Straf verhaal: Echtpaar werd spion tegen wil en dank

Straf verhaal: Echtpaar werd spion tegen wil en dank

Straf verhaal: Echtpaar werd spion tegen wil en dank

Print
Ekeren - Voor de Ekerse Rita en Poolse Lech begon in 1980 niet alleen een huwelijk dat al 29 jaar standhoudt. Ze belandden ook in een spannend verhaal van spionage en contraspionage.

De hele maand september gaat Gazet van Antwerpen op zoek naar de strafste verhalen uit uw buurt. Bovendien delen we samen met Rombouts en Jules Destrooper gratis koffie en koekjes uit. Als dat niet straf is! Meer info over deze actie op www.gva.be/straf!

In 1978 vertrok germaniste Rita Depestel (nu 56) in het licht van een cultureel akkoord naar Wroclaw in Polen, om er les te geven aan de universiteit. Onderweg beleefde ze al iets heel bijzonders. “In de DDR-stad Weimar logeerde ik in een monumentale kamer met een enorm balkon. Achteraf vertelde een bevriende historicus mij dat Adolf Hitler die kamer in het destijds beroemde Hotel Elephant speciaal had laten bouwen om op het balkon het volk toe te spreken.”

En toen moest het echte avontuur nog beginnen. In Wroclaw leerde Rita de student fysica Lech Martynowski (nu 54) kennen. De vonk sprong over en ze trouwden op 31 augustus 1980. “Uitgerekend diezelfde dag werden de akkoorden van Gdansk ondertekend, die Polen ingrijpend zouden veranderen”, vertelt Lech. “Na jaren van rantsoeneringen en loze beloften tijdens het regime van partijleider Gierek was het land onder impuls van onder meer de vrije vakbond Solidariteit van Lech Walesa op weg naar democratie.”

Zendertjes in Marlboro-pakjes

In de zomer van 1981 kwam Rita naar België, om er in oktober te bevallen van haar zoon Jan. “Het was de bedoeling dat we voor Kerstmis zouden teruggaan”, zegt ze. “Maar op 13 december werd in Polen de staat van beleg afgekondigd. Er was een algemene mobilisatie en de grenzen gingen dicht. We konden Polen niet meer in.”

Lech en Rita zochten dan maar werk in België en kochten een huis in Ekeren. Lech vond vrijwel meteen een job bij het elektronicabedrijf Egemin. “In mijn vrije tijd maakte ik minizendertjes die in Marlboro-pakjes naar Polen werden gesmokkeld. Ik deed dat voor mijn neef, die actief was in het ondergrondse verzet.”

Beschuldigd van sabotage

En toen gebeurde er weer iets onverwachts. Rita: “In december 1985 werd ik door de Poolse consul-generaal uitgenodigd in taverne De Oude Pastorie in Brasschaat, waar hij me voorstelde om inlichtingen te verschaffen aan de Poolse geheime dienst. Spionage! Ik heb toen geen ja en geen nee gezegd, maar geen haar op ons hoofd dat eraan dacht om op dat voorstel in te gaan.”

Maar bij een volgende bezoek aan Polen betaalde Lech de prijs voor zijn weigering: “Ik werd opgepakt, beschuldigd van sabotage en moest beloven alsnog mee te werken, anders mocht ik het land niet meer uit.”

Ontmoeting met stripfiguur

Enkele weken later kreeg Lech de Belgische nationaliteit en werd hij ongrijpbaar voor de Poolse autoriteiten. Maar daarmee is het verhaal nog niet afgelopen. Rita: “In diezelfde periode werden Lech en ik uitgenodigd in het gebouw van de Belgische Staatsveiligheid aan de Antwerpse Ankerrui. In een kaal kamertje zat een man die blijkbaar net een skiongeluk had gehad: hij was helemaal ingepakt in verband en droeg een zonnebril, net een stripfiguur (lacht).”

“Die man wist álles over ons”, zegt Lech. “Inclusief onze ontmoeting in De Oude Pastorie. We werden dus al een tijd gevolgd. En hij vroeg ons uit. Zo belandden we kortstondig in de contraspionage.” Een kwarteeuw later kunnen Rita en Lech er om lachen. “Maar toen was het helemaal niet zo grappig”, vinden ze.

Lex MOOLENAAR

MEEST RECENT

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio