Vakantie

Magrittemania

Print
Onlangs publiceerde The New York Times een top vijftig met de belangrijkste evenementen van het nieuwe toeristische seizoen. De opening van het Magrittemuseum (op 2 juni) stond op de dertigste plaats. In hoeverre pakt Brussel anno 2009 uit met de surrealistische schilder?

1. Woonhuis in Jette

Brussel had eigenlijk al een expoplek rond Magritte, maar dan kleiner van opzet dan de gloednieuwe surrealistische tempel aan het Koningsplein.

Verzamelaar en huisvriend André Garitte kocht het huis in 1993 om er, samen met de Antwerpse galerist Ronny Van de Velde, een biografisch museum van te maken.

In de gereconstrueerde woning, waar de Magrittes 24 jaar verbleven, begint het overzicht met een kinderfoto van de kunstenaar om te eindigen met zijn laatste ontwerpen.

Hoe surrealistisch ook in zijn kunst, de woning van Magritte ziet er heel gewoontjes uit. Burgerlijk zelfs.

Boeiend om te zien hoe bepaalde symbolen uit zijn schilderijen - het venster, de vogelkooi, de trap - geïnspireerd zijn op voorwerpen in huis. Met achthonderd schilderijen, de helft van zijn productie, voltrok zich in Jette Magrittes creatiefste periode.

Hoewel hij vanaf 1933 een studio had in zijn tuin, creëerde Magritte zijn surrealistische beelden het liefst in zijn woonkamer met vrouw, thee en koekjes binnen handbereik.

Die plek vormde ook het hoofdkwartier van de Belgische surrealisten die er wekelijks verzamelden om ideeën uit te wisselen, surrealistische spelletjes te spelen of net voltooide werken van Magritte van een titel te voorzien.

Om het tienjarig bestaan van het museum te vieren vinden er dit weekend speciale activiteiten plaats zoals workshops, jazzconcerten en een surrealistische fietstocht.

René Magritte Museum, Esseghemstraat 135, Jette (02-428.26.26).

www.magrittemuseum.be

2. Paleis voor Schone Kunsten

Het Paleis voor Schone Kunsten (PSK) heeft steeds een neus gehad voor talent. Na een teleurstellend verblijf in Parijs en de in elkaar gestuikte kunstmarkt lijken eind jaren twintig donkere tijden aan te breken voor Magritte.

In 1931 geeft het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel hem evenwel de kans om met drie werken deel te nemen aan de expo L’Art vivant en Europe.

Twee jaar later al wordt in het PSK Magrittes eerste grote solotentoonstelling georganiseerd met 57 doeken. Daarop vraagt het Museum of Modern Art (MoMA) in New York hem deel te nemen aan een expo (1936).

De ware internationale doorbraak komt er in 1954 met een tweede grote eenmanstentoonstelling in het PSK en Magrittes deelname aan de biënnale van Venetië.

Een jaar voor zijn overlijden bedenkt het MoMA Magritte zelfs met een retrospectieve die Amerika zal rondreizen.

Naar aanleiding van het 80-jarig bestaan van het Paleis voor Schone Kunsten, is Magritte ook weer – zij het veeleer toevallig – aanwezig in het PSK.

Om deze verjaardag te vieren, werd een honderdtal portretten van markante figuren uit de archieven opgediept, waaronder een foto van René Magritte in het gezelschap van bewonderaar Paul Delvaux (nog tot 13 september).

Bozar, RavensteinstRaat 23, Brussel (02-507.82.00).

www.bozar.be

3. ‘t Goudblommeke in Papier

Sinds de jaren twintig van de vorige eeuw is La Fleur en Papier Doré of ’t Goudblommeke in Papier - smeedijzeren bloemenranken sieren nog steeds de gevel - een artistiek volkscafé aan de rand van de Marollen.

Oprichter Geert Van Bruaene, jeugdvriend van Paul van Ostaijen en avant-gardist van het eerste uur, speelde voor cafébaas, maar was tevens galerist.

Klee, Kokoschka of Arp: als een van de eersten in Europa bracht hij hun werken aan de man. Door zijn wortels in de kunstwereld waren bekende artiesten in het café kind aan huis. De Belgische surrealisten ontmoetten elkaar er regelmatig en Magritte stelde er zelfs tentoon.

Vandaag is de Goudblom beschermd en heeft het interieur veel weg van een rariteitenkabinet. De muren werden volgedrapeerd met spreuken, schilderijen en tekeningen. 408 kadertjes in totaal.

Er hangt ook een foto van Magritte waarop hij poseert met stamgasten als Marcel Mariën en Paul Colinet.

Later zou de Cobrabeweging hier boven de doopvont worden gehouden. Ook Hergé, Louis-Paul Boon en Pierre Alechinsky dronken graag een pint in de Goudblom. Hugo Claus vierde er zelfs zijn eerste huwelijk.

Ten dienste van de couleur locale kun je er vandaag traditionele Brusselse bereidingen proeven als huisgemaakte pottekeis, kipkap, bloempanch of cervolat overgoten met een kriek Girardin.

‘t GoudBlommeKe in papier, Celle- BroersstRaat 55, Brussel (02-511.16.59). di-za 11u-24u, zo 11u-19u.

4. Schaakcafé Greenwich

Eens ze het zich konden permitteren, gaven de surrealisten vaak rendezvous in een Brussels café. Beetje voorlezen uit eigen werk, wat fulmineren.

Greenwich, vlak bij de Beurs, interesseerde Magritte nog om een andere reden. Eerlang is Greenwich een hol van schaakspelers en ook Magritte placht wel eens met het ivoor te schuiven.

Met weinig succes overigens. Toen hij bij de eigenaar polste of hij diens portret mocht schilderen, hield die de boot af met de woorden: “Als je net zo schildert als je schaakt, hoeft het niet.”

Alleen al vanwege zijn onbezoedelde art nouveau-interieur - zelfs de toiletten zijn nog authentiek - loont de Greenwich nog steeds de moeite.

Geschaakt dat het kraakt wordt er nog steeds en muziek gebannen.

Greenwich, KartuizersstRaat 7, Brussel (02-511.41.67). alle dagen van 10.30u- 24u.

5. Graf in Schaarbeek

Magritte sterft op 15 augustus 1967 aan alvleesklierkanker. Hij wordt begraven op het kerkhof van Schaarbeek. Vandaag deelt hij dat graf met vrouw Georgette en wordt hij omringd door zijn dierbaarste vrienden: Louis Scutenaire en diens vrouw Irène Hamoir. Het graf van het kunstenaarskoppel is verrassend sober.

Sinds begin dit jaar is het een beschermd monument.

Ook in Magrittes persoonlijke leven speelde het kerkhof een belangrijke rol. Als kind raakte hij zozeer in de ban van een schilder die tussen de graven zat te schetsen, dat hij besloot om ook kunstenaar te worden.

Begraafplaats Schaarbeek, Everestraat 4, Evere.

Tekst: Ilse Dewever

Foto's: Magrittemuseum, Bozar, Concentra

NIET TE MISSEN