Eén eremoord per vier maanden

In België wordt iedere vier maanden een eremoord gepleegd. Dat blijkt uit kersvers onderzoek dat woensdag in de Senaat werd voorgesteld door Marc Van De Plas (foto) van de federale politie. Eremoord is de meest extreme vorm van eerherstel. Iemand wordt vermoord omdat ze de eer van de familie in gevaar heeft gebracht door bv. een relatie aan te gaan met een Belgische man of door van hem zwanger te worden. De federale politie telde er 17 in de jongste vijf jaren, maar wellicht is dat nog een onderschatting. Jaarlijks worden in België zo'n 200 moorden gepleegd.

BR />

Het Adviescomité voor de Gelijkheid van Mannen en vrouwen van de Senaat hield woensdag hoorzittingen over eremoord. Bij die gelegenheid stelde de federale politie de resultaten van een voorlopig onderzoek naar dit verschijnsel voor. De data werden opgezocht bij de Arronissementele Informatiekruispunten, want een eenvormige registratie is er niet. En wetenschappelijk onderzoek, zoals in Nederland, waar de Vlaamse criminologe Marion van San het verschijnsel bestudeerde, bestaat hier al evenmin.

Marion van San

Van De Plas begon met een duidelijk voorbeeld. Een meisje uit een allochtoon milieu had een relatie met een Belg en dat was eigenlijk al voldoende. Toen werd ze zwanger, maar ze verborg het. Na zes maanden werd dat moeilijk, moeder stuurde haar naar een kliniek en de dokters vonden een middeltje om de zwangerschap blijvend verborgen te houden en het kind onmiddellijk na de geboorte af te staan. Enkele maanden later ontdekte de familie de geboorte toch. Er kwam een familieberaad, waarop werd beslist om het meisje te vermoorden. De zoon nam zijn zus mee naar de kelder en diende haar tien messteken toe, maar ze was niet dood. Hij bracht haar via de keuken, waar alle familieleden zaten, naar zijn auto en wurgde haar dan.

Wat stelt de federale politie vast in zijn onderzoek?

* Eremoord is slechts het topje van de ijsberg. Meestal gaat aan zo’n eremoord een jarenlange geschiedenis van geweld vooraf, tien jaar (!) slagen en bedreigingen zijn geen uitzondering. Het dark number (

ongekend aantal feiten, nvdr

van deze voorafgaande geweldfeiten wordt door het Nederlandse vakblad

Justitiële Verkenningen

op 75% van de bekende feiten geschat.

* Eremoord gebeurt in gesloten allochtone milieus. Hoe lager ze op de maatschappelijke ladder staan, hoe belangrijker hun eer wordt. De daders komen uit Marokko, Algerije, Kosovo, Albanië, Turkije, Afghanistan, Pakistan en Indië.

* Meestal zijn de slachtoffers vrouwen, maar niet altijd.

Palestijnse vrouw die eremoord overleefde

* De daders zijn meestal mannen. Het zijn vaak criminelen die al voor andere feiten voor de rechter stonden, maar zo licht werden aangepakt dat ze het gevoel hebben dat ze zich alles kunnen permitteren. Als sommige van hun broers niet willen meewerken aan de moord, dan "leren ze hen een lesje" door geweld tegen hen te gebruiken. Er zijn echter ook vrouwen onder de daders. Meestal gaat het om de moeder van het gezin, die meedoet uit overtuiging, omdat “het zo moet in onze cultuur”. Ieder dossier telt tientallen medeplichtigen, die meestal allen zwijgen.

* De daders zijn veelal maar niet altijd moslims, er zijn twee gevallen van Assyrische christenen bij.

* De moorden worden gepleegd uit racisme (vooral tegen Belgen en tegen zwarten) en uit seksisme (vrouwen zijn minderwaardig voor de daders). Op de vraag van senator Hugo Coveliers (VLOTT) in hoeveel van deze 17 gevallen het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding was tussengekomen om een strafverzwaring te eisen omdat de moorden met een discriminerend motief gebeurden, kon geen antwoord worden gegeven. Maar de minister van Binnenlandse Zaken zal dit opvragen en het Centrum desgevallend aan zijn opdrachten herinneren, zo beloofde Paul Van Tigchelt, kabinetsadviseur van Patrick Dewael (Open Vld).

* Een beperkt deel van de eremoorden is een excuus voor afrekeningen binnen het criminele milieu of een vermomming van een klassiek familiedrama.

* De jongere generatie daders gaat veel vlugger over tot geweld dan de oudere, die eerst nog probeert te onderhandelen.

* Het recht van de sterkste geldt. Als het familiehoofd te soft is, dan wordt hij gewoonweg afgezet en beveelt een nieuwe baas de moord. Er is ook een duidelijke escalatie van geweld. Eerst keert men zich alleen tegen het slachtoffer, meestal een dochter die de eer kwetst door met een Belg te vrijen. Daarna richt de agressie zich ook tegen vriendinnen die de dochter hielpen. En na de moord komt de familie van het slachtoffer over om in België wraak proberen te nemen.

* De hulpverlening zit in een lastig parket. Geslagen en bedreigde meisjes die zich tot haar wenden verdwijnen plots weer, ze willen plots niet meer geholpen worden en gaan terug naar de familie.

* De politie weet vaak niet goed hoe ze een aangifte van geweld moet beoordelen. Soms worden de meisjes die zich bedreigd voelden niet geloofd, soms dienen ze zelf valse klachten in om zich veilig te voelen. Zo diende een bedreigd meisje een klacht wegens verkrachting in tegen haar vriend, terwijl daar niets van aan was. Ze deed het gewoon om de politie erbij te betrekken. Families geven soms een “onrustwekkende verdwijning” van een meisje dat voor hen op de loop is aan, om dat meisje te laten opsporen door de politie en het dan te vermoorden.

Wat moet veranderen?

Van De Plas zegde nog dat eremoord een symptoom is van een gebrekkige integratie. "Maar de bedreigde meisjes uit hun allochtoon milieu halen is duidelijk geen oplossing, want vaak keren ze zelf terug of worden ze achtervolgd. De enige oplossing is een doorgedreven integratie, maar dat is werk van lange adem". Hij vond niet dat er nieuwe wettelijke regelingen nodig zijn.

Senator Hugo Coveliers stelde desondanks toch een paar (juridische) vragen. "Is het feit dat een doodslag een eremoord is een verzwarende of een verzachtende omstandigheid?" Coveliers zelf vond een verzwarende, "maar als dat zo is, volstaat dan de systematische toepassing van de verhoging van de minimumstraf, die geldt bij geweld dat gepleegd is met een discriminerend motief? Of moet de wet worden aangepast?" (

Bij moord heb je nl. geen minimumstraf, nvdr

). Een andere juridische vraag was of alle leden die deelgenomen hebben aan zo'n familieberaad om de dochter te vermoorden automatisch mededader zijn, terwijl sommigen er alleen maar bij gezeten hebben? Is dat wel rechtvaardig?

Hugo Coveliers

De senator vreesde voorts dat preventie moeilijk zal werken, zolang de wijkpolitie niet fatsoenlijk functioneert, zoals nu nog te vaak het geval is. En zelfs als die wél degelijk presteert, dan nog is er geen geëigend kanaal waarlangs de wijkagent zijn bezorgheid over een escalerende familiale situatie kan uiten. Het gevaar dat de wijkagent voor 'racist' wordt uitgescholden hangt immers voortdurend boven zijn hoofd.

Coveliers wilde ook weten wat men moet doen met allochtonen die onze waarden, die eremoord afwijzen, uitdrukkelijk niet willen delen? "Hoe zal men daartegen optreden, kan men dat wel zolang ze geen criminele feiten plegen, zijn maatregelen wenselijk zolang ze geen criminele feiten plegen en vooral: hoe zal men ze onze waarden bijbrengen?" Daarop wisten de onderzoekers ook het antwoord niet.

28 FEBRUARI 2008

Nu in het nieuws