Procureur Dams licht slachtoffers in

Print
21 NOVEMBER 2009 - Vanaf 1 januari 2010 worden alle slachtoffers in het arrondissement Antwerpen ingelicht als hun dader vrijkomt. De Antwerpse procureur Herman Dams heeft een proefproject in die zin opgestart. Hij heeft bovendien een overlegorgaan tussen justitie en hulpverlening opgericht. Dat heet SAM en het moet nagaan of de hulpverlening al die werkstraffen, opgelegde therapieën en verkeerscursussen wel kan verwerken en wat ze precies uithalen. Als één ding centraal staat in het denken van de nieuwe Antwerpse procureur Herman Dams, dan is het wel goed management. Alle praktijken worden afgewogen op kosten en baten en dan geëvalueerd. Zo pleit Dams voor de afschaffing van het assisenhof, van de raadkamer en voor de beperking van het werk van de onderzoeksrechter.

Het Antwerps parket heeft een uniek proefproject over opvolging van veroordeelden die vrijgelaten zijn. Hoever staat het daarmee?

Het project kwam tot stand na de moord op Kitty Van Nieuwenhuyze. Enkele daders waren immers voorwaardelijk vrij. Als men hun voorwaarden goed had gecontroleerd, was de moord misschien niet gebeurd. Op initiatief van voormalig justitieminister Jo Vandeurzen startte het parket van Antwerpen met een proefproject. Daarbij werd in kaart worden gebracht wie allemaal vrij is onder voorwaarden en wie daar allemaal van op de hoogte moest zijn.

We hebben nu een heel draaiboek klaar dat op 27 november wordt goedgekeurd. Daarin staat: wie van welke vrijlating moet worden ingelicht en welke voorwaarden daarbij zijn opgelegd. Want mensen kunnen voorwaardelijk vrijkomen op bevel van de procureur, van de onderzoeksrechter, de raadkamer, de Kamer van Inbeschuldigingstelling, de strafrechter, de gevangenisdirectie en de strafuitvoeringsrechtbank. Die organen weten niet allemaal altijd van elkaar wat ze doen. Met ons draaiboek wordt iedereen ingelicht.

En de slachtoffers?

Volledig nieuw is dat vanaf 1 januari 2010 ook alle slachtoffers van elke vrijlating van hun dader zullen worden ingelicht. Als ze dat willen tenminste.

Het gaat om àlle slachtoffers van àlle soorten misdrijven en om àlle soorten vrijlatingen. Het systeem geldt dus zowel voor vrijlatingen van verdachten die in het arrondissement Antwerpen door de politie opgepakt zijn en voorgeleid worden bij de procureur of de onderzoeksrechter, als voor veroordeelden en voorlopig gehechten die losgelaten worden. Al dan niet onder voorwaarden.

Aan de slachtoffers vragen we of ze ingelicht willen worden van de vrijlating van hun dader. Ze moeten een veilig telefoonnummer opgeven, dat niet in het dossier komt. Op dat nummer kunnen ze worden gebeld als hun dader wordt vrijgelaten. Overdag door de dienst slachtofferonthaal van het gerecht, buiten de uren door de politiediensten.

We hebben een volledig geautomatiseerd programma ontwikkeld om dit mogelijk te maken. Natuurlijk: als de verdachte buiten ons arrondissement wordt opgepakt en weer vrijgelaten, kunnen we niet garanderen dat het ook werkt.

Wie controleert nu al die voorwaardelijk vrijgelatenen?

Ook dat was een probleem. In ons draaiboek maken we een onderscheid tussen negatieve en positieve voorwaarden die bij vrijlating opgelegd worden. De negatieve (niet op café gaan, straatverbod e.d.) worden door de politie gecontroleerd en meer bepaald door de wijkagenten. De positieve (actief werk zoeken, therapeutische begeleiding volgen) door het justitiehuis.

Er is ook duidelijk bepaald wie moet worden verwittigd als voorwaarden niet zijn nageleefd.

Zijn voorwaarden soms niet onhaalbaar?

Inderdaad. En vanuit die optiek zijn we in de week van 11 november met SAM gestart.

Wat is SAM?

Antwerpen heeft al een goed geïntegreerd veiligheidsbeleid, waarin politie, parket, burgemeesters en bestuur samenwerken. We gaan nu over op een volgend luik: geïntegreerde samenwerking met de hulpverlening. SAM, de Stuurgroep Alternatieve Maatregelen, zal justitie en hulpverlening op elkaar moeten afstemmen.

Als onze rechters in hun vonnissen plots tientallen verkeerslessen opleggen, dan kunnen die misschien niet worden uitgevoerd omdat er geen personeeel genoeg voor is. En dan zijn die vonnissen zinloos.

SAM moet nagaan wat haalbaar is: hoeveel verkeerslessen of trainingen geweldloze communicatie kan de hulpverlening daadwerkelijk uitvoeren? Hoeveel werkstraffen zijn realistisch? SAM moet ook duidelijk maken welke voorwaarden nut hebben. Want soms heb je loutere bladvulling. Zo is een zaak bekend van een vrijgelaten illegaal die een vast adres en vast werk moest hebben. Maar dat kan natuurlijk niet, want hij mocht eigenlijk niet eens in België zijn.

In SAM zitten al wie voorwaarden oplegt rond de tafel met al wie die voorwaarden uitvoert: strafrechter, Openbaar ministerie, ook deze bij de strafuitvoeringsrechtbank, welzijnssector, psychiatrie, gevangenisdirectie, politie. We zullen er zeker nog de balie moeten bij betrekken.

We zullen nagaan wat haalbaar is, maar ook wat het effect van een bepaalde voorwaarde of werkstraf is. Wat halen een therapie, vorming of straatverbod uit? De resultaten zullen in cijfers worden uitgedrukt, zodat iedere maatregel kan worden geëvalueerd. Gerecht en hulpverlening zullen met elkaars beperkingen op het vlak van capaciteit moeten rekening houden. Rechters die zeggen: "Ik spreek uit en daarna is 't voor mij gedaan", moeten zich realiseren dat hun tijd voorbij is. SAM komt maandelijks bijeen vanaf januari.

Antwerpen staat ook aan de spits van de strijd tegen de fiscale fraude?

In Antwerpen wordt liefst 70% van al het fraudegeld dat in heel België door de rechters verbeurd is verklaard, geïnd (In 2007 werd in Antwerpen 8 miljoen geïnd door Financiën, in 2008 4,9 miljoen. Die 4,9 miljoen is nog de helft van al het in België in 2008 verbeurdverklaarde geld dat effectief werd geïnd, nvdr). Achttien van de 77 juristen op mijn parket werken op fiscale dossiers. Ook daar streven wij efficiëntie na, we vergelijken er de baten en de kosten van een gerechtelijke procedure. Zeker in fraudezaken kan een gerechtelijke procedure enorm aanslepen. Ik heb een zaak meegemaakt die alleen al voor de raadkamer (dus: als het gerechtelijke onderzoek al afgesloten is en vooraleer de strafrechter begint) vier jaar debatten nodig had. Dat is niet meer efficiënt.

Daarom stellen wij samen met de fiscus steeds meer minnelijke akkoorden voor. Op gerechtelijk vlak is dat een serieuze personeelsbesparing en de fiscus krijgt onmiddellijk zijn geld.

Deze fraudedossiers zijn een goed voorbeeld van hoe Justitie de problemen van andere sectoren moet oplossen. Gebrekkige en te complexe fiscale wetgeving en gebrek aan controle door de fiscus zelf, leiden immers tot meer zaken op mijn parket. Wij moeten als openbaar ministerie de problemen oplossen die veel vroeger hadden moeten worden aangepakt.

Verwacht de samenleving te veel van justitie?

Zoals ik al zegde. Problemen die elders niet aangepakt worden, komen bij ons terecht en wij moeten die dan oplossen. Neem nu de woninginbraken. Dat probleem krijgen ons parket en de Antwerpse politie niet onder controle en er is nochtans genoeg volk mee bezig. In Nederland lukt dat wel. Hoe komt dat? Daar krijg je maar een bouwvergunning als je huis inbraakveilig is. Je moet als bouwer dus bepaalde anti-inbraakmaatregelen nemen. Dat is goed bestuur. In Antwerpen-stad wordt een eerste stap in die richting gezet: mensen die willen bouwen, krijgen een foldertje mee met preventieve voorstellen tegen inbraak. Inbraakpreventie koppelen aan een bouwvergunning is de volgende stap. Maar die is nog niet gerealiseerd. Het zou toch erg nuttig zijn om het aantal inbraken te doen dalen. Justitie kan maar de problemen aanpakken als de bestuurlijke overheid meewerkt.

U bent een specialist in verkeerszaken. Wat stelt u op dat vlak voor?

Verkeerszaken met doden en zwaar gewonden of vluchtmisdrijf beroeren de publieke opinie erg. En terecht. Nog deze week reageerde Vlaams minister Hilde Crevits op enkele dodelijke ongevallen met de aankondiging dat er meer flitspalen gaan komen. Dat is goed, maar het gevolg hiervan zal zijn dat de politie meer overtredingen vaststelt. Er zal meer politie nodig zijn om die processen-verbaal te verwerken en om de niet-betalers te vervolgen. Maar er is geen extra-capaciteit meer. De verzadiging is bereikt, zowel bij de politie als bij justitie.

Op mijn parket werkt al één op de drie administratieve personeelsleden op verkeer: 63 van de 200. Dat is eigenlijk te veel. De oplossing is dus niet: meer personeel. Als de vloer onder water staat, zijn er niet meer dweilen nodig, maar moet je de kraan dicht doen.

Hoe doe je dat?

Door de minnelijke schikking onmiddellijk uit te voeren, zoals in Nederland. Ons systeem werkt zo: een overtreder krijgt een onmiddellijke inning. Als hij niet betaalt, moet de politie een proces-verbaal opstellen. Dat gaat naar het parket. Wij stellen dan een minnelijke schikking voor. Als die niet betaald wordt, volgen er herinneringen en komt de politie op bezoek bij de verkeerszondaar. Daarna dagvaarden wij voor de politierechtbank. Om dan te moeten vaststellen dat meer dan de helft gewoon niet komt opdagen en veroordeeld wordt bij verstek! Vervolgens sturen wij het vonnis naar de ontvanger van penale boeten en die probeert om het uitgevoerd te krijgen.

Dat is dus een heel omslachtige procedure.

Die kan veel korter door de minnelijke schikking onmiddellijk uit te voeren. Als de burger zijn boete betwist, moet hij zelf naar de rechter stappen om dat te doen. Dat is al zo bij de gemeentelijke administratieve boetes en in de voetbalwet. Waarom zou het niet kunnen op het verkeersparket? Waarom mag een gemeentelijk ambtenaar meer dan een substituut?

Mijn voorstel zou veel extra werk besparen.

Deze case toont aan dat "meer flitspalen" wel een goede zaak zijn, maar dat ze geen zin hebben als je voor de rest niets doet. Als we zouden werken zoals in Nederland, dan zouden er ook meer politiemensen vrijgemaakt kunnen worden om de ernstige verkeerscriminaliteit (vluchtmisdrijf, zaken met doden) aan te pakken. Het zou tot gevolg hebben dat die emotioneel zware feiten niet op een drafje tussen twee snelheidsovertredingen door, door de politierechter moeten worden afgehandeld.

U bent ook voor meer specialisatie?

Onze parketten hebben zoveel personeel nodig omdat we niet specialiseren. We moeten alles op 27 verschillende plaatsen doen, terwijl dat helemaal niet nodig is. In het buitenland doet men het trouwens anders.

Twee voorbeelden.

In Rennes, de hoofdstad van het Franse Bretagne, werken slechts 25 mensen op het parket en er wonen 700.000 mensen. Rennes behandelt alle schijnhuwelijken die Fransen in het buitenland hebben afgesloten. Dat werkt goed, het zou ook hier kunnen. Antwerpen heeft nu veel schijnhuwelijken, maar zijn er die ook in Neufchâteau? Moet daar in het putje van de Ardennen dan ook een specialist schijnhuwelijken zijn, die misschien dagen aan één dossier werkt, terwijl dat met een betere centralisatie in een uur zou kunnen worden afgewerkt in Antwerpen.

Tweede voorbeeld. In Nederland behandelt het parket van Utrecht alle niet-betaalde onmiddellijke inningen in verkeerszaken van het hele land. Als er een rechtszaak van komt, stuurt Utrecht het dossier door naar de lokale arrondissementen. Dat werkt heel efficiënt en het bespaart veel tijd.

Specialisatie is makkelijker in grotere parketten?

Ja. Op een groter parket is het makkelijker om de verzamelde kennis te beheren. Wij hebben hier uitgeschreven draaiboeken voor omzeggens alle soorten zaken. In kleinere parketten is het vaak nog zo dat een magistraat wel goede contacten heeft uitgebouwd of wel precies weet hoe hij een ingewikkelde fraude-affaire moet aanpakken, maar als hij gepromoveerd wordt, dan blijft er niets over, want zijn opvolger weet van niets.

Wij hebben een digitaal archief van vademecums en draaiboeken. Soms komen andere, kleinere parketten ons daar om vragen.

Zou dat niet nationaal georganiseerd moeten worden?

Het is inderdaad een taak voor het college van procureurs-generaal. Daarom zouden zij een steundienst van toch minstens dertig mensen moeten hebben. Dat plan was op de rails gezet, maar dreigt nu stil te vallen. Ik betreur dat.

Wat vindt U van de hervormingsplannen van Stefaan De Clerck?

Ik vind het alvast goed dat de gerechtelijke arrondissementen groter worden. Maar het gerechtelijk arrondissement Antwerpen moet niet blijven zoals het is (zoals De Clerck voorstelt, nvdr). Minstens het havengebied op Linkeroever zou ook onder Antwerpen moeten vallen. Nu valt Linkeroever onder Dendermonde en Rechteroever onder Antwerpen. Dat is versnippering.

Verder betreur ik dat De Clerck de zetelende rechters (die recht spreken) en de parketmagistraten (die verdachten vervolgen) nog steeds als één geheel beschouwt. Terwijl zowel de doelstellingen als de werkwijzen van beide groepen helemaal anders zijn.

Vroeger werkten parket en rechter op dezelfde wijze. Zij waren beiden een brievenbus en beantwoordden hun post. De rechter kreeg 10 brieven met dagvaardingen binnen en handelde die een voor een af. Hij werkte op wat binnenkwam. Dat was vroeger zo en is nu nog zo. De parketten werkten vroeger zoals de rechter: ze behandelden de dossiers die ze binnenkregen van de politie. Kortom: vroeger werkten beide groepen "reactief".

Maar nu werkt het parket actief. Het beheert mee wat in de brievenbus komt. Het stelt prioriteiten in het veiligheidsbeleid, zegt aan de politie: dat moet je niet meer in onze bus stoppen, handel dat maar zelf af. Of: dit misdrijf gaat voor. Het parket behoort nu eigenlijk veel meer tot de uitvoerende macht. Om op die verandering in te spelen zou het openbaar ministerie een eigen structuur moeten hebben met eigen financiële enveloppes, los van die van de rechtbank.

De Clerck schept in ieder arrondissement een beheerscomité dat geld krijgt om te verdelen tussen parket en zetel. Beter zou zijn: het beheer van de zetel en de rechtbank te scheiden.

Zijn de noden zo verschillend?

Ja. We zien dit best bij de informatisering. Wat is belangrijk voor het parket? Dat er een goede registratie van feiten en daders is. Dat het aantal misdrijven goed geteld wordt, zodat we een beleid kunnen voeren dat we ook kunnen meten. Wij moeten weten wat er met de processen-verbaal gebeurt binnen welke termijn. Voor ons moet de computer op termijn zelfs automatisch dagvaardingen opstellen. Op het politieparket in Antwerpen doen we het trouwens al zo.

De zetelende magistratuur heeft er uiteraard geen belang bij dat de computer vonnissen zou opstellen! De zetel heeft ook veel minder cijfers nodig, want de zetel voert geen beleid. Voor hen is informatica nodig om een brief per mail te versturen en niet met de post.

Een gesprek tussen het openbaar ministerie en de zetel over informatisering is een dovemansgesprek: ze hebben beiden andere doelstellingen, andere verwachtingen van wat de computer moet en kan doen en andere werkprocessen. Daarom zeg ik: trek die twee uit elkaar en breng ze elk onder in een andere beheersstructuur.

U hebt een jaar op het kabinet van Jo Vandeurzen gewerkt. Wat hebt U daar uit geleerd?

Eerst en vooral krijg je lagere verwachtingen omdat je weet hoe besluitvorming werkt. Ik hoor nu mensen zeggen: "Pas die wet toch snel aan". Maar ik weet dat dit niet zo makkelijk is. Het is ook niet steeds een rationeel proces, er zijn tal van politieke gevoeligheden en politieke agenda's die dat rationele proces doorkruisen. Je start met veel idealisme, je wil goede ideeën realiseren, maar je botst op andere ideologieën en dan zijn er twee mogelijkheden: compromis of patstelling. En zo krijg je lagere verwachtingen.

Twee: de besluitvorming in België verloopt zo traag omdat er te veel overheden zijn die ergens een deelbevoegdheid in hebben. Bij jeugd vallen de magistraten onder Justitie, maar de gesloten centra onder de Gemeenschappen, behalve dat van Everberg. De bevoegdheidspakketten zouden beter moeten worden afgelijnd.

Drie: ik heb op menselijk vlak geleerd om intensief een team te coachen. Dat was voor mij erg nuttig nu ik hier de coach ben van het parket. Ik het het werk op het kabinet dan ook erg gewaardeerd.

Moest Vandeurzen aftreden?

Ik kan hem begrijpen en zou in zijn geval hetzelfde hebben gedaan. Er was geen alternatief. Wij hadden met de top van de magistratuur een heel goed vertrouwen opgebouwd, we gingen samen een blauwdruk ontwerpen om het gerecht te hervormen. Maar door zijn brief van 18 december zegde de hoogste magistraat van het land plots: "Die Jo Vandeurzen is niet zuiver op de graat, hij geeft de indruk dat hij boter op zijn hoofd heeft". Dan wordt het vertrouwen verbroken en dan zijn er maar twee mogelijkheden: ofwel aftreden, ofwel alle contacten met die hoogste magistratuur bevriezen.

Ja, Jo had ook zijn plan om het gerecht te hervormen alleen op zijn kabinet kunnen schrijven, maar hij wilde dat in overleg met het gerecht zelf doen. En dat kon niet meer. Met enorm veel spijt heeft hij dan ontslag genomen.

En U ook?

Ik heb nog een paar dagen bij Stefaan De Clerck gezeten. Maar we vonden al snel dat het beter was dat ik naar Antwerpen zou terugkeren. Ik zou immers als kabinetschef van de minister van Justitie de werkzaamheden van de parlementaire Fortiscommissie mee in goede banen moeten leiden en tegelijkertijd zou die Fortiscommissie mij horen als getuige. Het leek mij correcter om dan ook maar geen kabinetschef meer te blijven.

Hoe liep Fortis voor U af?

Tot nu toe goed. In het strafonderzoek ben ik niet betrokken en er is ook geen tuchtprocedure gestart. Ik ben door alle betrokken instanties gehoord, maar verder gebeurde er niets meer. Voor mij is dit een afgerond verhaal.

Moet het Antwerps parket intern worden hervormd?

Ik heb alvast twee werkgroepen opgericht. Een eerste moet nagaan of de cel van de zittingen (met de substituten die straffen vorderen op de zittingen, nvdr) niet moet worden samengesmolten met de cel lokale criminaliteit. Deze laatste doet de meeste opsporingsonderzoeken, maar slechts een klein deel daarvan brengt ze zelf op de zitting. De rest gaat naar de cel-zittingen en daar moet een andere magistraat dan het hele dossier opnieuw instuderen. Omdat we ook binnen het parket zelf efficiënter willen werken, vraag ik mij af of we deze twee cellen niet kunnen fusioneren.

Hetzelfde doe ik in de sectie jeugd. Nu heb je vaak twee dossiers in handen van twee magistraten. Bij intrafamiliaal geweld bv. Eén dossier zit bij het jeugdparket en gaat over het minderjarige slachtoffer dat in een pleeggezin moet worden geplaatst. Een tweede dossier gaat over de meerderjarige dader, die moet worden vervolgd. Beide dossiers leiden ieder hun eigen leven en zijn soms niet steeds compatibel. Het is belangrijk dat de ene magistraat geen belissingen neemt die de andere kunnen schaden. Daarom moet er misschien één afdeling "jeugd en gezin" komen, waar er nog slechts één magistraat beide dossiers beheert. In ieder geval zou zo'n afdeling meer personeel en meer slagkracht moeten krijgen.

Moet u meer parketjuristen hebben?

Ik heb er nu 24, naast 53 magistraten (maar Antwerpen heeft volgens het kader recht op 63 magistraten). 24 is genoeg, maar ik zou ze wel willen behouden. Wij hebben met die parketjuristen ook veel gedaan. Maar nu wil men de parketjuristen herverdelen. De kleinere parketten zouden er enkele bij krijgen en de grote zouden er veel verliezen. Ik ben niet tegen herverdeling, maar het moet wel op basis van degelijke criteria gebeuren.

In de toekomst wil men de herverdeling doen op basis van het aantal inwoners van het arrondissement én van het aantal verwerkte dossiers.

Maar die criteria zijn te grof. Een landelijke streek kan je niet vergelijken met een grootstad met een haven en veel specifieke problemen (meer armoede, meer illegalen, meer bedrijven e.d.).

Bovendien wordt Antwerpen door die criteria gestraft voor zijn goed "voordeur"-beleid. Wij hebben er altijd voor gezorgd dat er zo weinig mogelijk verspilling was; dat er zo weinig mogelijk processen-verbaal nutteloos naar de parketten worden gestuurd. Pv's over diefstallen zonder enige aanwijzing van wie de dader zou kunnen zijn, blijven in Antwerpen bij de politie. Het heeft voor ons geen zin om nog een extra-personeelslid op het parket opdracht te geven om ze hier te rangschikken, want wij doen er toch verder niets mee. We hebben dus het aantal pv's op de parketten beperkt. Maar parketten die dat niét deden en die maar lieten betijen, hebben nu zogenaamd "meer dossiers". En zij zouden op die basis meer juristen krijgen. Daar ga ik niet mee akkoord.

Als men mij 7 parketjuristen wil afnemen - en dat zijn de plannen -, dan zal ik één van mijn prioriteiten moeten laten vallen. Ik zal bv. het financiële luik moeten halveren of helemaal niet meer werken op drugs. Dat zal een groot verlies zijn en ik vrees dat de winst die gemaakt zal worden op kleinere parketten daar niet tegen opweegt. De beslissing om Antwerpen minder parketjuristen te geven zal dus niet efficiënt zijn.

Wat vindt U van assisen?

Ook hier zou men fundamentele keuzes moeten maken en dat doet men in dit dossier niet. Een assisenhof slorpt veel capaciteit op: meerdere correctionele rechters moeten een week of meer bijzitter zijn en dan liggen hun correctionele zaken stil. De kosten van assisen zijn enorm, maar de baten blijven klein. Iedereen is het erover eens dat een assisenproces de toets van efficiency en goed management niet overleeft, maar toch schaft men het niet af. Wat is de meerwaarde van de volksjury bij de berechting van een moord tussen Oekraïeners uit de georganiseerde misdaad? Wij moeten de volksjury uitleggen hoe de dader zich vroeger gedroeg, wij moeten dat in het verre Oekraïene gaan uitzoeken om hier een moraliteitsrapport te kunnen voorstellen. En alles moet door tolken worden vertaald. Wat is daarvan de meerwaarde? Men zou assisen beter afschaffen. Maar er is geen politieke meerderheid voor.

Hoe komt dat?

Het parlement is op een bepaalde manier heel eigenaardig samengesteld. Enerzijds heb je een grote groep advocaten. Dat maakt dat justitie steevast wordt bekeken door de bril van de balie en die is pro assisen, want een assisenhof is de kathedraal van de advocaat, waar zijn diepste wezen tot uitdrukking schijnt te komen.

Anderzijds heb je in het parlement ook veel burgemeesters, die de beslissingen die over het hele land gaan, bekijken door de bril van een burgemeester. Er is bij deze groep weinig staatsmanschap. We zagen dat bij de hervorming van de vredegerechten: je kan er niet een afschaffen of burgemeesters die ook parlementslid zijn beginnen te protesteren.

Het probleem met juristen is verder dat ze hun werk als af beschouwen als er een wet is. Over het financiële kostenplaatje, het personeel dat noodzakelijk is om de wet uit te voeren, maken ze zich minder zorgen.

Wat zou het gerecht nog efficiënter maken?

Ongetwijfeld de afschaffing van de raadkamer. Die kan nog nuttig zijn om te beslissen over een verlenging van een aanhoudingsbevel, maar niet meer om een verdachte naar de strafrechter te verwijzen. De raadkamer wordt daarbij hoe langer hoe meer misbruikt als bijkomende aanleg, waardoor de rechtszaak kan aanslepen. Zeker in financiële zaken is dat zo. Waarom zou het parket de zaak niet gewoon zelf rechtstreeks naar de strafrechter kunnen sturen als de onderzoeksrechter klaar is met zijn onderzoek? Dat zou op het Antwerpse parket twee voltijdse personeelsleden uitsparen, die zich met nuttiger problemen kunnen bezighouden.

Verder zou de rol van de onderzoeksrechter moeten worden beperkt. In de helft van de zaken die het parket verplicht aan hem moet voorleggen, biedt hij geen meerwaarde. Neem nu een illegale winkeldief, die al voor de zesde keer scheermesjes heeft gestolen en iemand heeft bedreigd. Wij moeten daarvoor een onderzoeksrechter inschakelen om hem te kunnen aanhouden. Maar die onderzoeksrechter doet niets nieuws meer aan het dossier.

Wat moet men met de onderzoeksrechter doen?

Men kan hem ofwel afschaffen en vervangen door een "rechter van het onderzoek". In dat geval doet hij helemaal geen onderzoeken meer, maar laat alles over aan het parket. Als er een ingrijpende daad moet worden gesteld, zoals een huiszoeking of een telefoontap, vraag het parket aan die rechter van het onderzoek of het dat mag doen en die controleert de uitvoering er dan van. Meer niet.

Die oplossing is echter niet haalbaar, wel in Vlaanderen, maar niet in België.

Men zou ook het "mini-onderzoek" kunnen uitbreiden bv. naar autopsieën. Als het parket nu een lijkschouwing, een huiszoeking of een telefoontap wil doen, dan moet het dit voorleggen aan de onderzoeksrechter en die neemt dan gewoon het hele onderzoek over. In het "mini-onderzoek" zou het parket nog wel een lijkschouwing aan de onderzoeksrechter moeten vragen, maar die zou dan niet meer automatisch verder het hele dossier afhandelen. De tussenkomst van de onderzoeksrechter zou gedaan zijn als de autopsie gedaan is. En bij lijkschouwingen van mensen die niet gewelddadig om het leven kwamen maar in het kanaal sukkelden, zou dat flink wat tijd en energie besparen.


****************************


Wie is Dams?

Herman Dams (46) studeerde rechten in Antwerpen aan de Ufsia en de UIA. Hij was vier jaar advocaat en begon in september 1991 als substituut op het Antwerpse parket. Daar deed hij zowat alles: verkeerszaken, collocaties van geesteszieken, de voetbalcel, tucht, slagen aan agenten...

In 1995 werd hij drugsmagistraat. De drugssectie had als eerste een pc en Dams ontwikkelde daar de planning van de zitting. Als drugsmagistraat zat hij ook in het SODA (Stedelijk Overleg Drugs Antwerpen) en richtte hij mee de sectie georganiseerde misdaad op.

Dams begeleidde op het parket eveneens de sectie lokale misdaad, waar hij de jonge magistraten opleidde. In 2000 werd hij coördinator van de informatisering van het Antwerpse parket.

In 2004 kreeg hij de leiding van het politieparket en in die functie vroeg toenmalig minister van Mobiliteit, Renaat Landuyt (sp.a), Dams voor zijn werkgroep om de verkeerswet te vereenvoudigen.

In december 2007 werd hij kabinetschef van Justitieminister Jo Vandeurzen (CD&V). Daar moest hij na de Fortisaffaire ontslag nemen in januari 2009. Vandeurzen was afgetreden en zijn opvolger De Clerck wilde liever een andere kabinetschef.

Sinds 1 september is Dams procureur van Antwerpen. Hij haalde het van Diane Reynders, het huidige hoofd van de Dienst voor Strafrechtelijk Beleid en ex-parketmagistrate in Antwerpen; en van Flor De Mond, advocaat-generaal op het parket-generaal van Antwerpen. Als nieuwe baas van het Antwerpse parket heeft Dams 77 juristen onder zich, van wie 53 magistraten en dat zijn er 10 te weinig. In totaal is hij de coach van 210 personeelsleden. Het Antwerpse parket krijgt jaarlijks 220.000 nieuwe zaken binnen.

Dams heeft drie dochters en een zoon. In zijn vrije tijd houdt hij van joggen, fietsen, wandelen en tennis en van een spannend boek.


Lees meer over Antwerpse topmagistraten:

Jacques Mahieu wil arresthuis en familierechtbank

Antwerps Hof wil straftoemetingsrichtlijnen

Liégeois strijdt tegen de gerechtelijke achterstand

Liégeois wil de parketten hervormen

Liégeois leidt vanaf 1 september 2007 het college van procureurs-generaal.

Wat stelt het college voor aan de minister van Justitie?

Liégeois: "Privacywet buiten de strafprocedure houden".

Nu in het nieuws