'Politici zijn poppetjes geworden'

Hoe bekijken de experten de opiniepeilingen. En wat vinden ze van de houding van politici tegenover de resultaten. Campagnemaker Wim Schamp, reclamegoeroe Guillaume Van der Stighelen en Antwerps burgemeester (en in een vorig leven reclamemaker) Patrick Janssens geven hun mening.

bsouffreau

BR>

Wim Schamp :'Politici zijn poppetjes geworden'

"In de poppenkast van media en peilingen zijn de politici gedegrageerd tot figuranten", zegt campagnemaker Wim Schamp. "De nieuwe gladiatoren heten Siegfried Bracke of Carl Devos."

"De eerste Zwarte Zondag in 1991 was door de peilingen niet voorspeld. Dat ROSSEM meer dan 5% zou halen evenmin. Dat de groenen in 2003 de kiesdrempel niet zouden halen ook niet", zegt communicatiespecialist en reclameman Wim Schamp. "Peilingen zitten er altijd naast en geven soms zelfs niet de juiste trends aan. Maar tegelijk zitten ze ook altijd wel

ergens

juist. Zo bevestigen ze nu het algemene gevoel in de samenleving dat Open Vld niet goed gaat scoren."

"Peilingen proberen iets te grijpen wat nog niet bestaat, ze vragen aan mensen zich voorbarig uit te spreken. En wat doen die mensen dan? Ze grijpen terug naar vertrouwde keuzes, of ze zoeken bevestiging, of ze zeggen maar wat. Daardoor hebben de peilingen vooral zin als marketinginstrument voor de media, die niet voor elkaar willen onderdoen. Elke poll wordt omlijst met een lading reacties en commentaren van politici, politologen en BV's. Daardoor ontstaat de perceptie dat er écht iets is gebeurd en wordt de peiling zelf een nieuwsfeit."

"Dat geldt trouwens niet alleen voor peilingen. Een goed voorbeeld is het VTM-debat van vorig weekend met Guy Verhofstadt en Yves Leterme. Daar hebben op dat nachtelijk uur amper enkele tienduizenden mensen naar gekeken. Maar door de massieve berichtgeving in de media kreeg dat debat een weerslag buiten alle proporties. En dat terwijl de mensen daar nauwelijks mee bezig zijn, die gaan liever met honderdduizenden tegelijk naar

Pirates of the Carribean

."

Juichen of bibberen

"Hebben peilingen een invloed op het gedrag van politici en kiezers? Op de politici zeker. Naarmate de verkiezingen naderen, raken die steeds meer gebiologeerd door de enquêtes. Afhankelijk van de resultaten, zullen ze bibberen of juichen. De kiezer wordt er ook door beïnvloed, maar in mindere mate. De consumenten van de zogenaamde kwaliteitspers - ik gruw van die term - hebben hun keuze allang gemaakt. Maar de échte mensen, die de populaire media volgen, zijn wél gevoelig voor de resultaten. Zo wordt een krantentitel als

Open Vld in vrije val

een voorspelling die zichzelf waarmaakt."

"Door die evolutie is het politieke landschap in de media de jongste tien jaar ingrijpend veranderd. Vroeger vormden de politici het middelpunt van de actie. Vervolgens namen 'opiniemakers' zoals Siegfried Bracke en Yves Desmet de regie van het spektakel over. Maar inmiddels is met politologen zoals professor Carl Devos nog een andere kaste van kenners op het toneel verschenen. Zij gedragen zich als de nieuwe gladiatoren, die met een perverse zelfvoldaanheid en irritante arrogantie hun conclusies opdringen aan de kiezer. De politici zijn in dat spektakel ocharme nog slechts gelegenheidsacteurs, poppetjes in de poppenkast. Ze klagen daar allemaal over, maar ze doen er wel zonder uitzondering aan mee."

Guillaume Van der Stighelen: 'Zelfs het weer speelt mee'

"Peilingen beïnvloeden het stemgedrag", weet reclamegoeroe Guillaume Van der Stighelen van het bureau Duval Guillaume. "En daarbij is zelfs het weer een factor."

"Peilingen beïnvloeden het gedrag van de kiezer in twee richtingen. Stel dat ik als kiezer Groen! over de kiesdrempel wil tillen. Als dan uit de polls blijkt dat die partij 10% scoort en dus veilig is, ga ik misschien op zoek naar een nieuwe bestemming voor mijn stem. Omgekeerd: als Open Vld in de peilingen wordt afgeslacht, zal ik dat resultaat eventueel willen corrigeren."

"Er is ook een groot verschil tussen je stem uitbrengen in een peiling of bij een verkiezing. In de anonimiteit van het stemhokje doet iedereen wat hij wil. Maar mensen die voor het eerst op het VB willen stemmen, vinden het niet evident om dat ook via de telefoon aan iemand te vertellen. En dat effect speelt nog meer op het platteland dan in de steden."

"Ook niet te onderschatten: hoe was het weer op de dag van de peiling? Als het stormt, houden de mensen minder rekening met de opwarming van de aarde dan wanneer de mussen van de hitte uit de dakgoot vallen. Ik heb gisteren gepeild of mijn vrouw vandaag mee naar Friesland wil. Ik ben benieuwd of ze er vandaag nog hetzelfde over denkt."

Patrick Janssens: "Kiezer kleurt zichzelf bij"

Hij introduceerde de politieke peilingen bij de sp.a, maar met zijn Antwerpse resultaat op 8 oktober zette hij de betrouwbaarheid ervan zelf op losse schroeven. Hoe zit dat, burgemeester?

"Mag ik héél even technisch worden?" vraagt de socioloog Patrick Janssens. "Peilingen vragen meestal eerst naar het stemgedrag bij vorige verkiezingen en dan naar de huidige kiesintentie. Op basis van die twee uitspraken worden de resultaten van het onderzoek gewogen. Maar nogal wat mensen kleuren hun herinnering aan vorige verkiezingen bij en geven een fout antwoord op de vraag wat ze toen gestemd hebben. Dat veroorzaakt storingen in de resultaten. Afgezien daarvan hebben op 8 oktober het gepersonaliseerde karakter van de campagnes en het gegeven van een burgemeester boven alle partijen in Antwerpen zeker meegespeeld."

"Politici die peilingen zien als voorspellingen, zijn onnozel. Wij gebruiken zo'n onderzoek als strategisch instrument, omdat we willen weten waar onze potentiële kiezers zitten. Maar dan gaat het wel om onderzoek dat twee jaar vooraf wordt uitgevoerd en niet twee weken voor de verkiezingen."

"Verder zijn peilingen vooral interessant voor de onderzoeksbureaus en de media. Ze dragen bij aan het politieke debat, want ze hebben wel degelijk een impact op de realiteit. Maar de foutenmarges zijn meestal groter dan de verschillen in de resultaten, dus de voorspellende waarde is gering."

Lex MOOLENAAR

Nu in het nieuws