluistermateriaal onwettig?

Een eerste twistpunt was het afluistermateriaal in het lokaal van Sharia4Belgium in de Dambruggestraat in Antwerpen. Dat was er onwettig geplaatst, zei advocaat Abderrahim Lahlali, die dan ook vroeg om de onderzoeksgegevens die door het parket werden bekomen via de afluisterapparatuur nietig te verklaren. Hij verwees daarvoor naar het Hof van Cassatie, dat die nietigverklaring eerder al had bevolen. ‘De onderzoekrechter heeft zich zwaar mispakt’, zei Lahlali. Openbaar aanklager Ann Fransen stelde zich vragen over het tijdstip waarop de verdediging vroeg om de afluisterstukken uit het dossier nietig te verklaren. ‘Op geen enkel moment tijdens het onderzoek werd er gevraagd om de nietigverklaring van de duizenden stukken. De vraag om inzage van die stukken dateert van enkele dagen geleden, een prachtige timing. De stukken werden wel degelijk allemaal uit het dossier gehaald.’

Oorlogsmisdaden

John Maes, die Fouad Belkacem verdedigt, vroeg dan weer om de problematiek van de oorlogsmisdaden in Syrië als grond van de zaak te beschouwen en mee te behandelen in dit dossier. Die aspecten vallen er nu buiten. Zijn cliënt is niet naar Syrië getrokken, in tegenstelling tot enkele andere beklaagden. Andere advocaten zijn het daar, om evidente redenen, niet mee eens. Abderrahim Lahlali vindt dat zaken betreffende oorlogsmisdaden voor assisen behandeld moeten worden en zegt dat de correctionele rechtbank niet bevoegd is.

De oorlogsmisdaden behoren inderdaad tot de grond van de zaak, zei Fransen. ‘Dat moet dan ook meegenomen worden in de beoordeling.’

Overleden of niet?

Ook advocaat Walter Damen nam het woord en vroeg om een van de beklaagden niet meer te vervolgen omdat die volgens hem al overleden is. Damen wilde daar bewijs voor voorleggen. Fransen gaf toe dat er elementen zijn die er op wijzen dat enkele beklaagden al overleden zijn. Volgens haar is het aan de rechtbank om te oordelen of die beklaagden al dan niet moeten vervolgd worden.

Slechte behandeling

Abderrahim Lahlali zegt zich dan weer te storen aan de behandeling van beklaagde Hakim Elouassaki, die bekentenissen zou hebben afgelegd over zijn betrokkenheid bij feiten in Syrië. Volgens de advocaat werd Elouassaki zwaar onder druk gezet om te bekennen. Bovendien zou de man in Syrië mentale schade opgelopen hebben, waardoor mogelijke bekentenissen volgens zijn advocaat niet ernstig genomen kunnen worden.’

Het psychiatrisch rapport stelt dat Elouassaki veinsde dat hij zich niets meer herinnerde, zei Fransen daarover. Er zou enkel een lichte cognitieve stoornis zijn ten gevolge van de hersenschade. De openbaar aanklager stelde dan ook dat het moeilijk met zekerheid vast te stellen of hij toerekeningsvatbaar kan worden geacht. ‘In deze omstandigheden vraagt mijn ambt het deel van Hakim Elouassaki af te splitsen van deze zaak. U moet daar nu over oordelen, meneer de voorzitter.’

Nukkige Belkacem

Voordat de advocaten en de openbaar aanklager het woord namen, werden een nukkige Fouad Belkacem en zeven andere beklaagden maandagochtend voorgeleid voor rechtbankvoorzitter Luc Potargent. Het kostte de voorzitter moeite om het kopstuk van Sharia4Belgium even te doen opstaan. De andere beklaagden die voorgeleid werden zijn Elias Taketloune, Walid Lakdim, Jejoen Bontinck, Mohamed El Youssoufi, Hakim Elouassaki en Michaël Delefortrie. Beklaagde Bilal El Makhoukhi kan niet aanwezig zijn, maar wordt verdedigd door zijn advocaat. Alle andere 38 beklaagden geven verstek, omdat ze ofwel nog in Syrië zitten, of overleden zijn.

Uit veiligheidsoverwegingen werden de beklaagden dichterbij de uitgang richting cellenblok gezet.

De moeder van Brian De Mulder (die nog in Syrië vecht) vroeg of ze in de plaats van haar zoon mocht verschijnen, maar de rechtbankvoorzitter zei dat ze zich dan burgerlijke partij moet stellen of een advocaat onder de arm moet nemen. De vrouw nam dan maar gewoon plaats in het publiek.

Maandagnamiddag dook met Bilal El Makhouki nog een negende beklaagde op.

Drie procesdagen

Voor het proces werden van tevoren twee dagen uitgetrokken, maar rechtbankvoorzitter Luc Potargent maakt maandagochtend meteen duidelijk dat er sowieso een derde zittingsdag komt op 8 oktober omdat er dinsdag niet genoeg tijd zal zijn voor alle burgerlijke partijen en beklaagden. Maandag komt alleen het federaal parket aan het woord in de persoon van federaal magistraat Ann Fransen, dinsdag de burgerlijke partijen en op 8 oktober de advocaten van de beklaagden.

Grootste terrorismeproces

‘Het gaat om het grootste terrorismeproces ooit in Antwerpen en misschien zelfs in België, dus wij laten op het vlak van veiligheid niets aan het toeval over’, zei politiewoordvoerster Veerle De Vries vooraf. Dat betekent veel blauw in en rond het justitiepaleis. Hoeveel extra manschappen er precies werden ingezet, wilde de politie niet kwijt, maar het was voor iedereen wel overduidelijk dat er een belangrijke rechtszaak plaats vindt.

Terroristische beweging of niet?

Het hele proces draait rond de vraag of Sharia4Belgium al dan niet een terroristische organisatie is. Fouad Belkacem stond in 2010 aan de wieg van de beweging en trok samen met getrouwen van het eerste uur op pad om jongeren te rekruteren via hun ‘streetdawa’s’ of straatpreken. De zieltjes die ze wonnen, kregen een religieuze en ideologische indoctrinatie. Ze namen deel aan protestacties en werden in een latere fase ook aangespoord om in Syrië te gaan vechten, waardoor ze nu vervolgd worden voor hun deelname aan de activiteiten van een terroristische beweging.

Jejoen Bontinck (19) behoort tot deze groep, maar hij wordt door het federale parket ook als slachtoffer aanzien. Toen de jongeman wilde terugkeren uit Syrië, werd hij immers door een dertiental medebeklaagden vastgehouden. Hij legde na zijn terugkeer naar België uitgebreide bekentenissen af en praatte ook zijn medebeklaagden aan de galg. Andere bekende namen uit de groep zijn die van de teruggekeerde Syriëstrijder Michaël Delefortrie (25) en die van Brian De Mulder (21), die nog steeds in Syrië zit.

De 46 beklaagden staan terecht voor het lidmaatschap van een terroristische organisatie.

Terrorismeproces van start

Het grootste terrorismeproces ooit in ons land is vanochtend gestart in Antwerpen. Het proces richt zich tegen het Sharia4Belgium van kopstuk Fouad Belkacem. De beschuldigden worden verdacht van het lidmaatschap van een terroristische groepering en het ronselen van moslimstrijders voor de jihad in Syrië.

"Sharia4Belgium is zoals de scouts"

Volgens de onderzoekers was Fouad Belkacem dé grote leider bij Sharia4Belgium. Het waren zijn lezingen en preken die ervoor zorgden dat Belgische jongeren helemaal veranderden en uiteindelijk naar Syrië trokken. Zelf is Belkacem het daar niet mee eens. Zo heeft hij tijdens zijn verhoor gezegd dat Sharia4Belgium zoals een vriendenclubje is. "Een beetje zoals de scouts."