Professor Vermeulen bekritiseert nieuwe wet op mensenhandel

Vandaag, 2 juni 2005, keurt de Senaat de nieuwe wet op de mensenhandel goed. Deskundigen noemen de wet evenwel een onding. Gazet van Antwerpen sprak met professor Gert Vermeulen (strafrecht, UGent) die de mensenhandel in de hele Europese Unie onderzoekt. Hij heeft scherpe kritiek omdat alles nu mensenhandel wordt.

BR>

De VN en de EU willen een duidelijk onderscheid tussen mensensmokkel en mensenhandel. Wat houdt dat in?

Vermeulen: "Mensensmokkel heb je als je iemand illegaal in het land brengt zonder dwang. Deze persoon is jouw klant, hij is vragende partij, hij wil hier een beter leven beginnen. Mensensmokkel veronderstelt een vervoer vanuit het buitenland. Mensenhandel vereist een element van dwang en van uitbuiting en het kan net zo goed bij een vervoer van Antwerpen naar Gent. Het gekke is dat de de nieuwe wet op de mensenhandel helemaal geen dwang meer vereist opdat van mensenhandel sprake zou zijn. Dat is onbegrijpelijk. België heeft zelf internationaal aangedrongen dat alle landen dezelfde definitie van mensenhandel zouden hebben. Nu het buitenland ons volgt, komt België met een andere definitie af dan de internationaal aanvaarde. Voor ons kan nu zowat alles mensenhandel zijn. Wie iemand mét zijn zin vervoert naar een bordeel, pleegt al mensenhandel en kan tot 20 jaar cel krijgen als dat vervoer in groepsverband gebeurt. Het parket hoeft niet meer te bewijzen dat er dwang was. Absurd."

Hoe zien de VN het dan?

"Voor de VN moet je dwang uitoefenen op de slachtoffers. En dat moet gebeuren in het kader van de prostitutie, in de economische sfeer of in de orgaanhandel. Dus als je iemand onder dwang naar hier brengt om een nier weg te nemen of om als prostituee te werken heb je mensenhandel. Tot nu toe hebben de meeste Europese landen alleen maar een definitie van mensenhandel in de sfeer van de prostitutie. In België ligt het ingewikkelder. De strafwet definieert mensenhandel als een zwaar misdrijf uitsluitend in de sector van de prostitutie. Maar daarnaast vind je in de vreemdelingenwet ook nog de mensensmokkel. En bij die smokkel kan een verzwarende omstandigheid komen als het slachtoffer in een precaire toestand zit en als dwang is gebruikt. Dan wordt die mensensmokkel ook mensenhandel. De sectoren spelen daarbij geen rol. Hier kan mensenhandel nu dus ook al beteugeld worden in het kader van de orgaanhandel."

Wat doet die nieuwe wet dan nog?

"Ze voert een apart misdrijf 'mensenhandel' in voor de drie sectoren van de VN, maar ze voegt er nog twee nieuwe sectoren aan toe. Wie iemand vervoert of aanwerft om hem te laten bedelen, pleegt ook mensenhandel. Men wil bendes aanpakken die gehandicapte kinderen inschakelen om in winkelwijken te schooien. Maar zeg dat dan zo! Daarvoor moet de wet niet gewijzigd worden, want het organiseren van bedelarij is al strafbaar in het kader van de economische uitbuiting. Blijkbaar wil men door deze overbodige toevoeging aan de bevolking duidelijk maken dat de winkelcentra moeten worden schoongeveegd."

"Ook de tweede extra-sector is bizar. Wie personen tegen hun wil ronselt of vervoert om misdaden of gewone misdrijven te plegen, doet ook aan mensenhandel. Wat doet dat in de mensenhandelwet? Niemand vraagt om deze bepaling. Men kan de aanstoker van een misdrijf nu immers ook al straffen met dezelfde straffen als de dader. Door de nieuwe wet zal men die aanstokerij als mensenhandel kunnen definiëren en zo de straffen verzwaren en bovendien alleen de aanstoker of ronselaar kunnen vervolgen zonder dat men de gewone dader vervolgt. Bedoeling is blijkbaar om meerderjarigen die anderen onder dwang inschakelen om handtasdiefstallen of carjackings te plegen, extra te straffen."

"Deze twee uitbreidingen van de wet zijn niet correct. Men bestempelt alles en nog wat als mensenhandel. Er zal nu een gigantische massa feiten onder de noemer 'mensenhandel' komen, terwijl maar een heel beperkt deel echt mensenhandel is. Maar daarmee houdt het niet op, want naast de nieuwe definitie blijven de oude definities ook van kracht in de praktijk. Dat wordt heel chaotisch, een echte soep."

België past de definitie van de VN verkeerd toe?

"Absoluut. Men laat dwang als wezenselement van mensenhandel weg en daardoor wordt die mensenhandel geen mensenhandel meer. Bovendien maakt men "exploitatie" tot een kernelement van mensenhandel: dus als iemand geld verdient aan een vervoer van een prostituee is er al mensenhandel. Dat kan volgens mij niet. Men past de definitie van de VN totaal fout toe."

Welk beleid stelt U voor?

"Wie mensensmokkel wil bestraffen moet duidelijk zeggen waarom hij dat doet: nl. om onze welvaart te beschermen tegen buitenlanders die hier een graantje willen meepikken. Men moet die kern van het huidige beleid tegen mensensmokkel, niet verdoezelen achter een humanitair praatje, zoals nu gebeurt. Mensensmokkel moet voor mij evenwel niet bestraft worden: het is het logische gevolg van ons harde immigratiebeleid. Hoe minder mensen je binnenlaat, hoe meer mensensmokkel je krijgt. Bij mensensmokkel willen de mensen zelf komen, het zijn klanten die een contract hebben afgesloten. Men moet deze klanten beschermen via het consumentenrecht of de sociale bescherming van werknemers, niet via het strafrecht."

"Mensenhandel moet duidelijk omschreven zijn en dwang is een essentieel element van die definitie. Het Belgisch parlement wijkt daarvan af en dat is m.i. een slechte evolutie."

Waarom luisteren onze politici niet?

"Onze politici redeneren vanuit een totaal fout beeld van wat mensenhandel is. Men vertrekt van de boeken van Chris De Stoop of van de VTM-serie Matroesjka's: iedere buitenlander die hier in de prostitutie werkt zou daartoe gedwongen zijn. Maar 95% van de buitenlandse prostituees doen hun baan vrijwillig en wisten op voorhand goed wat hen wachtte! Deze mensen naar hier brengen is volgens de VN geen mensenhandel, want er is geen dwang. Dat kan het Belgische beleid maar niet aanvaarden. Voor België is dit mensenhandel. Ons land vertrekt van een betuttelende kijk op prostitutie. Voor mij moet de organisatie van prostitutie worden gelegaliseerd als er geen dwang is. Ook het Europees Hof van Luxemburg vindt dat al sinds 2001 in het Jany-arrest. Het definieerde prostitutie gewoon als een 'economische activiteit' en vond dat prostituees uit Polen en Tsjechië zich in Nederland vrij mochten vestigen. Als iemand vrijwillig prostituee is, moet het strafrecht zich niet moeien. Met deze nieuwe wet blijft echter alles wat rond prostitutie hangt 'mensenhandel' en dat is géén goede zaak."

2 JUNI 2005

Nu in het nieuws