"Prostitutie is een knelpuntberoep"

Prostitutie is een knelpuntberoep

"Prostitutie is een knelpuntberoep"

Print
13 JANUARI 2008 - De Gentse professor in het strafrecht, Gert Vermeulen, wil dat bordelen een kwaliteitslabel krijgen. Zoals de keurslagers. Alleen door een systeem van zelfregulering zal men de eerlijke bordeeluitbaters kunnen scheiden van de uitbuiters en de mensenhandelaars. Dat is nu wettelijk bijna niet mogelijk en de gemeenten voeren dan ook een prostitutiebeleid dat deels illegaal is. Vermeulen reikt oplossingen aan en pleit zelfs voor de erkenning van prostitutie als knelpuntberoep, zodat legale economische migratie uit derde landen van buiten de Europese Unie mogelijk wordt.

Hoe is de situatie nu?

BR /> "Prostitutie is sinds 1948 toegestaan, maar de uitbating ervan blijft verboden. Bordelen mogen dus niet. De gemeenten worden geconfronteerd met problemen van overlast: aanklampende tippelaarsters, een rondrijdende autocarrousel, sluikstorten, wildplassen, geluidsoverslast (claxoneren) e.d. en ze proberen daar allemaal iets aan te doen. Wij onderzochten de situatie in Brussel, Antwerpen, Charleroi, Luik, Gent, Oostende en Sint-Truiden. Deze gemeenten voeren ieder hun eigen beleid, zodat allerlei verschuivingsproblemen optreden. Toen Antwerpen harder werd, zakten prostituées af naar Oostende en Brussel, zo stelden wij vast. Deze verschuivingen leiden tot rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Soms doorkruisen de beleiden elkaar. In Brussel ligt de Albert II-laan, waar veel getippeld wordt, op het grondgebied van drie gemeenten en van twee politiezones. Brussel-stad voert een verjaagbeleid en doorkruist daarmee helemaal het mensenhandelgerichte beleid van Sint-Joost. Deze laatste gemeente wil vooral de pooiers en mensenhandelaars aanpakken en daarvoor is medewerking van de prostituees vereist. Door die te verjagen krijg je die medewerking natuurlijk niet.

Omzeggens alle gemeenten proberen om de prostituees te concentreren in bepaalde wijken. Zo'n concentratie is handig: klanten die er willen zijn, geraken er en wie het niet wil zien, hoeft gewoon niet naar die straten te gaan. Door concentratie kan de politie ook makkelijker de misdaad en mogelijke uitbuiting van prostituees controleren. Maar de wetgeving staat zo'n gemeentelijk beleid in de weg. Alle gemeenten registreren op een of andere manier hun prostituees. In Gent gaat men daar heel ver in: vingerafdrukken, foto's, data over geslachtsziekten. Maar eigenlijk mag dat niet. België heeft het Verdrag van New York van 21 maart 1950 ondertekend en daardoor is een vergunningenbeleid voor bordelen onmogelijk. Ook kan geen belasting op barpersoneel worden geheven, zoals bv. Luik en Sint-Truiden doen, want dan is de overheid de facto pooier. Ook het beleid van 'geschiktheidsverklaringen' in Antwerpen is dansen op een slappe koord. Het eerste wat moet veranderen, is dus dat Verdrag."


Een kamer in de Antwerpse rosse buurt

Welk beleid voert Antwerpen?
"Antwerpen probeert de raamprostitutie te concentreren in drie straten in het Schipperskwartier door een systeem van geschiktheidsverklaringen. Die bevatten eisen waaraan panden moeten voldoen, zoals minimumgrootte van de werkruimte, stromend water, hygiëne; én eisen waaraan de uitbaters moeten voldoen (bewijs van goed zedelijk gedrag, minimumleeftijd...). Door die verklaringen probeert men de uitbaters in die drie straten te houden. Maar dat gaat dus niet, want geschikt is geschikt, waar ook de ligging van het pand is. De stad weigert dan toch geschiktheidsverklaringen af te leveren buiten die drie straten, maar dat kan makkelijk worden aangevochten voor de Raad van State. En eigenlijk zijn die geschiktheidversklaringen verkapte bordeelvergunningen en dat mag dus niet van de wet. Ook tippelzones mogen momenteel niet van de wet. Een vergunningen- of stedebouwkundig beleid is momenteel onmogelijk."

Welke beleid stelt u voor?
"Persoonlijk ben ik voor een scheiding der markten. Men moet de bonafide uitbaters anders behandelen dan de uitbuiters en de criminelen. Daarvoor moet men het bordeelverbod opheffen voor uitbaters die te goeder trouw zijn, men moet aan die bordelen strikte eisen opleggen en de prostituees ook een arbeidscontract of een statuut als zelfstandige geven. Met bovendien bepaalde rechten op medische verzorging, maximum aantal werkuren, recht om bepaalde behandelingen te weigeren, recht op safe sex en zo. Kortom: de bonafide bordeeluitbater moet een gewone bedrijfsleider worden. Tegenstanders zeggen dat er hoe dan ook nog uitbuiting blijft, omdat die bonafide bordeeluitbaat misschien nog wel 50% van de winst opstrijkt. Maar dat heb je bij een gewone tewerkstelling in een bedrijf ook."

"Mijn voorstel scheidt de geiten van de bokken en daardoor kan de politie zich voornamelijk op de mensenhandelaars concentreren. Dat wordt dan een kleinere groep, zodat de onderzoeken intensiever en efficiënter kunnen verlopen. Zo'n beleid veronderstelt een legalisering van de prostitutie en dat is momenteel politiek totaal onmogelijk."

Waarom? Een verbetering van het lot van prostituees stond toch in het regeerakkoord van 2003?
"Ja, maar daar kwam niets van terecht. Vooral PS en cdH zijn tegen een afschaffing van het bordeelverbod en ook in de Senaat is veel tegenstand. Men vertrekt vanuit een oubollig feminisme dat gelooft dat iedere vorm van prostitutie per definitie uitbuiting is. Tja, dan kan je natuurlijk helemaal niets doen. Ik ben voor een meer volwassen kijk: ons onderzoek naar de slachtoffers van mensenhandel toont aan dat er nu eenmaal heel wat vrouwen zijn die vrijwillig zonder enige dwang in de prostitutie stappen. En die groep wéét ook in welk beroep ze terecht komt, maar kiest daar bewust voor. Die groep verdient bescherming en daarvoor is legalisering eigenlijk de oplossing."

"Maar die oplossing is extra-moeilijk door de wet op de mensenhandel uit 2005. Die nieuwe wet zegt dat dwang niet meer nodig is om van mensenhandel sprake te zijn. Alles wordt dan mensenhandel, ook alle prostitutie. Kortom: die nieuwe mensenhandelwet heeft alle vormen van prostitutie bedolven onder de strafbare noemer 'mensenhandel' en maakt legalisering van bonafide bordeeluitbaters extra moeilijk."


Meisjes in de Atheneumbuurt

In Nederland is die legalisering toch mislukt?
"Nederland heeft in 2000 het bordeelverbod opgeheven en dat is geen succes gebleken omdat een aantal belangrijke randvoorwaarden niet werden gerealiseerd. Bordelen kregen een vergunning, maar alleen om zelfstandigen in dienst te nemen. Dat gebeurde vanuit de filosofie dat zelfstandigen hoe dan ook vrijer zijn, maar in werkelijkheid is dat schijn. Men had ook prostituees in loondienst moeten toelaten. Vervolgens gold de regeling alleen voor onderdanen van de Europese Unie en niet voor prostituees vanuit derde landen. Onderzoek wijst uit dat een groot deel van de prostituees nu eenmaal uit de derde wereld komt en zelfs illegaal is. Er is een te grote vraag voor goedkope sekswerksters, die niet kan worden ingevuld door Belgische en Europese meisjes. Prostitutie zou eigenlijk erkend moeten worden als knelpuntberoep, waarvoor econonomische migratie mogelijk zou moeten worden in de toekomst. Omdat de opheffing van het bordeelverbod in Nederland alleen maar gold voor EU-prostituees, bleef een heel groot illegaal circuit bestaan. De politie controleerde dat illegaal circuit bovendien veel te weinig omdat ze al haar energie richtte op de vergunde bordelen. Dat was een verkeerde prioriteit, die de uitbaters nog meer in de illegaliteit jaagde. En Nederland maakte ook de fout om het vergunningenbeleid in handen van de gemeenten te geven. Iedere gemeente zou minstens één bordeel moeten toelaten. Maar vele gemeenten wilden helemaal geen bordelen en stelden zulke hoge eisen of verwezen bordeeluitbaters naar zulke onaantrekkelijke locaties dat ze in feite een nulbeleid voerden. Daardoor bleef de illegale sector heel groot. Wij moeten in België uit die fouten leren."

Hoe kunnen we dat?
"Door zelfregulering en privaat-publieke samenwerking. De sector zelf moet kwaliteitswaarmerk uitwerken, zoals je dat voor de keurslagers hebt. De bordeeluitbater zou dan zelf verklaren dat hij bepaalde regels respecteert. Wij hebben een model van regels uitgewerkt in het kader van een internationaal onderzoek. Er moet in staan dat prostitutie alleen door meerderjarigen kan en op vrijwillige basis. De huurprijzen van vitrines en panden moeten alles bevatten en geen abnormaal profijt veroorzaken. De prostituee moet een veilige en nette werkomgeving hebben en alle nodige verzekeringen moeten door de uitbater worden afgesloten. De sekswerkster heeft recht op veilige seks en terugbetaalde medische controle door een arts, ook voor HIV en SOA's. Er mogen geen buitensporige werkdagen geëist worden en de prostituee heeft recht op vakantie. Ze mag ook zelf beslissen of ze haar diensten levert tijdens zwangerschap, menstruatie of als ze een SOA heeft. Ze heeft het recht om bepaalde klanten of vormen van seksueel contact (SM) te weigeren, al kan dit natuurlijk tot verbreking van de overeenkomst leiden. De bordeeluitbater moet een functioneel-blanco strafregister hebben: hij mag niet veroordeeld zijn voor seksuele misdrijven, mensenhandel, geweld tegen vrouwen. Actieve controles door de politie en de inspectie worden steeds toegestaan."

"Als al deze regels worden gerespecteerd, zou de bordeeluitbater een kwaliteitslabel krijgen."

Kan zelfregulering wel werken?
"Dit kan alleen maar werken als de sector zelf volkomen transparant is over die kwaliteitsnormen en als die ook controleerbaar en afdwingbaar zijn. Deze zelfregulering moet dan aanvaard worden door de gemeenten en ook het parket moet bereid zijn om bordeeluitbaters die de normen naleven, niet te vervolgen. Een controleorgaan moet toezien op die normen en moet ook kunnen sancties opleggen. Dat controleorgaan mag niet alleen bestaan uit bordeeluitbaters zelf: ook vertegenwoordigers van de prostituees, van de gemeenten en de parketten moeten er in zitten. Wie zo'n kwaliteitslabel heeft, moet ook geregelde controles toestaan."

"Het bewijs dat het kàn, wordt in Antwerpen geleverd. Daar sloot de sector zelf (uitbaters én prostituees) een protocol af over de huurprijzen voor vitrines. In dat protocol werden richtprijzen voorgesteld en werd dus bepaald wat een "abnormaal profijt" was. In Antwerpen zag de sector in dat hij zelf belang heeft bij zo'n regulering."

Maar wat dan met de illegale prostituees uit derde landen?
"Het voordeel van een regulering op een legalisering is dat regulering een eenzijdige norm is. De bordeeluitbater sluit geen contract af met zijn prostituees, want dat kan niet omdat bordelen illegaal blijven. De bordeeluitbater zegt wel eenzijdig: dit zijn de normen die ik zal respecteren voor mensen die hier werken. Dat systeem biedt een oplossing voor illegale prostituees uit derde landen, op voorwaarde dat het parket meewerkt. Alleen zo zal men de markten kunnen scheiden en de illegale prostituees die daadwerkelijk uitgebuit worden makkelijker kunnen opsporen omdat het aantal bordelen dat door de politie moet gecontroleerd worden veel kleiner is. Men kan immers zij die in een bordeel met kwaliteitslabel werken met rust laten."


Een tippelhoertje steekt de straat over

Moet de klant strafbaar worden?
"In Zweden voerde men dat systeem in 1999 in. Maar het werkt niet: weliswaar werd het aantal straatprostituees door deze wet herleid tot een tiende, maar men weet niet of hierdoor ook minder prostituees zijn. Heel de sector gaat ondergronds, wordt nu georganiseerd via het internet, restaurants, discotheken of taxichauffeurs. Eventuele gevaarlijke toestandjes zijn moeilijker te controleren, je hebt er geen vat meer op. Er zijn ook maar erg weinig rechtszaken tegen klanten, nog geen honderd per jaar, omdat het zeer moeilijk te bewijzen is. De wet maakt het prostitutieberoep heel wat lastiger: ze trekt gevaarlijke klanten aan, klanten die graag een scheve schaats rijden. En ze maakt chantage van andere, eerlijkere klanten mogelijk. Ik ben dus niet voor dat Zweedse systeem om alle klanten strafbaar te stellen. Maar ik ben wél voor het voorstel van Freya Piryns (Groen!) om sommige klanten strafbaar te maken. Het gaat dan om de klanten van prostituees die slachtoffer zijn van gewelddadige mensenhandel. Wie wetens en willens nog betaalseks heeft met een prostituee die zwaar wordt uitgebuit of mishandeld, moet strafbaar worden in de toekomst. Op die wijze ga je ook weer de bokken scheiden van de geiten: de bonafide bordeeluitbaters worden dan anders behandeld dan de mensenhandelaars en de echte criminelen. De klant weet dan dat hij in bordelen met een kwaliteitslabel straffeloos betaalseks kan hebben. En de bordeeluitbaters zelf hebben een economisch belang om een label te halen, omdat hun klanten anders strafbaar zijn."

VERMEULEN, G., Betaalseksrecht, 2007, Maklu, Antwerpen, 614 p.
MEEST RECENT