10 vragen voor 10 juni

10 vragen voor 10 juni

10 vragen voor 10 juni

Print
Er werd de voorbije maanden als gek gepeild, geanalyseerd en gespeculeerd. Welke veranderingen zou 10 juni brengen? En wat zouden de gevolgen zijn voor het bestuur van het land? Aan de hand van tien vragen vatten we de inzet van de verkiezingen nog even voor u samen. In de krant van maandag, de dag na de verkiezingen, brengen we de (meeste) antwoorden.

1. Wie wint kanseliersverkiezingen?
Nog nooit stonden verkiezingen zo in het teken van de vraag: wie wordt eerste minister? De verklaring is simpel: voor de eerste keer stelden drie politici zich uitdrukkelijk in het openbaar kandidaat voor het hoogste ambt. Dat leidde tot een verenging van de campagne. Soms leek het erop dat het om de verkiezing van een nieuwe president of kanselier ging, terwijl de realiteit heel anders is. We stellen een nieuw federaal parlement samen. We verkiezen géén nieuwe regering, laat staan een nieuwe eerste minister. Toch is de strijd om de meeste voorkeurstemmen tussen Leterme, Verhofstadt en Vande Lanotte interessant om te volgen, al is het resultaat niet van belang voor wie eerste minister wordt.

2. Hoe liggen de kaarten voor coalities in Vlaanderen?
In 2003 haalden Groen! en N-VA de kiesdrempel niet. Daardoor telde bijna 10% van de geldig uitgebrachte stemmen niet mee. Dat zal morgen anders zijn. Koppel dat aan voorspellingen van fors verlies voor de paarse regeringspartijen, en we staan mogelijk voor een kleine aardverschuiving. De algemene verwachting is dat sp.a-spirit en Open Vld geen meerderheid meer halen in de Vlaamse taalgroep. Oranje-rood is volgens de jongste peilingen wel mogelijk. Ook paars-groen, oranje-rood-groen en oranje-blauw-groen behoren tot de mogelijkheden. Of wordt er, met het oog op een tweederdemeerderheid voor de staatshervorming, gewerkt aan een tripartite?

3. Hoe liggen de kaarten voor een coalitie in Wallonië?
In Wallonië zijn de socialisten en de liberalen elkaar grondig beu. De MR heeft de PS het bloed vanonder de nagels gepest met de schandalen in Charleroi. Als Di Rupo enigszins kan, zal hij Didier Reynders ruilen voor Joëlle Milquet van cdH. In principe kunnen in Wallonië andere meerderheden (asymmetrie) worden gevormd dan in Vlaanderen. Maar rood-oranje in het zuiden vergroot wel enorm de kansen op oranje-rood in het noorden.

4. Welke partij is de grootste verliezer?
Als we de peilingen mogen geloven, gaat die prijs ofwel naar de Open Vld, ofwel naar de PS. In 2003, toen het ook om federale verkiezingen ging, haalden de VLD en Vivant samen 26%. Volgens de peilingen zou dat vandaag wel eens 8% tot 9% lager kunnen zijn. De sp.a zal in vergelijking met 2003 ook verliezen, maar naar algemeen wordt aangenomen in mindere mate dan de Vlaamse liberalen.

5. Welke partij is de grootste winnaar?
Vier lijsten komen in aanmerking: CD&V/N-VA (in 2003 samen goed voor 25,4%), de MR (32%), cdH (14,6%) en niet te vergeten het Vlaams Belang, dat in 2003 slechts 18,2% haalde. Voor het Vlaams Belang zal zeker ook de vergelijking worden gemaakt met 2004, toen de partij 24,1% haalde. Dat zou dus wel eens een overwinningsnederlaag kunnen worden. Vergeet evenmin Groen!, dat vier jaar geleden nul zetels haalde.

6. Wie wordt de grootste politieke familie?
Een vraag die belangrijk kan zijn voor wie de premier mag leveren. Het antwoord hangt in grote mate af van de twee vorige vragen. Wint de MR voldoende om het verlies van Open Vld goed te maken? Onwaarschijnlijk. Maar er zullen wellicht ook minder socialisten in het parlement zitten. En hoe sterk groeien de christendemocraten? Op dit ogenblik is het zo dat de liberale familie 49 zetels heeft in de Kamer, de socialisten 48.

7. Krijgt de PS een pak slaag?
De PS wordt nu al vele maanden constant geplaagd door schandalen met haar mandatarissen. Er gaat geen week voorbij of er wordt wel een van haar schepenen in verdenking gesteld. De partij zal daar nadeel van ondervinden, dat staat vast. Zij zal lager scoren dan in 2003. Naargelang de peiling wordt 2 tot 4% minder voorspeld. Maar de PS zou wel de grootste partij blijven in Wallonië.

8. Halen Groen! en LDD de kiesdrempel?
Het zou al zeer raar moeten lopen als Groen! zijn herintrede niet zou doen in het federale parlement. Er worden percentages voorspeld tussen 7% en 8%, ruim voldoende om de kiesdrempel te halen. Voor de Lijst Dedecker ziet het er niet goed uit. Indien die één zetel (in West-Vlaanderen) haalt, is dat beter dan alle peilingen voorspellen.

9. Waren de peilingen juist?
Er is nooit zoveel gepeild als in deze campagne. Tot vandaag verschijnen er nieuwe resultaten. Enkele uitzonderingen niet te na gesproken, wijzen ze allemaal op dezelfde trends: winst voor het kartel CD&V/N-VA, het Vlaams Belang, Groen!, MR en cdH; verlies voor Open Vld, sp.a-spirit en PS. Nu hoeven we alleen nog de juiste percentages te kennen. Benieuwd hoe ver die er naast zitten.

10. Wat wordt de verrassing van deze verkiezingen?
Wilfried Martens zei het: "Elke verkiezing brengt haar verrassing mee." Wat wordt het deze keer? Een miraculeuze heropstanding van de Open Vld? CD&V níét in de volgende regering? Morgenavond weten we het.

Paul GEUDENS
MEEST RECENT