MR en PS nek aan nek naar 10 juni

MR en PS nek aan nek naar 10 juni

MR en PS nek aan nek naar 10 juni

Print
Wat leveren de verkiezingen op voor de Franstaligen? Welke veranderingen worden bij hen voorspeld, nu de campagne zich heeft toegespitst op een bikkelharde strijd tussen de PS en de MR? Vincent de Coorebyter, directeur van het Crisp, een onderzoekscentrum dat zich toelegt op de studie van de politieke besluitvorming in België en in Europa, laat zijn licht schijnen op de Franstalige partijen.

MR: de meest stabiele
"De meeste stabiele partij is ongetwijfeld de MR. In de voorbije vijf verkiezingen schommelde haar resultaat met maximum 4%. Ze blijft afgetekend de tweede Franstalige partij én ze gaat lichtjes vooruit en dat is een tendens die we al vijftig jaar bezig zien. De MR doet nu alsof ze wel eens de grootste Franstalige partij zou kunnen worden, door de schandalen die de PS teisteren en ook omdat nu al evenveel MR'ers als PS'ers in de Kamer zitten, namelijk 25. Maar dat is slechts schijn. De MR kreeg in 2003 heel veel 'laatste zetels' en de kans dat dit zich herhaalt, is niet evident."

PS: verzwakt door schandalen
"De PS is verzwakt door de schandalen. In 2006 haalde ze nog 32,3% bij de provinciale verkiezingen, 4,6% minder dan in 2004. Het was haar slechtste cijfer sinds ze in 1999 onder de 30% was gezakt. De PS lijdt bovendien onder regeringsdeelname. Na acht jaar Verhofstadt, met duidelijk liberale klemtonen, zal dat niet anders zijn. Maar ik denk niet dat de MR de PS zal kunnen kloppen. De PS profiteert het meest van de stemmen van de nieuwe Belgen. Onduidelijk is wat het effect van het Marshall-plan voor Wallonië zal zijn. Het heeft geen onmiddellijk tastbare resultaten voor de werkloosheid en de welvaart, maar is op termijn veelbelovend en werd algemeen goed onthaald. Men voélt de verandering, maar die is nog niet zichtbaar voor de burger."

CdH: in de lift
"Het cdH doorliep een parallelle evolutie als CD&V in Vlaanderen. 2003 was voor de Belgische christendemocraten een waar drama: samen waren ze slechts de derde grootste familie van het land (met 18,7%, liefst 8% onder de liberalen). In 2004 en 2006 gingen ze beide vooruit. In 2006 haalde het cdH zelfs 19% bij de provinciale verkiezingen en dat is bijna de vroegere score van de PSC. Het is duidelijk dat de partij een deel van het electoraat dat ze verloor toen de PSC overging in cdH terugwon, vooral in de landelijke gebieden. Het cdH rekruteert bovendien ook onder de nieuwste Belgen van Afrikaanse oorsprong. Die sluiten het best aan bij de partij, met haar ethisch conservatieve klemtoon op waarden en haar katholieke herkomst. Het vooruitzicht op een terugkeer naar de macht én het aantreden van een nieuwe lichting politici, maken dat cdH in de lift zit."

Ecolo: monopolie kwijt
"Ecolo leed in 2003 een historische nederlaag. De partij verloor bijna 60% van haar kiezers, maar in tegenstelling tot Groen! is de overleving van Ecolo niet in het geding. In 2006 haalde de partij alweer 12,4% (4% of de helft meer dan in 2004) bij de provinciale verkiezingen en ze had een goede score in de gemeenten. Het is niet duidelijk hoe de partij zal evolueren. Zal ze het slechte imago dat de groenen overhielden aan hun regeringsdeelname tussen 1999 en 2003 kunnen afschudden in de ogen van de nieuwe kiezers? Hoeveel zal ze kunnen profiteren van de milieuhype in de media? Enerzijds is het groene thema nu erg in, maar anderzijds is de partij haar monopolie op dat thema kwijt. Ook andere partijen verdedigen nu milieuwaarden."

FN: geen leiders
"Het FN is de grootste onbekende. De ene keer stijgt hun score, dan daalt ze weer. De partij zit momenteel in de lift, ze zou zelfs 8% kunnen halen. Haar problemen blijven dezelfde: sinds haar ontstaan kampt ze met afscheuringen en gerechtelijke schandalen. Ze is slecht georganiseerd, heeft geen leiders en bijna geen geld. Bovendien laten de media het extreemrechtse FN nooit aan het woord."

FDF: niet zelfstandig
"Het FDF vergelijk je best met Spirit. Het is klein en kan niet zelfstandig opkomen. Het staat alleen sterk in Brussel-Halle-Vilvoorde. Het FDF in de regering is geen gevaar voor haar cohesie. Maar dat geldt niet voor de N-VA, die duidelijk separatistisch is en groot genoeg om alleen op te komen."

Welke coalitie?
"Het is moeilijk om een coalitie te voorspellen. In ieder geval is het ondenkbaar dat de nieuwe ploeg geen meerderheid zou hebben in Vlaanderen. Paars én paarsgroen hadden beide de voorbije acht jaar géén meerderheid in Vlaanderenin in stemmenaantal, maar nog wel in zetels. Dat laatste moet absoluut. Anders zou de nieuwe ploeg elke dag worden aangevallen door de Vlaamse oppositie en het zou onmogelijk zijn een staatshervorming te realiseren. Volgens de huidige peilingen heeft alleen een regering met de socialisten en de christendemocraten én een tripartite een meerderheid. De Franstalige partijen willen echter geen tripartite als een regering met vier partijen mogelijk zou zijn. Een tripartite suggereert immers dat er een staatshervorming komt en geen enkele Franstalige partij is daarvoor vragende partij. Maar misschien komt er wel een asymmetrische coalitie. In ieder geval is een regering zonder socialisten, en dan vooral zonder de PS, niet denkbaar op dit moment."

Franstalige premier?
"Het is nu al 40 jaar geleden dat er nog een Franstalige premier was die meer dan een jaar aan de macht was: Paul Vanden Boeynants (1966-1968). De Franstaligen willen er dus nu wel een, ze worden ongeduldig. Sinds de regering in 1971 paritair is samengesteld uit Vlamingen en Walen, gaan de Vlamingen er te veel van uit dat de premier automatisch Nederlandstalig moet zijn. Dat is niet correct. Maar de Vlamingen willen absoluut een staatshervorming en zullen de premier opeisen om er zeker van te zijn dat die er ook komt. Bovendien heeft de CD&V het gevoel dat de regeringen-Verhofstadt gedomineerd werden door de Franstaligen. De PS is in de ogen van CD&V een rem op vele dingen die zij wilde realiseren op het vlak van justitie en veiligheid. Het is dus onwaarschijnlijk dat er nu een Franstalige premier komt. Maar in 2011 acht ik dat wel mogelijk.

Franstalige partijen: zoek de verschillen
"Ruw gesproken telt Franstalig België twee partijen die focussen op het sociaaleconomische en het financiële (bedrijven, zelfstandigen, belastingen, werkgelegenheid): MR en PS. Twee partijen leggen de klemtoon op het postmaterialistische (solidariteit, ethische kwesties, diversiteit, waarden): cdH en Ecolo."

Zo giet Vincent de Coorebyter de traditionele Franstalige partijen in een schema. Maar hij maakt er onmiddellijk volgende kanttekening bij. "Deze ruwe tweedeling wordt doorsneden door een andere. Binnen beide formaties is er telkens een individualistische groep en een meer ethisch-conservatieve. Zo is de PS op het vlak van ethische kwesties (legalisering cannabis, euthanasie, homohuwelijk) individualistischer dan de MR. De PS staat hier - net als Ecolo - sterk onder invloed van Mei 68. MR en cdH zijn veel conservatiever."

"De MR heeft - in tegenstelling tot de VLD - een sterke christelijke vleugel en is gereserveerd op ethisch gebied. Het cdH beklemtoont de sociale cohesie in de samenleving en de bescherming van de zwakkere, ze verzet zich tegen de excessen van het individualisme."

"Omdat alle partijen in Franstalig België zowat dezelfde ideeën hebben op sociaaleconomisch gebied, soms zelfs precies dezelfde voorstellen in deze campagne, moet de kiezer al met een vergrootglas naar de verschillen zoeken. De ethische vraagstukken kunnen dat verschil maken, maar het kan ook zijn dat de kiezer stemt op basis van het geloof in de eerlijkheid van de kandidaten."

John DE WIT, Dirk CASTREL
MEEST RECENT