Hans Bonte (sp.a) bedankt voor nieuwe economische migratie

29 OKTOBER 2008 - Economische migratie? Nee bedankt! Dat zeggen de socialisten tegen de voorstellen van minister Annemie Turtelboom (Open Vld). Kamerlid Hans Bonte maakte een studie waaruit blijkt dat economische migratie niet nodig is om de vergrijzing tegen te gaan en daarbij weinig helpt. Maar vooral: er is momenteel al een enorme economische migratie aan de gang: 287.000 buitenlandse werknemers in 2008. En die leidt tot oneerlijke concurrentie, daling van de lonen en buitenlandse werknemers die in enorm slechte omstandigheden werken. Doe daar eerst eens wat aan, zeggen de socialisten.

John De Wit

Minister van Migratie Annemie Turtelboom wil economische migratie uit landen van buiten de Europese Unie om vacatures in knelpuntberoepen in te vullen. Ze hoopt dat die economische migratie op termijn de vergrijzingsproblematiek betaalbaar zal houden.

Kamerlid Hans Bonte is tegenstander van het beleid van Turtelboom en hij maakte een studie over al deze problemen. Wij vatten zijn rapport samen in zes punten.

Annemie Turtelboom

1. Eonomische migratie is momenteel niet nodig. België kent een hoge structurele werkloosheid van vooral laaggeschoolden, allochtonen en vijftigplussers.

Volgens Bonte telde Vlaanderen in september 2008 174.330 werklozen, van wie 26% vijftigplussers. Ruim de helft van de hele groep is laaggeschoold en 11,2% zijn Maghrebijnen en Turken. In Brussel en in Wallonië ligt het aantal vijftigplussers verhoudingsgewijs lager dan in Vlaanderen.

Bonte stelt dat de nationale arbeidsmarkt heel wat werklozen telt, die via opleiding kunnen worden geheractiveerd. Het aantal oudere werklozen blijft toenemen en dat is verontrustend. Is het met zoveel werklozen noodzakelijk om een nieuwe economische migratie te organiseren? Nee dus.

2. Economische migratie lost het vergrijzingsprobleem niet op.

Is economische migratie nodig om in de toekomst ons pensioen te betalen, zoals migratieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) om de haverklap zegt? Nee, beweert Bonte.

Onderzoek van Foblets en Bouckaerts toont aan dat de geboortecijfers van nieuwkomers nu nog wel gemiddeld hoger liggen dan die van autochtonen, maar op relatief korte termijn zal dat voorbij zijn.

Bovendien toonde de Commissie Sociale Zaken van de Senaat al in 2004 aan dat economische migratie maar heel beperkt nuttig is om de vergrijzing betaalbaar te houden. Migratie is volgens deze commissie "bezwaarlijk een oplossing voor het verouderingsprobleem". Om vanaf nu tot 2050 het aandeel van de 65-plussers in de bevolking stabiel te houden, zou een jaarlijkse instroom van 60.000 werkende mensen nodig zijn. Zo'n beleid is niet realistisch.

3. Er is nu al een kolossale economische migratie van 287.000 buitenlanders in 2008. Er is geen nieuwe migratie nodig.

Poolse seizoenarbeiders in de fruitpluk

De regering pleit voor nieuwe migratiestromen vanuit de nieuwe EU-landen en vanuit derde landen. Maar ze kent de hedendaagse realiteit niet, aldus Bonte. België is een absoluut migratieland geworden. In 2008 zal het aantal buitenlandse werknemers in ons land 287.000 bedragen of maar liefst 10% van de private werkgelegenheid. Van hen komt een derde (90.000 personen) uit de nieuwe lidstaten van de EU. Bonte besluit dat de economische migratie naar België momenteel historische records breekt, terwijl het beleid doet alsof er geen economische migratie is.

4. De huidige wetgeving op economische migratie is al erg soepel, ze moet niet noodzakelijk worden versoepeld.

Bonte wijst erop dat België en meer specifiek Vlaanderen nu al een erg laagdrempelige wetgeving heeft voor buitenlandse werknemers. Een hooggeschoolde Amerikaan kan in Duitsland, Frankrijk of Nederland pas een werkvergunning krijgen als hij minstens 60.000 euro bruto verdient per jaar, in België is dat 33.677 euro. Ook de procedure om hier een werkvergunning te krijgen is erg soepel en verloopt in vergelijking met het buitenland heel snel: in Vlaanderen drie weken, in Frankrijk of Spanje 12 weken.

5. De huidige economische migratie schept meer problemen dan ze oplost, beweert Bonte. Ze verstoort de concurrentie, dereguleert de arbeidsmarkt en verslechtert de arbeidsvoorwaarden.

Nieuwkomers werken vaak in onaanvaardbare toestanden, want er is geen toezicht. België slaagt er niet in om de arbeidsvoorwaarden af te dwingen waarop de buitenlandse werknemers recht hebben.

Cijfers?

Tussen januari 2007 en september 2008 werden in België 1.750 buitenlandse werkgevers gecontroleerd met in totaal 18.000 werknemers. Bij 67% van de werknemers en 60% van de werkgevers, werd de wet niet gerespecteerd!

Onderzoek van Jozef Pacolet in 2007 toonde aan dat tegenover 38% van de leden van de Vlaamse Confederatie van de Bouw al een deloyale offerte voor het uitvoeren van werken in onderaanneming werd gedaan. Gemiddeld zou men 30% onder de normale prijs gaan en daardoor zouden liefst 60.000 gewone banen in de bouw verloren gaan.

De arbeidsomstandigheden van de buitenlanders die hier werken zijn schabouwelijk. Ze worden schromelijk onderbetaald, moeten massa's overuren kloppen en mogen niet zomaar naar de dokter als ze ziek zijn.

De controles van de inspectiediensten leren ons dat de markt overspoeld wordt door buitenlandse interimkantoren die arbeidskrachten aanbieden tegen prijzen die onder de loonkost in de sector liggen; de tewerkstelling van deze mensen vermindert hun veiligheid: er vallen letterlijk doden en gewonden terwijl de inspecties machteloos staan; vaak worden de wettelijke bepalingen met betrekking tot arbeidsduur, compensatierust, loon en sociale documenten niet gerespecteerd; sociale zekerheid en belastingen worden ontdoken.

6. Als de bouw geen geschikte arbeidskrachten vindt, dan komt dat omdat de vrije markt daar niet speelt, omdat de lonen er te laag zijn en de arbeidsomstandigheden te slecht. De oplossing ligt niet in economische migratie.

Bouwwerf met gastarbeiders

De bouwsector klaagt toch altijd dat ze geen geschikte werknemers vindt? Onzin, zo wijst het onderzoek van Bonte uit.

Er is geen personeelstekort in de bouw: het verloop van werknemers is in die sector twee keer zo hoog als elders (22%), omdat de arbeidsvoorwaarden bijzonder onaantrekkelijk zijn en de lonen laag. De laatste dertig jaar zijn de lonen reëel amper met 0,59% per jaar gestegen. In de bouw heeft de vrije markt gewoon niet gespeeld, want dan zouden de lonen hoger zijn en de arbeidsvoorwaarden beter. De bouwsector grijpt het argument van de "knelpuntberoepen" aan om buitenlanders in minderwaardige statuten tewerk te stellen.

Wat wil Bonte doen?

Hij stelt twee dingen voor.

1. Bonte pleit voor meer toezicht op werkgevers die buitenlandse werknemers tewerkstellen, meer bepaald door de opdrachtgevers (van bv. bouwwerken of van textielproductie) hoofdelijk aansprakelijk te maken voor de loon- en arbeidsomstandigheden van werknemers die bij hun onderaannemers werken.

De vorige regering wilde dat systeem al realiseren, maar de liberalen lagen dwars. De hoofdelijke aansprakelijkheid van opdrachtgevers wordt nu weer voorgesteld in het Masterplan van staatssecretaris Devlies (CD&V) om de fiscale en sociale fraude te bestrijden. Ondertussen vraagt ook het Europees parlement om die hoofdelijke aansprakelijkheid te realiseren. In Duitsland, Frankrijk, Nederland, Spanje, Oostenrijk en Italië is ze al lang de regel.

2. Bonte wil de huidige economische migratie beperken door de voorwaarden die gesteld worden aan de migratie vanuit Bulgarije en Roemenië ook na 1 mei 2009 te verlengen. Normaal gezien mogen Bulgaren en Roemenen dan - net zoals inwoners uit alle andere EU-lidstaten - vrij, zonder enige beperking, arbeidsvergunning of registratie, in België werken. Maar voor Bulgaren en Roemenen kan België nog vijf jaar lang allerlei beperkingen opleggen, zoals een arbeidsvergunning en een verplichte registratie. Bonte pleit ervoor om dat te doen.

Schep eerst orde in uw eigen Belgische arbeidsmarkt, roei daar de misbruiken uit, vooraleer je de grenzen opengooit voor nieuwe grote groepen buitenlandse werknemers, zo leert de studie van Bonte.

De volledige studie van Bonte vind je hier (Word-document).

MEER OVER John De Wit