Middeleeuwse toren blootgelegd onder Blauwtorenplein

Print

Middeleeuwse toren blootgelegd onder Blauwtorenplein

Antwerpen - Onder het Blauwtorenplein vonden stadsarcheologen de restanten van de middeleeuwse Blauwe Toren, die deel uitmaakte van de 15de-eeuwse omwalling, en resten van de Herentalse vaart.

De stad Antwerpen voert een archeologisch vooronderzoek uit onder het Blauwtorenplein en vond de restanten van de middeleeuwse Blauwe Toren. Het onderzoek kadert in de heraanleg van het nieuwe plein, waarin de plattegrond van de toren opnieuw een plaats krijgt om de historische identiteit van het plein te versterken.

Functies

De Blauwe toren heeft in de loop van de geschiedenis verschillende functies gekend. Het bouwwerk was een arsenaal, sluizencomplex, dissectieruimte, kruit- en poedermagazijn en uiteindelijk een opslagplaats voor hout en puin.

De Blauwe Toren was om verschillende redenen opmerkelijk. De toren was een robuust maar sierlijk bouwwerk met achteraan een ronde toren en rondom een sierlijke boogfries. Sedert circa 1500 stroomde via de Herentalse vaart onder de Blauwe Toren zuiver water de stad binnen dat ter hoogte van de Wapper en de Meir kon worden geput. De Blauwe Toren kreeg toen de functie van sluizencomplex.

De Blauwe Toren was de laatste toevoeging aan de laat-middeleeuwse omwalling die zo’n vijftig torens en negentien water- en landpoorten kende. Om de stad beter te kunnen verdedigen, werd die omwalling later onder Keizer Karel grotendeels afgebroken en vervangen door de veel modernere Spaanse omwalling met bastions (vijfhoekige bolwerken). Enkele torens, zoals de Blauwe Toren, bleven van afbraak gespaard en werden opgenomen in de nieuwe omwalling.

Op het einde van de 19de eeuw verdween het nut van de Spaanse omwalling en werden de stadsmuren en ook de monumentale poorten en torens afgebroken. Voor het behoud van de Blauwe Toren werd nog een hevige strijd gevoerd, maar toch volgde de afbraak in 1879. De archeologische opgravingen werpen nu nieuw licht op de verschillende bouwfasen van de toren.

Historische identiteit van de plek versterken

Bij de heraanleg van het Blauwtorenplein integreert de stad de plattegrond van de toren en bouwt zij enkele delen van de muur opnieuw, in de vorm van lage zitbanken. Daardoor krijgt deze locatie een nieuwe functie en tegelijk wordt een beleving van het verleden gecreëerd. De Blauwe Toren is immers lang een baken geweest voor het middeleeuwse Antwerpen.

De eerste stappen in deze visualisatie van de Blauwe Toren in het openbaar domein werden in samenwerking met de Artesis Hogeschool Antwerpen gezet. Dit kadert in het Interreg IVA-project ‘Forten en Linies in Grensbreed Perspectief’. Hierin bekijken de stad Antwerpen en vijf provincies hoe ze vestingwerken kunnen herwaarderen en laten opnemen in ruimtelijke planning.

beeld Stadsarchief:
Stadsarchief Antwerpen

beelden Prentenkabinet: Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet - UNESCO Werelderfgoed

MEEST RECENT

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio