De open asielcentra zitten vol

De open asielcentra zitten vol

De open asielcentra zitten vol

Print

6 SEPTEMBER 2008 - De Antwerpse senator Nahima Lanjri (CD&V) wil dringend een parlementair debat over de wet die de opvang van asielzoekers regelt. Ze vraagt zich af waar het verplichte evaluatierapport van de wet blijft. Dat moest tegen 1 juni 2007 klaar zijn. Ondertussen zitten de open asielcentra overvol, terwijl het aantal asielzoekers daalt. Er zitten te veel mensen in die er niet thuishoren: uitgeprocedeerden die het land moeten verlaten (31%), erkende vluchtelingen (7%), illegalen met kinderen (7%). Voor hen moeten andere oplossingen worden gezocht.

België heeft open en gesloten asielcentra. De open centra zijn bedoeld voor asielzoekers van wie de procedure nog loopt, de gesloten centra zijn bedoeld voor illegalen die uit het land moeten worden verwijderd.

De open asielcentra zitten overvol. Momenteel worden 15.066 personen opgevangen in 15.869 plaatsen. Theoretisch kan er nog 303 man bij, maar dat is theorie. Een aantal van deze lege plaatsen kan niet ingevuld worden, omdat sommige opvanginitiatieven gewone huizen zijn. Ze hebben dan bv. zes plaatsen, maar er woont een gezin van vijf. Eén plaats blijft dus leeg en die kan ook niet met een buitenstaander worden opgevuld. Dus zitten de centra overvol, terwijl er theoretisch toch nog plaats is. Daarom besloot de overheid om extra plaatsen te creëren o.a. in Broechem (Ranst), tot groot ongenoegen van de plaatselijke bevolking.

Asielcentrum Broechem

En slechts 44% van de bewoners van de open centra zijn asielzoekers, terwijl de centra nu net voor hen bedoeld zijn.

Hoe komt dat?

Er zijn meerdere redenen:

1. Sinds 1 juni 2007 is een nieuwe opvangwet van kracht. Daardoor krijgen de asielzoekers geen financiële steun meer tot ze erkend zijn als vluchteling.

Vroeger bestond de asielprocedure uit twee fasen: eerst werd het verzoek ontvankelijk verklaard en pas daarna onderzocht men of het ook gegrond was. De asielzoekers kregen financiële steun vanaf het moment dat hun verzoek ontvankelijk was verklaard, vanaf de tweede fase dus. De asielzoekers konden dan gaan wonen in een gemeente die de overheid aanduidde en daar kregen ze financiële steun.

Sinds 1 juni 2007 is het onderscheid tussen de twee fasen afgeschaft en krijgt de asielzoeker géén geld meer, maar nog wel materiële steun: hij krijgt een dak boven zijn hoofd, eten, medische verzorging e.d. Kortom: hij moet in een open centrum verblijven.

De regering had immers tegelijkertijd de asielwet hervormd, zodat de hele asielprocedure nog maximum één jaar zou duren. Men ging ervan uit dat het aantal beschikbare opvangplaatsen in de open centra dan wel zou volstaan, maar Nahima Lanjri waarschuwde er bij herhaling voor dat dit niet zo zou zijn, omdat de asielzoekers nu veel langer dan vroeger in die centra zouden moeten zitten en ze dus langer plaatsen zouden bezetten. Daardoor zouden de centra toch vol geraken, ook al kwamen er minder asielzoekers en duurde de procedure in totaal dan toch minder lang.

De vroegere minister van Maatschappelijke Integratie, Christian Dupont (PS), gaf dat toe, hij rekende uit dat eigenlijk nog 2.000 extra plaatsen nodig waren. Maar die kwamen er nooit.

2. Vervolgens bleek de Raad van State niet in staat om zijn achterstand zo snel weg te werken als was verwacht. Want hoewel die Raad in de nieuwe asielwet nog slechts beperkte bevoegdheden heeft, zijn er nog heel wat mensen die onder de oude asielwet vallen. En die dossiers moet de Raad ook nog afhandelen.

Liefst 31% van de mensen die in open asielcentra verblijven zijn "uitgeprocedeerden": hun asielverzoek is afgewezen, maar ze hebben nog een procedure bij de Raad van State lopen. Zo'n procedure lukt maar in amper 2% van alle gevallen, maar toch dient bijna iedere asielzoeker een verzoek bij de Raad in.

Het statuut van de uitgeprocedeerden is merkwaardig. Ze zijn illegaal in het land en moéten dus het land verlaten. Het verwijderingsbeleid faalt echter.

Als ze toch blijven, dan hebben ze… recht op materiële steun. Een derde van de mensen in open asielcentra zijn uitgeprocedeerden. Eigenlijk zou de politie hen moeten oppakken en uit het land verwijderen, maar voogdijminister Marie Arena (PS) wil de politie niet toelaten in de centra, zodat deze uitgeprocedeerden daar veilig beschermd zitten. Ze kunnen daar momenteel blijven zitten tot ze in aanmerking komen voor regularisatie (na vier jaar verblijf zonder definitieve beslissing over hun asielverzoek), omdat de politie ze niet kan oppakken. De wet wordt dus niet gerespecteerd.


Marie Arena

Tussen de regeringspartijen is nu overleg aan de gang over een protocol waardoor de politie toch toegang zou kunnen krijgen tot de open centra. Maar de PS wil de politie alleen toelaten in de gemeenschappelijke ruimtes van deze centra, niet in de privévertrekken. In dat geval is het natuurlijk zinloos dat de politie of de Dienst Vreemdelingenzaken zich naar deze centra begeven om de uitgeprocedeerden op te pakken, want die zouden zich allicht onmiddellijk terugtrekken in hun privéruimtes.

De PS wil eigenlijk dat al deze mensen geregulariseerd worden en steekt de schuld voor hun verblijf in de open centra op minister van Migratie Annemie Turtelboom (Open Vld), die "nog altijd haar circulaire voor regularisatie van mensen zonder papieren niet klaar heeft".

In feite moet heel deze groep uitgeprocedeerden (5.000 mensen) uit de centra worden verwijderd, hetzij door verwijdering uit het land, hetzij door regularisatie. Als men deze groep uit de centra haalt, is onmiddellijk een derde van de plaatsen beschikbaar en is het probleem opgelost.

3. Er is nog een tweede groep van 7% mensen die totaal niet in de open centra thuishoort. Dat zijn de asielzoekers die al als vluchteling zijn erkend of de uitgeprocedeerden en illegalen die al geregulariseerd zijn. Zij mogen nl. in België verblijven en ze kunnen dus een huis huren in een gemeente van hun keuze.

Op 29 augustus besloot Fedasil, de overheidsdienst die de open centra beheert, dat alle bewoners van die centra, die wettelijk in België mogen verblijven, binnen de twee maanden uit de centra weg moeten zijn. Het gaat momenteel om zo'n 600 mensen en Fedasil hoopt dat er tegen 15 september toch al zo'n 300 weg zijn. Bovendien wil Fedasil zelf helpen om woningen te zoeken voor zij die dat niet vinden.

Waarom blijven die mensen soms toch in de centra?

Lanjri: "Omdat deze mensen geen woning vinden, want ze hebben geen geld om er een te huren of te kopen. Ze hebben recht op OCMW-steun daarvoor, zal U zeggen. Ja, maar een OCMW steunt alleen maar de mensen die gevestigd zijn in de eigen gemeente. En dat zijn die erkende vluchtelingen niet, want…ze hebben geen woning omdat ze daarvoor geen geld hebben."

Er was veel discussie over welk OCMW de aanvankelijke steun moest verlenen. Lanjri: "Er is nu een voorontwerp van minister Arena dat bepaalt dat het OCMW van de gemeente waar de vluchteling wil gaan wonen, die steun (huurwaarborg, installatiepremie) zal moeten verlenen en niet het OCMW van de gemeente van het gesloten centrum. Maar dat voorontwerp moet nog advies krijgen van de raad van state en dan nog de hele parlementaire procedure passeren."

4. Een derde groep zijn illegalen met hun kinderen (7%). Zij moeten eigenlijk uit het land worden verwijderd. Maar dat gebeurt niet. Zij kunnen door een Koninklijk Besluit van 2004 eveneens gratis gehuisvest worden in open centra, hoewel ze illegaal in het land zijn.

Dat komt omdat er sterk verzet is om illegalen met kinderen op te sluiten in de gesloten centra, die zogenaamd "gevangenissen" zouden zijn (wat niet juist is, gezien iedere "opgeslotene" deze "gevangenis" op eigen initiatief kan verlaten naar zijn herkomstland en naar bijna alle landen van de wereld die hem willen opvangen, hij mag alleen België niet in, nvdr).


Asielzoekers in tv-kamer op Linkeroever

De regering wil alternatieven uitwerken voor de verwijdering van illegalen met kinderen en tot zolang die er niet zijn, blijven ze in de open centra zitten.

Lanjri zegt het zo: "De open asielcentra moeten gebruikt worden voor de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Nu zijn slechts 44% van de personen die er verblijven echte asielzoekers. Deze groep zou voorrang moeten krijgen op asielzoekers die al erkend zijn als vluchteling (en die overal elders buiten de centra kunnen verblijven) en op asielzoekers die afgewezen zijn en die illegaal in het land zijn (en die ofwel verwijderd, ofwel geregulariseerd moeten worden)."

Lanjri vraagt zich af waar het rapport dat de open centra moet evalueren blijft.

Wat doet de regering?

Ondertussen onderhandelt de regeringsmeerderheid in haar interkabinettenwerkgroepen verder over het hele vreemdelingenbeleid. Daarin worden liefst acht dossiers aan elkaar gekoppeld. Over alles moet een akkoord zijn, vooraleer er iets uit de bus komt. Telkens staan twee groepen tegenover elkaar: enerzijds PS en cdH, anderzijds CD&V, Open Vld en MR. Om welke dossiers gaat het?

* De gezinshereniging voor mensen van buiten de Europese Unie. Zij moet van de Open Vld en de CD&V worden verstrengd: de persoon die iemand laat overkomen zal moeten bewijzen dat hij over voldoende geld beschikt om de overkomer te onderhouden en de financiële grens daarvoor moet omhoog.

* Het misbruik van de studentenvisa om hier definitief te blijven moet worden aangepakt.

* Er moet een procotocol komen tussen de Dienst Vreemdellingenzaken, de politie en de open centra om de uitgeprocedeerden en de illegalen uit deze centra te verwijderen.

* Er moet een alternatief komen voor de opsluiting van kinderen in gesloten centra. In afwachting van hun verwijdering uit het land pleiten velen voor een systeem van coaches, die de illegalen begeleiden om hun terugkeer voor te bereiden. Dat systeem zou gekoppeld zijn aan een meldingsplicht bij de politie.

Voor illegalen en uitgeprocedeerden die zich niet aan de visie van hun coach houden, zou een gesloten federaal centrum voor gezinnen met kinderen moeten worden gebouwd. Dat alles om deze gezinnen uiteindelijk uit het land te krijgen.

CD&v is voor dit nieuwe systeem, senatrice Nahima Lanjri heeft een wetsvoorstel in dit zin ingediend, maar ook minister Turtelboom is er voor gewonnen. Zij wil ook een nieuw gesloten centrum bouwen.

* Economische migratie van (bij voorkeur hooggeschoolde)nieuwkomers voor knelpuntberoepen. Dat wil vooral de Open Vld.

Tegelijkertijd zouden een aantal illegalen die vroeger al gewerkt hebben, geregulariseerd moeten worden. Dat laatste willen PS en cdH vooral. Deze illegalen zouden een arbeidskaart van categorie B krijgen. Dat betekent dat de arbeidskaart én de verblijfsvergunning gekoppeld worden aan de werkgever én aan het specifieke arbeidscontract dat de illegaal heeft afgesloten. Als dit vervalt, vervallen beide. De andere partijen willen immers de sociale fraude niet bevorderen.

* De snel-Belgwet moet worden herzien. Wie Belg wil worden, zal minstens 5 jaar ononderbroken in België meoten verbleven hebben en moeten bewijzen dat hij zich wil integreren. De wet moet ook migratieneutraal worden: mensen die nog nooit in België zijn geweest moeten geen Belg kunnen worden, zoals nu nog het geval is. Dat alles willen vooral CD&V en Open Vld. Maar de PS is hier tegen.

* De schijnhuwelijken. Deze discussie gaat over de oprichting van een centrale databank, waarin alle pogingen tot schijnhuwelijk zijn opgenomen, zodat de betrokkenen die in gemeente A tegen de lamp liepen het niet nog eens in gemeente B kunnen proberen, zoals nu vaak gebeurt.

Bovendien wil men ervoor zorgen dat de rechter die het schijnhuwelijk ontbindt tegelijkertijd ook de nationaliteit die door een schijnhuwelijk misschien verworven is, intrekt. En de procedure om een schijnhuwelijk te straffen en die om het te ontbinden moeten geïntegreerd worden.

Alle partijen hopen dat ze tegen half oktober rond zijn met de onderhandelingen.

Nu in het nieuws