Het migratierapport voor 2008 van het CGKR

2 APRIL 2009 - België kreeg in 2007 64.489 buitenlanders bij. Dat is een stad zoals Genk en het is een absoluut Belgisch record. Dat blijkt uit het nieuwe migratierapport voor 2008 van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding dat woensdag in Brussel werd voorgesteld.

John De Wit

In 2007 kwamen 110.000 buitenlanders naar België, 31% meer dan in 2006. Er keerden er ook 45.000 terug, ongeveer evenveel als in 2006. De aangroei bedroeg dus een kleine 65.000 buitenlanders, een stad zoals Genk. Deze aangroei steeg met 63% in vier jaar tijd. In 2003 bedroeg de netto-aangroei nog maar 39.530 buitenlanders, een stad zoals Lier.

Vanwaar deze enorme nieuwe immigratie? Het CGKR wijst erop dat familieleden van mensen die hier verblijven mogen overkomen. Bovendien kunnen gevestigde vreemdelingen een niet-Belgische partner huwen. Vooral bij Marokkanen en Turken is dat erg in trek.

De terugkeer stagneert omdat de welvaart hier groter is dan die in de herkomstlanden, denkt het CGKR.

De gewone Belgen vertegenwoordigen 50% van de emigraties en 25% van de immigraties.

Bij de buitenlanders die immigreren is gezinshereniging in de helft van de gevallen het motief, voor studeren (24%) en werken (15%). Liefst 81% van de nieuw bijgekomen Marokkanen kwam in 2007 naar hier via gezinshereniging. Het CGKR wijst er wel op dat het immigratieprofiel nogal kan verschillen per nationaliteit. Bij Amerikanen, Canadezen en Brazilianen vertegenwoordigen de studenten meer dan 40% van de nieuwe immigranten en meer dan de helft van de Japanners en Indiërs komt om hier te werken.

In 2007 werden - volgens het CGKR - zo'n 36.063 buitenlanders Belg. 24% waren Marokkanen, 8% Turken. Deze groepen prijken bovenaan, maar hun aandeel neemt procentueel af. Steeds meer Aziaten en buitenlanders uit heel verschillende landen worden Belg. De buitenlandse bevolking bestond in 2007 voor 64% uit personen uit de lidstaten van de vroegere 15 EU-leden.

Volgens het Centrum "wordt" 2008 een keerpunt in het migratiebeleid omdat de Europese Unie economische migratie door middel van "blue cards" wil. Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk hebben dat al uitgevoerd. De andere landen zullen volgen.

Maar anderzijds wil de EU ook strenger optreden tegen illegalen aan de buitengrenzen en de mogelijkheden tot gezinshereniging verstrengen. Het "wordt" dus een migratiebeleid met twee gezichten, aldus het CGKR.

AANBEVELINGEN

Het CGKR deed een waslijst hervormingsvoorstellen

.

Asiel

* Onverwijderbare afgewezen asielzoekers moeten een verblijfsvergunning krijgen. Het gaat om Iraniërs (Iran neemt zijn burgers alleen op als ze vrijwillig terugkeren), Tibetanen (hier zijn grote risico's voor mensonwaardige behandeling), Somaliërs (hier is geen regering meer die nog reisdocumenten kan afgeven), Palestijnen (ook hier kunnen geen reisdocumenten afgeleverd worden), Buthanezen (zij nemen niemand terug, ze doen alsof het hun onderdanen niet zijn).

* In 2007 en 2008 kregen zo'n dertig asielvragers geen asiel omdat ze een "ernstig misdrijf" hadden gepleegd. Volgens het CGKR gaat het niet op dat de wetgever er geen belang aan hecht wanneer dit misdrijf is gepleegd. Als het al zeer lang geleden is, mag asiel niet geweigerd worden, meent het CGKR. De wet moet op dit vlak worden aangepast.

Illegalen

* Er moet een permanente commissie komen om het verwijderingsbeleid op te volgen. De Commissie-Vermeersch had hiervoor al gepleit, maar deze verwijderingscommissie is er nog niet.

* Wie uit het land verwijderd moet worden, mag niet automatisch worden opgesloten. De overheid moet eerst nagaan of betrokkene wel verwijderd kàn worden en ook of hij geen gevaar loopt om in zijn herkomstland onmenselijk te worden behandeld.

* Er is een nieuw algemeen reglement voor de gesloten centra voor illegalen nodig. Dat moet minder streng zijn dan dat van de gevangenissen en meer rechtswaarborgen bieden. De klachtenregeling in deze gesloten centra moet volledig worden herzien.

* Illegalen die het centrum van hun affectieve, sociale en economische belangen in België hebben, moeten geregulariseerd kunnen worden. Het is voldoende dat ze op één van deze criteria hoog scoren, het moet niet op allemaal tegelijk, zoals migratieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) wil.

* De criteria voor regularisatie komen best in een wet, die voor langere tijd kan gelden.

* Bij regularisatie om "prangende redenen", moet de minister eerst het advies inwinnen van een (nog op te richten) regularisatiecommissie. Zo'n commissie bestond tijdelijk bij de collectieve regularisatie van 2000 en ze adviseerde in zo'n 90% van de gevallen positief.

Gezinshereniging

* Bij gezinsherening wordt momenteel vereist dat de betrokkene een woning en een ziekteverzekering heeft. Die criteria zijn volgens het CGKR discriminerend.

Op het vlak van huisvesting zijn er onvoldoende sociale woningen en zijn de huurprijzen niet geregeld. Ook beslissen de gemeenten zelf over de kwaliteit van de woningen en dat leidt tot grote verschillen. Er is hier dus discriminatie.

Op het vlak van de ziekteverzekering moet de overkomer een private verzekering nemen tot hij hier bij een ziekenfonds kan aansluiten. Ook dat discrimineert. Die criteria zouden dus best verdwijnen.

* Minister van Migratie Annemie Turtelboom (Open Vld) wil de bestaande criteria voor gezinshereniging uitbreiden. Ze wil dat de gezinshereniger (dus: de persoon die iemand laat overkomen) een bepaald inkomen heeft. Men denkt aan sommen tussen 930 en 1.056 euro per maand.

Het Centrum wil niet dat het uitsluitend om beroepsinkomsten gaat. Ook inkomsten uit werkloosheid en leefloon moeten meetellen. Net zoals inkomsten als invalide. Anders ontstaat er een dubbele discriminatie: op grond van vermogenstoestand en op basis van handicap.

Als het criterium van inkomen wordt ingevoerd, moeten de andere criteria (huisvesting, ziekteverzekering) worden afgeschaft en bovendien mag dit inkomensvereiste niet discriminerend werken. Het mag niet leiden tot discriminatie op grond van fortuin. (Hoe dit moet gebeuren, verduidelijkt het CGKR niet, nvdr).

* Turtelboom wil gezinshereniging ook maar mogelijk maken als de overkomer bereid is om te integreren. Ook daarbij heeft het CGKR bedenkingen.

In geen geval mag de integratiebereidheid van de overkomer getoetst worden, meent het Centrum. Ze kan ook nooit op kosten van de overkomer zelf, de staat moet zelf cursussen organiseren en het moet volstaan dat de overkomer daar achteraf wil aan meewerken.

* De strijd tegen de schijnhuwelijken mag niet systematisch worden gevoerd.

* Het CGKR is heeft ook bezwaren tegen het gebruik van DNA-tests om na te gaan of iemand wel familie is.

* Het meent tenslotte dat de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen een volwaardig beroepsorgaan tegen afwijzingen van een verzoek tot gezinshereniging moet worden. Nu kan de afgewezen overkomer naar de Raad stappen als de procedure niet correct werd toegepast, maar de Raad kan het verzoek niet opnieuw ten gronde beoordelen.

Snel-Belgwet

* Het CGKR spreekt zich uit tegen de voorstellen die CD&V deed om de snel-Belgwet migratieneutraal te maken. De CD&V wil dat buitenlanders die nog nooit in België zijn geweest, maar die wel een Belgische ouder hebben of hadden, geen meer Belg kunnen worden vanuit het buitenland.

Volgens het CGKR zal dit evenwel leiden "tot een nieuwe migratiegolf naar België" en daar is het CGKR blijkbaar tegen. "Het zou mensen kunnen verplichten om een aanvraag tot gezinshereniging in te dienen om hun ouders te kunnen zien. Nu vragen en krijgen die mensen de Belgische nationaliteit, zodat ze makkelijker hun ouders kunnen bezoeken", aldus het CGKR (Waarom ze dan ook niet naar België kunnen komen om Belg te worden, wordt verder niet uitgelegd, nvdr).

In ieder geval wil het Centrum dat wordt geëvalueerd hoe groot deze groep is, vooraleer de wet verandert.

* Het CGKR gaat ook niet akkoord met de manier waarop de CD&V integratiebereidheid als voorwaarde wil stellen om de Belgische nationaliteit te krijgen. Momenteel kan iemand Belg worden zonder een landstaal te kennen en zonder dat hij moet bewijzen dat hij zich in België wil integreren. De CD&V wil dat veranderen.

Het CGKR vreest dat de voorwaarde van integratiebereidheid "willekeurig zal worden toegepast". Het CGKR wil ze beperken tot "kennis van één van de landstalen", maar dan wel zo "dat analfabeten en gehandicapten niet uitgesloten worden".

* De snel-Belgwet moet op regelmatige tijdstippen worden geëvalueerd en bij die evaluatie moeten alle betrokken groepen worden gehoord.

Economische migratie

* Economische migratie mag zich niet beperken tot hogeropgeleiden.

* Roemenen en Bulgaren moeten - net zoals andere werknemers uit het Oostblok - zo snel mogelijk vrij in ons land kunnen werken.

BEDENKINGEN

1. Op het vlak van de gezinshereniging vergeet het rapport een belangrijk punt. De meeste gezinsherenigingen gebeuren niet op basis van de vreemdelingenwet, maar op basis van bilaterale verdragen met de herkomstlanden. Die bevatten allemaal verschillende regels en zijn een bron van discriminatie tussen de overkomers. In feite zouden al deze verdragen moeten worden vervangen door één wet, maar over deze versimpeling, waaraan minister Turtelboom werkt, heeft het CGKR het niet.

2. De aanbeveling dat de strijd tegen de schijnhuwelijken beter niet systematisch wordt gevoerd, wekt verbazing voor een centrum dat toch ook de mensenhandel moet bestrijden.

3. Het CGKR schakelt migratie stelselmatig gelijk met immigratie, terwijl dat maar één deel van het probleem is. Alle voorstellen die het CGKR formuleert hebben tot doel meer buitenlanders naar België halen, buitenlanders die in België verblijven makkelijker hier te houden of meer procedures voor hen scheppen om hun verwijdering te betwisten. Dat is een immigratiebeleid, geen migratiebeleid.

Het CGKR mag deze reductie uiteraard doorvoeren, maar dan zou het dit best uitdrukkelijk zeggen en bovendien grondig motiveren.

Zeker als uit andere onderzoeken van het CGKR zelf blijkt dat twee op de drie van de huidige bewoners van België (autochtone Belgen, allochtone Belgen en buitenlanders die hier wettig verblijven samen) menen dat België "vol" is. Het CGKR zou best antwoorden op deze bedenking van de huidige bewoners van België, die toch niet zomaar als racisme kan worden afgedaan.

Het zou minstens moeten motiveren waarom het alleen maar pleit voor immigratie naar het tweede dichtst bevolkte land van Europa. Het zou bovendien best aantonen hoe zijn voorstellen de gelijke kansen van iedereen bevorderen en het racisme bestrijden. Dat dit niet is gebeurd, is een belangrijke lacune.

4. Een Centrum voor de studie van de Migratie moet objectief zijn. Het CGKR kiest evenwel spontaan en onvoldoende gemotiveerd partij in het debat. Eens te meer roept dit rapport de vraag op of het behartigen van gelijke kansen wel verzoenbaar is met een objectieve studie van de migratiegolven. Het CGKR dreigt zich vast te rijden in zijn vele opdrachten, die steeds moeilijker met elkaar te verzoenen zijn.

Lees ook:

'18 december is de internationale dag van de migrant'

'Hoe denken Belgen over ethnische minderheden'

Oeso: Het jaarrapport van 2008 over migratie'

Hans Bonte (Sp.a) bedankt voor nieuwe economische migratie'

MEER OVER John De Wit