Zappen tussen lijsten

Politieke peilingen: waarzeggerij of kwakzalverij? Hoe komt het dat bij de lokale verkiezingen voor Mechelen in 2006 de peiling heel erg dicht bij het kiesresultaat aanleunde, terwijl geen enkele poll het Janssens-effect in Antwerpen had voorspeld? Peiler Jan Drijvers van onderzoeksbureau TNS Media zoekt een verklaring.

bsouffreau

Met zijn bureau peilde Jan Drijvers in de aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen naar het stemgedrag van de kiezers in de grotere steden. In Antwerpen begeleidde hij de drie peilingen van

Gazet van Antwerpen

en de VRT op weg naar 8 oktober. Geen enkele keer kwam het topresultaat van Patrick Janssens aan de oppervlakte. Heeft Drijvers hiervoor al een verklaring gevonden?

"Het gekke is dat Patrick Janssens, de man die het politieke marktonderzoek heel erg goed kent en het bij de sp.a binnenbracht, er nu zelf voor heeft gezorgd dat mensen twijfelen aan de resultaten. We zien voor Antwerpen dat onze trends juist zaten. Alleen heeft de Antwerpse kiezer voor de gemeenteraad atypisch gestemd. Het was geen keuze vóór maar tégen een partij, Vlaams Belang, én een keuze voor een burgemeester in plaats van voor een partij. Kiezers van CD&V, VLD of Groen! kozen voor Patrick Janssens omdat ze Filip Dewinter niet wilden. Dat ze met hun keuze voor Janssens ook sp.a stemden, was voor hen minder aan de orde. Veel Antwerpenaars hebben voor de gemeenteraad gestemd op een burgemeester, maar voor de districtsraad op de partij van hun voorkeur. Daardoor benadert onze peiling in de meeste districten dichter de uitslag van de

(niet gepeilde, red.)

districtsverkiezing dan die van de gemeenteraad", aldus Drijvers.

"Als wij een verschil van politieke kleur registreerden tussen de voorkeur voor een partij en de voorkeur voor een politicus, gaven we tot nu toe de prioriteit aan de partijstem. In Antwerpen hebben we gezien dat dit niet klopt en dat mensen kiezen voor de persoon, zeker als die zichzelf 'boven de partijen' zet. Wanneer partijen steeds meer samen in het centrum kruipen of een blok vormen, dan wordt de keuze moeilijker. Dan krijg je

lastminutebeslissingen

en een gesplitst stemgedrag. Zo hebben we gezien dat nogal wat mensen in Antwerpen voor de gemeenteraad sp.a stemden, maar voor de districtsraad CD&V of VLD."

"Voor 10 juni is zo'n stemgedrag weer mogelijk: met een keuze voor de Senaat die zich richt op het premierschap, en voor de Kamer op iemand die ze misschien beter kennen uit hun eigen provincie. En dat hoeven niet altijd personen van dezelfde partij te zijn."

Trends wél juist

Jan Drijvers heeft de peilingen in de aanloop naar 8 oktober vergeleken met de verkiezingsresultaten. "Op twee uitzonderingen na, CD&V in Gent en VLD in Mechelen, werden alle trends bevestigd die door de TNS-peilingen waren aangegeven. Over alle peilingen lag het verkiezingsresultaat van de vijf grote partijen voor meer dan 70 procent binnen de betrouwbaarheidsmarges van het gepeilde cijfer. In de helft van de peilingen werd geen enkel significant verschil genoteerd. De verschillen tussen de peiling en de latere verkiezingsuitslag zijn het kleinst in de minst gemediatiseerde steden, in de steden met het kleinste bevolkingsaantal, bij een relatief serene campagne, in gemeenten met een beperkt aantal partijen op de lijst, in gemeenten waar politici beter worden geassocieerd met hun partij of waar de peiling zelf niet de aanzet heeft gegeven tot het bijsturen van de campagne. Zo'n aanpassing van de campagne zagen we bijvoorbeeld wél in Gent, waar ná de peiling het beeld ontstond van Freya Van den Bossche en Guy Verhofstadt op een bankje, omdat uit de peiling was gebleken dat paars het niet zou houden."

Kurt TUERLINCKX
Nu in het nieuws