"Verhofstadt III staat voor een calvarietocht"

“In de politiek is een week lang, in de huidige omstandigheden is zelfs een dag al zeer lang. Het is onvoorspelbaar wat op 23 maart 2008 precies zal gebeuren. Misschien zitten we dan al aan Verhofstadt V.”

ssimons

BR> De Vlaamse politicoloog Lieven De Winter, professor aan de Université Catholique in Louvain-la-Neuve, verwacht dat het interim- kabinet voor een calvarietocht staat. “Er is niks voorbereid, er bestaat geen enkel akkoord. Er is alleen een prioriteitenlijst die niet zegt hoe de problemen worden opgelost.”

Lieven De Winter is ervan overtuigd dat het interimkabinet een turbulent parcours zal afleggen. Hij is erg pessimistisch.

“Zijn we nu even uit de crisis? Zéér tijdelijk. Toch tot ten laatste 2 januari 2008 zou ik zeggen. Elke dag zal elk dossier dat op de regeringstafel komt, tegenstellingen aan het licht brengen. Tussen links en rechts, tussen de liberalen en de vakbondsstrekking, tussen Frans- en Nederlandstaligen. Voeg daar de scherpe ideologische en persoonlijke tegenstellingen tussen de ministers ook maar aan toe.”

U gelooft niet veel van de tien geboden van Verhofstadt III.

Koopkrachtverhoging, zeer goed. Lastenverlaging, prima. Maar hoe gaat het kabinet dat klaarspelen met een begroting die serieus uit evenwicht is na zes maanden van crisis en lopende zaken? Geld om de achterban van welke partij dan ook cadeautjes te doen, is totaal niet beschikbaar.

Over elk dossier dat op de ministerraad komt, zal eindeloos overlegd moeten worden en er wordt ongetwijfeld flink gelekt naar de pers. “Wij zijn de meest sociale, maar de anderen wringen tegen...” In elk geval zal het kernkabinet overuren moeten draaien. Over elk dossier van enig belang dreigt een minicrisis te ontstaan die de ministers niet zelf kunnen oplossen.

Hoe zal het dan wél gaan?

Ze zullen er telkens de partijvoorzitters, hun schoonmoeders, bij roepen om te beslissen. Er bestaat immers geen echt regeerakkoord als referentiepunt. Yves Leterme en Didier Reynders zullen wel zelf kunnen trancheren. Guy Verhofstadt wellicht ook want ik verwacht dat Open Vld-voorzitter Bart Somers zich een tijdje zal terugtrekken in Mechelen. De twee echte schoonmoeders zijn Elio Di Rupo en Joëlle Milquet. De PS-ministers zullen Di Rupo nog vaker bellen dan gewoonlijk om zijn orders te horen. De man van het cdH zit moederziel alleen in het kabinet en kan bijgevolg alleen maar worden getelegideerd vanuit het cdH-hoofdkwartier.

Bent u niet té somber?

De conflictgevallen binnen deze regering zullen veel talrijker zijn dan in enige andere regering van voordien. Zelfs met de voluntaristische aanpak van Guy Verhofstadt en met de “beste goede wil” is dit een regering die zich van incident naar incident zal voortsleuren. Het zou me erg verbazen als dit nooit eens grondig uit de hand zou lopen. Crisettes zullen talrijk zijn.

Verwacht u een perspectief voor de staatshervorming tegen Pasen volgend jaar?

De verklaringen van Yves Leterme daarover zijn bijzonder vaag. Een aanzet, een oriëntering..., wat betekent dat concreet? Mocht ik N-VA’er zijn, ik zou niet op mijn twee oren kunnen slapen. Ik denk dat Leterme op een bepaald moment zal moeten vaststellen dat de N-VA de lat te hoog legt en dat hij die partij voor de keuze zal stellen. De N-VA-militanten zullen niet buigen voor één of twee ministerpostjes en het partijcongres zal op basis van een onduidelijk communautair akkoord nooit de tweederdemeerderheid leveren voor regeringsdeelname.

Betekent dit kartelbreuk?

Dit kan leiden tot een breuk en dan zullen we zien hoe men elkaar de zwartepiet zal toespelen. Wie heeft verraad gepleegd? In elk geval blijft het communautaire in de aanloop naar de verkiezingen van 2009 een belangrijk thema. Ofwel zal de werkgroep proberen om snel “iets” te bereiken ofwel moet worden vastgesteld dat men beter na 2009 opnieuw aan de staatshervorming begint. Eventueel na de federale verkiezingen in 2009. Dan staat de teller voor alle partijen weer op nul.

Is de koning in de laatste weken van de crisis binnen zijn rol gebleven?

De aanduiding van Guy Verhofstadt voor een informatieopdracht was één optie. De koning had ook een andere informateur kunnen benoemen. Bij de Vlaamse partijen was wel vaker te horen dat een Franstalige zijn nek maar eens moest uitsteken. Didier Reynders bijvoorbeeld, die heeft een sterke nek. De lancering van Verhofstadt is niet begonnen met een echte informatieopdracht. De koning kan best iemand op pad sturen om te informeren hoe de politieke impasse kan worden doorbroken. Uiteindelijk werd Verhofstadt formateur. Ik denk dat de koning die stap niet zou zetten zonder ruggenspraak met de belangrijkste spelers zoals onder meer Yves Leterme en zonder de zekerheid dat dit Plan B - voorlopig dan toch - aanvaardbaar zou zijn voor CD&V. Ik lees dat de koning heeft gereden voor Verhofstadt, maar dat deed hij ook voor Jean-Luc Dehaene en voor Yves Leterme. Ik denk echt wel dat hij luistert naar de suggesties van de voornaamste spelers.

Verhofstadt de winnaar, Leterme de verliezer?

Guy Verhofstadt is zeker de winnaar. De numero uno is opnieuw de numero uno. Yves Leterme is de verliezer. Hij stond klaar om gezwind en onverwijld een regering te vormen met een ambitieuze staatshervorming op haar programma. Leterme heeft veel van zijn prestige kwijtgespeeld. In zijn eigen partij worden vragen gesteld. Kan hij het wel? Had hij zijn opdracht voldoende voorbereid? Yves Leterme heeft fouten gemaakt die we niet hadden verwacht van de man van het goed bestuur.

En de MR-voorzitter?

Didier Reynders heeft vreselijk veel pluimen verloren. Hij noemt zichzelf nu de eerste vicepremier om zijn belangrijkheid in Franstalig België te onderstrepen en klampt zich vast aan die titel. Hij gaat zogezegd over de sociaal-economische thema’s maar die liggen op het terrein van de PS’ers Laurette Onkelinx en Christian Dupont. Ik verwacht hevige botsingen. Het is zeer de vraag of Reynders in 2009 de PS uit de regionale regeringen kan gooien. De PS is helemaal terug in de federale regering en maakt iedereen duidelijk dat het zonder haar absoluut niet gaat. De PS blijft federaal en in Wallonië een topspeler.

De band Di Rupo-Milquet heeft standgehouden. Bijgevolg riskeert Reynders opnieuw buitenspel te worden gezet in 2009.