Nieuwe vreemdelingenwet 5: Opvang en dumping

In een serie van vijf delen belichten we de nieuwe vreemdelingenwet, die op 1 juni in werking trad. We gaan in op de veranderingen voor kandidaat-vluchtelingen, de hervorming van de Raad van State, de gezinshereniging, de illegalen en de gesloten centra, de antidumpingwet voor asielzoekers.

John De Wit

BR> In dit onderdeel gaan we in op de maatregelen om dumping van asielzoekers in de grote steden te voorkomen. Asielzoekers krijgen vanaf 1 juni nog alleen materiële steun gedurende de hele asielprocedure, geen geld meer.

De dumping van asielzoekers in de grote steden gaat onverminderd voort. In 2005 werd 71% van de Belgische OCMW's gestraft omdat ze de asielzoekers, die aan hen waren toegewezen, niet op hun eigen grondgebied opvingen. En minstens 16% van de asielzoekers, of ruim één op de zes, werd onterecht naar een andere gemeente doorgestuurd. Dat blijkt uit cijfers van minister van Maatschappelijke Integratie Christian Dupont (PS).

Volgens het spreidingsplan krijgen de gemeenten elk een aantal asielzoekers toegewezen. Ze moeten die in principe op hun eigen grondgebied opvangen. De bedoeling van dit plan was ervoor te zorgen dat niet alle kandidaat-vluchtelingen in dezelfde steden terecht komen: iedere gemeente moet een deel van de "last" dragen in verhouding tot zijn inwonersaantal, zijn werkloosheid, zijn economische situatie. Maar nogal wat OCMW's maken het zich heel gemakkelijk: ze huren voor hun asielzoekers gewoon een flatje in de grootstad, zodat de last alleen op de grootstedelingen wordt afgewenteld. Want de financiële steun voor de asielzoeker wordt toch door de federale overheid terugbetaald. Dumping heet dat. De stad Antwerpen had begin 2006 zo 6.273 asielzoekers op zijn grondgebied, die door andere OCMW's gedumpt waren.

0CMW's, die heel zwaar in de fout gaan, kunnen voor die dumping al hun financiële steun verliezen: ze moeten dan de volledige kosten van het leefloon van de asielzoeker zelf betalen. Dat gebeurde in 2004 nog met vier gemeenten, alle vier in in Wallonië. In 2005 met geen enkele meer.

Maar als de OCMW's onvoldoende moeite doen om hun asielzoekers ter plekke te huisvesten, dan verliezen ze de helft van de steun. Dat gebeurde maar liefst bij 71% van de Belgische OCMW's!

Volksvertegenwoordiger Nahima Lanjri (CD&V) vecht al jarenlang tegen deze dumpingpraktijken. "Deze cijfers zijn een echte schande. In de provincie Antwerpen werden slechts 14 gemeenten niet gestraft en daar zijn dan nog Antwerpen en Mechelen bij. In 2005 kregen 142.621 asielzoekers financiële steun in afwachting van hun erkenning tot vluchteling. Daarvan werden er minstens 22.798 niét opgevangen in de gemeente waaraan ze eigenlijk waren toegewezen. Dat zijn er ruim één op de zes. En het gaat hier alleen om de mensen, waarvoor de OCMW's de helft van hun financiële steun verloren. Het aantal gedumpte asielzoekers is echter veel groter. Want als de OCMW's kunnen bewijzen dat ze alles deden om die asielzoekers toch te huisvesten in de eigen gemeente, dan verliezen ze die steun niet. En dat bewijs wordt soms nogal makkelijk geleverd. Er zijn OCMW's, die telkens een foto van hetzelfde lege appartement laten zien, om te bewijzen dat ze een huis in de eigen gemeente hebben gezocht. Maar dat is maar fake." Het geld dat niét wordt uitgekeerd gaat in een pot voor de grootsteden. Daar zit nu zo'n 16 miljoen euro in.

Nahima Lanjri

Wat verandert de nieuwe wet?

De nieuwe opvangwet voor asielzoekers moet dumping in de grote steden onmogelijk maken. In de toekomst zullen asielzoekers alleen nog materiële steun (zeg maar: een dak boven hun hoofd, eten, kleding, opleiding, medische zorg) krijgen tijdens de héle asielprocedure. Nu is dat al zo in de eerste fase van de procedure, tijdens het onderzoek van de ontvankelijkheid.

Tijdens de tweede fase, waarin de grond van de zaak wordt onderzocht, krijgen de asielzoekers nog wel geld van hun OCMW. In de toekomst wordt het onderscheid tussen de twee fases afgeschaft en zal de asielzoeker gedurende de héle procedure alleen nog materiële steun krijgen. Tenminste gedurende het eerste jaar. Maar in principe mag de asielprocedure niet meer langer duren dan een jaar.

De asielzoekers moeten de eerste vier maanden in een federaal centrum verblijven en krijgen daarna een gemeente toegewezen. Daar moet het OCMW hen huisvesten.

Nahima Lanjri keurde de wet mee goed, omdat ze eigenlijk aan de basis ervan ligt. Ze lanceerde de idee om asielzoekers verplicht te laten verblijven in de gemeente waaraan ze zijn toegewezen. Dat idee werd echter niet helemaal overgenomen: asielzoekers mogen nog altijd ergens anders gaan wonen, maar dan krijgen ze wel geen steun meer. Voor medische verzorgingen kunnen ze echter nog altijd terecht in het centrum waaraan ze zijn toegewezen, ook als ze elders verblijven.

Lanjri heeft nog steeds vier grote kritieken op de nieuwe wet.

1. "Deze wet geldt alleen voor nieuwe asielzoekers. Wat men de de vroegere? Dat is blijkbaar een last die iedere gemeente maar moet meedragen, want ze dooft toch uit. De asielzoekers worden vroeg of laat immers ofwel erkend ofwel afgewezen. Maar de 6.273 gedumpte asielzoekers in Antwerpen zullen na hun erkenning als vluchteling wellicht in Antwerpen blijven. En als ze worden afgewezen is de kans groot dat ze ook in Antwerpen blijven, ondergedoken als illegaal welteverstaan".

2. "Dupont schept geen bijkomende opvang om alle asielzoekers te huisvesten. Op 2 oktober 2005 telde ons land 15.875 plaatsen, waarin 12.750 asielzoekers gehuisvest waren. Dat is echt wat weinig. Men zegt nu weldat de nieuwe asielprocedure maar heel kort zal duren. Maar dat gelooft men zelf niet. Want in het aanvankelijke voorontwerp stond dat de procedure maximaal 1 jaar mocht duren, in de wet die wij goedkeurden is die termijn verdwenen. Waarom?"

3. "Er is ook geen enkele regeling voor bijverdienen. Van Europa moeten wij asielzoekers die één jaar in de procedure zitten het recht geven om te werken. Dat mogen ze nu, zo gauw hun verzoek ontvankelijk is verklaard. Maar in principe wordt dat afgeschaft. Althans, dat hopen wij, want de minister van werk wil hierover geen duidelijkheid verschaffen. Voor ons is het van de twee een: ofwel mogen ze bijverdienen, maar dan moeten ze ook bijdragen aan de kosten van hun huisvesting en voeding. Ofwel moeten ze niet bijverdienen".

4. "Zal de wet wel werken? Zal de dumping definitief stoppen? Deze wet is natuurlijk een flinke stap vooruit. Maar zullen niet steeds meer asielzoekers de materiële hulp weigeren en in het niets verdwijnen? Naar schatting 10 tot 15% van de asielzoekers zorgt gewoon voor zichzelf. Ze laten zich onderhouden door familie of komen in het zwartwerk of zelfs in de criminaliteit terecht. En uiteraard trekken deze mensen naar de grootsteden. De wet-Dupont is dus niet waterdicht: wie geen materiële steun wil, kan nog altijd naar de grootstad gaan. De wet legt geen verplichting op om ergens te wonen. Dupont zegt dat dit niet mag van de Europese Unie, die de vrijheid van komen en gaan garandeert. Maar dat is niet juist: in een tijdelijke procedure, zoals de asielprocedure, kan het wel. Precies om na te gaan of deze wet-Dupont zal werken, hebben wij na één jaar een evaluatie gevraagd en dat werd ook toegestaan."

4 JUNI 2007

MEER OVER John De Wit

Nu in het nieuws