Centrum Racismebestrijding: jaarverslag 2006

Centrum Racismebestrijding: jaarverslag 2006

Centrum Racismebestrijding: jaarverslag 2006

Print
Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) ontving vorig jaar 1.649 klachten over racisme en discriminatie. Terwijl de klachten voor racisme met een derde zakten in vergelijking met 2005, verdubbelden die voor alle andere vormen van discriminatie. Racisme tekent nog voor 39% van de gegronde klachten, daarna volgen discriminatie van gehandicapten (12%) en van homo's (7%).
BR> Het Centrum diende vorig jaar zelf twee keer zoveel klachten in bij het gerecht als in 2005. Twintig van die klachten gaan over racisme, vijf over alle andere vormen van discriminatie samen, behalve discriminatie van vrouwen, waarvoor het CGKR niet bevoegd is. Dat blijkt uit het jaarrapport voor 2006 dat directeur Jozef De Witte (foto) van het CGKR woensdag voorstelde.

Racisme

Negenendertig procent (650) van alle gegronde klachten van 2006 ging over racisme, een daling van 36% tegenover 2005. Binnen deze groep klommen de klachten over discriminatie bij tewerkstelling met 2% tot 17% van alle klachten voor racisme. Deze 171 meldingen over discriminatie bij tewerkstelling gaan vooral over pesterijen op het werk (38%) en over achterstelling bij aanwerving (35%) en in mindere mate (17%) over discriminatie bij de beëindiging van het contract.

Terzake wil het Centrum een vijfjaarlijkse monitoring van de arbeidssituatie van vreemdelingen. De arbeidsmarkt moet per sector en per beroepsstatuut bekeken worden vanuit de nationaliteit en de afkomst van de tewerkgestelden. Zo kan de inschakeling van allochtonen in de bedrijven aangemoedigd worden en kan het Centrum zelf bedrijfssectoren aanspreken die onvoldoende moeite doen om de diversiteit op de werkvloer te bevorderen.

Het Centrum is blij met de nieuwe antipestwet, die zaterdag van kracht werd. Vroeger werden onderzoeken naar pesterijen van vreemdelingen nogal gehinderd omdat de preventie-adviseur weigerde informatie door te spelen. Hij beriep zich dan op het beroepsgeheim. Nu is er een duidelijk inzagerecht voor het Centrum, dat de slachtoffers ook mee kan ondersteunen.

Het Centrum wil verder dat in sollicitaties niet meer wordt verwezen naar iemands moedertaal, omdat dit een indirecte discriminatie op grond van nationale herkomst kan zijn. De kennis van een taal mag niet afgeleid worden uit de nationaliteit of de afkomst van de sollicitant. De talenkennis moet geobjectiveerd worden door een test of een proef. Volgens het CGKR gaan de uitzendbureaus akkoord met zijn standpunt.

Ten slotte betreurt het CGKR dat de gerechtelijke aanpak van discriminatie op de werkvloer faalt. Het blijft zeer moeilijk om racisme bij aanwerving te bewijzen. Zo bleek een telefoongesprek mét een getuige, waaruit racisme bleek, toch niet te volstaan om de werkgever te dwingen om te bewijzen dat er geen racisme was. Het CGKR hoopt dat dit met de nieuwe wetten die op 9 juni 2007 van kracht werden zal veranderen.

De tweede grootste groep van klachten over racisme betreft de media(16%). 59% van deze feiten gebeurt op het internet via haatmails, er waren vorig jaar weinig klachten over folders, affiches of reclame, hoewel het toch een verkiezingsjaar was.

De derde groep gaat over samenlevingsproblemen. Ze tekende in 2006 voor 15% van de meldingen en kende de grootste stijging in vergelijking met 2005: + 4%. Hieronder rangschikt het Centrum ook enkele zware feiten: de zaak-Van Themsche, agressies door skinheads in Tienen en Brugge, de aanval op een zwarte aan een benzinestation in Zellik, de ontmaskering van een extreemrechtse, racistische groepering binnen het leger (Bloed, Bodem, Eer en Trouw) om de belangrijkste te noemen.
Daarbij valt op dat "gratuit racistisch geweld" de jongste jaren toeneemt. Deze ernstigste zaken vertegenwoordigen 9% van de klachten in deze groep. De meerderheid van de klachten in deze categorie gaat echter over pesterijen buiten de werksfeer.

Aan de andere kant daalden de klachten over openbare diensten met 5% tot 9% van het totale aantal racismeklachten.

Hoe worden al deze racismeklachten juridisch gekwalificeerd? Bijna de helft (47%) gaat over aanzetten tot haat, daarna volgen discriminatie bij aanwerving, promotie of ontslag (18%) of bij het leveren van een of andere dienst (11%). De meeste klachten gaan dus over woorden en niet over daden. Deze tendens zet zich door in de rechtspraak. Het is één van de grote kritieken op de antiracisme- en antidiscriminatiewet: woorden worden zwaarder gestraft dan daden.

Antisemitisme

Het aantal klachten voor antisemitisme is vorig jaar lichtjes gestegen (63 tegenover 58 in 2005) of 10% van alle racismeklachten. Er waren slechts drie klachten voor geweld tegen joden en drie voor vandalisme aan joodse eigendommen. Dat is een daling met de helft in vergelijking met 2005. Ondertussen verdubbelde het aantal antisemitische meldingen op het internet (21 feiten gemeld in totaal). Uiteindelijk is dit allemaal nog weinig.

Om het racisme in de bevolking objectief te meten werkte het CGKR een tolerantiebarometer uit. Die bestaat uit drie luiken: een enquête om racistische en antisemitische houdingen te meten; gedragstesten in verschillende levensdomeinen (arbeidsmarkt, huisvesting, toegang tot discotheken); statistische analyses van de gegevens uit verschillende databanken om de uitsluiting van groepen allochtonen vast te stellen.
Het project werd ingediend bij minister van Gelijke Kansen Christian Dupont (PS) en het CGKR hoopt in 2007 te kunnen starten met het eerste deel.

Gehandicapten

De tweede grootste groep (192 of 12% van alle klachten) betreft gehandicapten. Zij tekenen nu al voor een derde van alle niet-raciale klachten. Vooral fysiek gehandicapten richten zich tot het CGKR (60% van de klachten van minder-validen in 2006), maar ook steeds meer blinden (20%). Geestelijk gehandicapten bengelen wat achteraan (6,2%).

Het CGKR liet een onderzoek doen naar toegankelijkheid van gebouwen voor gehandicapten. Daaruit bleek dat vele betrokkenen de wetgeving niet kennen. De scholing en opleiding van architecten, ingenieurs, stedebouwkundigen, aannemers, loodgieters, electriciens moet worden hervormd om die personen bewust te maken van de problemen die gehandicapten kunnen hebben met slecht toegankelijke gebouwen. Er is ook onvoldoende personeel om de wet te controleren en daardoor vallen er nooit straffen.

Het CGKR wil bovendien een structurele oplossing voor de aparte besturingssystemen die gehandicapten in hun auto's moeten installeren (bv. versnelling veranderen aan het stuur, versnellingspedaal aan het stuur e.d.). Nu investeert de minder-valide vaak veel geld in een duur systeem, dat dan daarna bij de technische controle wordt afgewezen omdat het niet klopt met de Belgische wetgeving. De FOD Mobiliteit ging er in één bepaald geval wel mee akkoord dat de gehandicapte op voorhand kon vragen of een bepaald systeem klopte met de wet. Maar voor het CGKR is dat onvoldoende, er moet een structurele oplossing komen.

In 2006 voerde het CGKR ook actie om de kiesbureaus toegankelijk te maken voor gehandicapten.

Homo's

De derde grootste groep van klachten (111 of 7%) komt van homo's, bijna uitsluitend van mannen. De meldingen gaan meestal over burenruzies. Maar toch waren er in 2006 drie vierde meer klachten over een weigering om goederen aan homo's te leveren dan in 2005: 26 in totaal.

Volgens het CGKR zijn veel klachten van homo's ongegrond: de homo's contacteren het CGKR wel, maar daarna laten ze niets meer van zich horen. Zo waren er klachten over geweld tegen uitgaande homo's in Brussel. Een eerste vluchtig onderzoek van het CGKR wees uit dat er "niets aan de hand was".
Toch liet het CGKR een onderzoek doen naar het geweld tegen homo's in Brussel. En toen bleek dat één derde zegt slachtoffer te zijn van geweld door "jongeren". Maar het bleef voorlopig bij dit onderzoek, het CGKR doet geen verdere aanbevelingen. Wellicht gebeurt dat in het jaarverslag van 2007 wel.
Het feit dat vooral moslimjongens enorm homofoob zijn - volgens onderzoek van de Leuvense professor Marc Hooghe is de toestand twee keer zo erg dan bij katholieke of vrijzinnige jongens - wordt niet vermeld of geproblematiseerd. Het CGKR negeert daarmee eerdere kritiek over mogelijke conflicten tussen de minderheidsgroepen van wie het de belangen behartigt.

Het Centrum start wél een onderzoek naar mogelijke discriminaties van homo's op de werkvloer.

Het organiseerde ook workshops om magistraten bewust te maken van de problemen van homo's. En dat was wel nodig gezien de erg negatieve uitlatingen van een rechter uit Tongeren naar aanleiding van een proces over een afbetaling van een lening. Jozef De Witte betreurt in het jaarverslag "met verbijstering" dat de voorzitter van de Tongerse rechtbank een klacht op tuchtrechtelijk gebied tegen die rechter gewoon afwijst.

Het CGKR wil dat de meemoeder van een kind, dat in een lesbische relatie ter wereld komt, ook recht krijgt op 10 dagen verlof voor de geboorte van dat kind. Het belooft in de toekomst nauwer samen te werken met de lesbienneorganisaties.

Wat gebeurt met de klachten?

Voor 28% is het Centrum niet bevoegd en twee derde van de overige klachten wordt opgelost door informatie en advies. Bij 15% treedt het Centrum bemiddelend op en in 5% stapt het naar de rechtbank.

In 2006 startte het Centrum 20 rechtszaken voor racisme en 5 voor alle andere vormen van discriminatie samen, behalve discriminatie van vrouwen, waarvoor het CGKR niet bevoegd is. Dat zijn meer dan twee keer zoveel rechtszaken als in 2005. De racismegedingen handelen grotendeels over geweld met een racistisch motief. Het CGKR heeft hier als doel: de minimumstraf voor de feiten verdubbelen precies omdat er een racistisch motief is.
Het jaarverslag meldt zelf dat men tot op heden nog niet veel van deze strafverzwaring heeft gezien. In de praktijk is ze vaak symbolisch omdat de rechter altijd onder de minimumstraf kan gaan als er verzachtende omstandigheden zijn.

In reactie op Vlaamse autochtonen deelt het CGKR mee dat er "geen omgekeerd racisme bestaat". Naar aanleiding van de moord op Joe Van Holsbeeck schreven nogal wat mensen naar het CGKR met de vraag of het zich nu ook burgerlijke partij zou stellen tegen de allochtone daders. Ze zegden er dan zelf bij dat dit wellicht niet zou gebeuren omdat het CGKR volgens hen "alleen het racisme bij blanken bestrijdt".
Het CGKR reageert hierop nogal laconiek: "Er is maar één racisme, nl. dat van de wet". Zeer juist, maar Jozef De Witte kon woensdag toch niet zeggen hoeveel van de 20 rechtszaken die het CGKR in 2006 startte, tegen Vlamingen gericht zijn en hoeveel tegen Walen. Evenmin kon hij meedelen hoeveel rechtszaken werden opgestart tegen allochtonen en hoeveel tegen autochtonen.
Die data werden door zijn voorganger, Johan Leman, wél bekend gemaakt en ze zijn belangrijk, als het CGKR zijn geloofwaardigheid wil behouden. De kritiek dat het vervolgingsbeleid van het Centrum onduidelijk is, wordt immers al langer gegeven. Critici menen dat het CGKR duidelijke en uitgewerkte criteria moet opstellen om een racisme- of discriminatiezaak al dan niet voor de rechter te brengen. Dat is niet te veel gevraagd omdat alle parketten dat ook moeten doen. Die criteria zouden bovendien moeten worden besproken worden in het parlement. Het CGKR negeert deze kritiek echter volledig.

Het CGKR wil als federaal instituut bevoegd worden voor de afhandeling van klachten die voortvloeien uit de toekomstige antidiscriminatiedecreten van de Gemeenschappen. Die decreten moeten het discriminatieverbod regelen voor de domeinen waarvoor de Gemeenschappen bevoegd zijn (het onderwijs, op de Lijn, bij de VDAB). Het CGKR zegt dat de Gemeenschappen akkoord gaan met zijn voorstel, maar of dat - gezien de komende (?) staatshervorming - nog het geval blijft is een andere vraag.

Migratie

Het CGKR is ook bevoegd voor de studie van de migratie naar ons land. Op dat vlak heeft het een reeks eisen:

* De opsluiting van kinderen van illegalen in gesloten centra in afwachting van een verwijdering uit het land is principieel onaanvaardbaar. Hoe de overheid illegalen met kinderen dan wél moet verwijderen, wordt niet verduidelijkt.

* De klachtencommissie, waarbij illegalen klachten kunnen indienen over hun behandeling in gesloten centra, moet grondig worden doorgelicht. Nu werkt die niet: nog geen enkele klacht werd aanvaard. Het CGKR wil bovendien dat alle gesloten centra ruimtes hebben waar de opgeslotene zich kan terugtrekken, er is onvoldoende privacy.

* Er moet een opvolgingscommissie komen voor de Commissie-Vermeersch om het verwijderen van illegalen te evalueren op respect voor de mensenrechten. Tegelijkertijd wil het CGKR een commissie die de gesloten centra kritisch bestudeert.

* De snel-Belgwet moet worden aangepast, zodat de verwerving van onze nationaliteit een recht wordt. Het systeem waarbij mensen die hier zeven jaar verblijven onze nationaliteit krijgen, moet hiervoor model staan.

21 JUNI 2007

MEEST RECENT