1 / 4
thumbnail: null
thumbnail: null
thumbnail: null
thumbnail: null

Hoe denken Belgen over ethnische minderheden?

20 MAART 2009 - Er is zeker geen Obama-effect in België: amper één Belg op de drie wil iemand uit een ethnische minderheid als premier. En liefst 31% noemt zichzelf "onverdraagzaam" en twee op de drie vindt dat België vol is en dat er geen mensen uit ethnische minderheden meer mogen bijkomen. Dat blijkt uit een studie van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) bij 1.392 Belgen, die directeur Jozef De Witte (foto) vandaag voorstelde naar aanleiding van de Internationale Dag tegen het Racisme, morgen 21 maart.

John De Wit

De studie werd uitgevoerd door het bureau Ipsos Belgium uit Waterloo en ze ging na wat de Belgen denken over vier ethnische minderheden (Magrebijnen (Marokkanen, Tunesiërs, Algerijnen e.d.), Turken, Oostblokkers, zwarte Afrikanen).

"Belgen" zijn in deze studie: alle volwassen bewoners van België. Het gaat dus niet uitsluitend over autochtone, blanke Belgen. 9% van de 'Belgen' uit het onderzoek heeft niet de Belgische nationaliteit en een aantal andere Belgen heeft zijn wortels in het buitenland.

Wat blijkt uit de cijfers?

* Twee op de drie Belgen heeft weinig of geen contact met mensen uit deze 4 ethnische minderheidsgroepen, 5% heeft praktische contacten en 7% vriendschappelijke. Weinig contacten hebben vooral: 55-plussers, Vlamingen, werklozen, katholieken, mensen van het platteland.

De diverse culturen leven dus nog grotendeels naast elkaar.

* 37% had één of meer negatieve ervaringen met iemand van een ethnische groep. 54% zegt nog nooit een positieve ervaring met iemand uit die groepen gehad te hebben.

* Belgen vinden andere Belgen die hun eigen taal spreken het sympathiekst. Op een tabel van 100 'graden' scoren de Nederlandstalige Belgen bij de Vlamingen 78°. De Vlamingen krijgen het liefst 16° 'kouder' van hun Franstalige landgenoeten. Het eigen volk is dus het sympathiekst.

Amerikanen en West-Europeanen tikken af op 57°, Marokkanen staan het laagst op 42%.

Tegenover Aziaten staan Belgen onverschillig, tegenover de vier ethnische groepen eerder negatief. Die houding vindt men vooral bij 55-plussers, lageropgeleiden, 'populisten' en socialisten, personen die nooit contact hadden met hen.

* Voor 4 op de 10 Belgen maakt het niets uit of zijn nieuwe buur een Belg, een Nederlander of een Marokkaan is. Maar als ze kunnen kiezen, dan kiest slechts 7% voor de Magrebijn.

* 42% Belgen vindt dat langdurig werklozen uit de groep van ethnische minderheden het land gedwongen moeten verlaten.

72% vindt die gedwongen verwijdering nodig als de betrokkenen een ernstig misdrijf hebben gepleegd en 54% vindt het bij om het even welk misdrijf.

En nog één Belg op de vijf vindt dat alle leden van de vier ethnische minderheidsgroepen met hun kinderen moeten worden gerepatrieerd, zelfs als die kinderen in België geboren zijn. Een stelling die zelfs niet meer door het Vlaams Belang wordt verdedigd.

Bij de Walen, de atheïsten, de lageropgeleiden en de socialisten vindt zelfs één op de vier Belgen dat laatste.

* Eén op de drie Belgen vindt dat sommige rassen begaafder zijn dan andere.

* Zes op de tien Belgen stellen dat racistische reacties soms te vergoelijken zijn.

Twee op de drie Belgen (68%) vinden het onaanvaardbaar dat mensen in het publiek racistische praat verkopen, maar slechts 50% meent dat wie dat toch doet daarvoor moet worden vervolgd.

52% oppert dat wie racistische publicaties verspreidt moet worden vervolgd. Vooral de Walen, de liberalen, plattelandsbewoners en jongeren vinden dat.

Eén op de vier vindt dat iedereen altijd alle uitspraken moet kunnen doen, ook racistische. Bij de atheïsten, de bewoners van grote steden en de mannen klimt dat percentage tot boven de 30%.

* Eén Belg op de vijf vindt het niet erg dat dancings Marokkanen of andere leden van ethnische groepen weigeren. Slechts 7% denkt evenwel dat deze ethnische discotheekbezoekers geen moeilijkheden ondervinden als ze binnen willen.

* Worden leden van ethnische minderheden gelijk behandeld? Ja, vindt één op de drie Belgen. Maar 41% van de Belgen vindt dat Marokkanen te veel voordelen krijgen.

En 38% meent dat leden van een ethnische minderheidsgroep makkelijker werkloosheidsuitkeringen krijgen dan Belgen. Slechts 17% vindt dat dit laatste niét zo is.

* Meer dan vier op de tien Belgen vinden dat leden uit ethnische groepen naar België komen om hier te profiteren van de sociale zekerheid. De Magrebijnen zijn in de ogen van de Belgen de grootste profiteurs (48%).

* 55% vindt dat België niet beter is geworden om te wonen doordat deze ethnische groepen naar hier afzakten: 56% denkt dat deze ethnische groepen tot meer misdaad hebben geleid, 40% vindt hun aanwezigheid slecht voor de tewerkstelling.

Eveneens 40% vindt dat ze moeten worden teruggestuurd als het aantal tewerkstellingsplaatsen afneemt.

Eén op de drie Belgen vindt dat België geen Marokkanen, Turken, Oost-Europeanen of Afrikanen meer mag toelaten om hier te komen werken.

Eén op de vier denkt dat de lonen lager liggen omdat mensen uit ethnische groepen hier komen werken en wonen.

Maar ook 63% wil dat werkgevers geen enkel onderscheid maken tussen twee werknemers die alleen maar verschillen in hun afkomst.

* Welk beroep zou het meeste vertrouwen wekken bij de Belgen? De ethnische loodgieter en de ethnische apotheker! 69% van de Belgen zou een loodgieter of een apotheker uit één van de vier ethnische groepen vertrouwen. Daarna volgen de leraars (66%). Het laagst scoren de advocaten (58%).

* 55% van de Belgen vindt de aanwezigheid van verschillende culturen een verrijking voor de samenleving. Vooral jongeren, hogeropgeleiden, niet-Belgen, groenen en liberalen vinden dat. De meerderheid vindt de multiculturele samenleving dus een pluspunt.

* 43% is tegen gemeentelijk stemrecht voor buitenlanders na vijf jaar wettig verblijf (39% is voor), maar 28% wil dat stemrecht ook mogelijk maken bij de federale verkiezingen.

* Eén op de twee Belgen vindt dat personen uit een ethnische minderheidsgroep niet dezelfde rechten moeten krijgen als Belgen.

* Slechts een derde van de bevolking zou een Belg uit een ethnische minderheidsgroep als premier kiezen. Lager opgeleiden, Vlamingen, 55-plussers, christendemocraten en niet-actieven zouden zeker niet voor zo iemand stemmen. Er is dus géén Obama-effect.

Ook slechts 37% zou voor een 'ethnische' burgemeester stemmen.

* Twee op de drie Belgen vindt dat er genoeg personen uit ethnische minderheden in ons land verblijven. Als hun aantal nog toeneemt, zullen we problemen krijgen. Voor twee op de drie Belgen is België vol. Vooral 55-plussers, lageropgeleiden, Vlamingen, socialisten, plattelanders en katholieken menen dat.

* 48% denkt dat personen uit ethnische minderheidsgroepen geen volwaardig lid van onze maatschappij willen worden. 37% vindt dat nieuwkomers uit ethnische minderheidsgroepen hun eigen cultuur volledig moeten opgeven, 58% wil dat ze bepaalde gewoonten opgeven.

* 79% wil dat ze zich op openbare plaatsen aanpassen aan de Belgische manier van leven.

* 28% vindt een goed dat werkgevers speciale kamertjes zouden toewijzen aan moslims om te bidden. Maar 51% is daar tegen.

* Slechts 15% wil dat werkgevers fiscale voordelen krijgen als ze iemand uit een ethnische minderheid aanwerven en slechts 11% gaat akkoord met een voorrangsregeling voor deze mensen bij aanwerving.

Wat besluit het Centrum uit deze cijfers?

Het CGKR vindt de cijfers verontrustend.

"31% zegt onverdraagzaam te zijn, 33% denkt dat bepaalde rassen begaafder zijn, 60% vindt racistische reacties in bepaalde gevallen verantwoord, bijna de helft is overtuigd dat deze minderheidsgroepen naar hier komen om van de sociale zekerheid te profiteren: het is zeker niet positief", zo zegt CGKR-directeur Jozef De Witte.

Maar toch vindt 55% van de ondervraagden dat de aanwezigheid van verschillende culturen "een verrijking betekent voor onze samenleving".

Een grote meerderheid stelt voorwaarden aan zijn tolerantie. "Meest opvallend is dat mensen die regelmatig of dagelijks met ethnische minderheden in contact komen zich toleranter opstellen. Brusselaars, die in een multiculturele samenleving wonen, hebben een positievere kijk op minderheidsgroepen", zo vindt het CGKR.

Het Centrum stelt vast dat de Belgen aanvaarden dat onze samenleving multicultureel is, "maar 61% stelt bepaalde voorwaarden en sommige daarvan kan men betwisten, zoals de eis dat minderheden hun culturele gebruiken alleen in de privésfeer mogen beleven".

Het Centrum betreurt dat de Belgen vinden dat de overheid en de minderheden zelf het integratieproces moeten organiseren, terwijl het Centrum meent dat ook de autochtone Belgen een bijdrage moeten leveren.

In ieder geval wil het Centrum nu meer contacten tussen groepen van verschillende culturen. Het wil in de toekomst ook onderzoeken hoe de minderheden denken over hun eigen situatie, over die van de Belgische autochtonen en ook over elkaar.

Bedenkingen

1. In dit onderzoek werden "Belgen" gedefinieerd als "personen van boven de achttien jaar die in België verblijven". Daar zitten dus alle genaturaliseerde allochtonen bij en ook 9% bewoners van België die niet de Belgische nationaliteit hebben. Het gaat dus niet om de visie van de autochtone, blanke Belgen. En die indruk wordt bij een oppervlakkige lezing wel gewekt.

De term "Belgen", zoals de onderzoekers hem gebruiken, is misschien wat ongelukkig gedefinieerd met wat betrekking tot wat ze eigenlijk willen meten. Ze willen de vooroordelen van de ene ethnische groep over de andere meten en voor dat doel is hun definitie van het begrip "Belgen" onzuiver. De resultaten van de peiling kunnen vertekend zijn omdat bepaalde personen in beide groepen ("Belgen" en "ethnische minderheden") zitten.

Het hoeft dus niet per se te verbazen dat de Brusselaars toleranter zijn dan de Vlamingen. De categorie "Belgen van Brussel" bevat namelijk veel meer genaturaliseerde allochtonen (én wettig verblijvende buitenlanders) uit dezelfde ethnische groepen als die waarover ze ondervraagd worden, dan de categorie "Vlaamse Belgen". Het kan zijn dat Brusselaars toleranter zijn, maar dit onderzoek bewijst dat niet.

De auteurs geven toe dat hun steekproef op bepaalde vlakken vertekend is. Dat geldt vooral bij de kiesintenties. Zo zegt 47% dat hij christen-democraat is en 36% noemt zich socialist. Slechts 7,4% is "populist" (een term die blijkbaar zowel Vlaams Belang als N-VA en LDD dekt). In een onderzoek dat nogal politiek gekleurd is, zal dit een vertekening geven.

2. Bovendien zijn de resultaten allicht te positief. De interviews gebeurden tijdens een face-to-face-gesprek, waarbij werd aangekondigd wie het onderzoek liet uitvoeren, nl. het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding.

Het ligt voor de hand dat precies hetzelfde onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Vlaams Belang, negatievere resultaten zou geven.

Om deze redenen kan het onderzoek wel op iets wijzen, het kan het een richting aangeven, maar is het onvoldoende wetenschappelijk om er echt beleidsconclusies uit te trekken.

3. Het besluit dat meer contacten tussen Belgen en leden van ethnische minderheden tot meer aanvaarding van elkaar leiden, kan je uit deze studie niet trekken.

Minder dan 10% van de ondervraagden heeft meer dan zuiver oppervlakkige contacten en het is helemaal niet onderzocht wie die groep is. Omdat ook de allochtonen en de niet-Belgen die hier verblijven mee in de steekproef zitten, zou het wel eens kunnen dat zij tekenen voor een flink deel van die "positieve contacten", die zich dan gedeeltelijk binnen hun eigen groep afspelen. Het is niet zeker dat dit zo is, maar we weten het alvast niet. Het besluit van het CGKR is dus voortvarend, te meer daar de groep met meer dan oppervlakkige contacten erg klein is.

4. Voor zover ze een aanwijzing zijn van wat de "Belgen" vinden over ethnische minderheden, kan worden gesteld dat de resultaten van dit onderzoek haaks op het gevoerde regeringsbeleid.

Twee op de drie "Belgen" zegt aan wetenschappers van het CGKR dat ons land "vol is" en dat er niemand uit die bewuste ethnische groepen meer mag bijkomen. Op dat eigenste moment pleit minister van Migratie Annemie Turtelboom (Open Vld) voor extra economische migranten en wil de minister van Gelijke Kansen Joëlle Milquet (cdH) tienduizenden illegalen regulariseren.

MEER OVER John De Wit