Jouw stem telt: cursus 'verkiezingen' in negen vragen

Print

Jouw stem telt: cursus 'verkiezingen' in negen vragen

Iedereen is vanaf nu tot 25 mei in de ban van de verkiezingen, maar wat gebeurt er eigenlijk met jouw stem ? En wat zijn al die moeilijke termen die men in de media aanhaalt ? Wij zetten stap voor stap enkele feiten voor jou op een rijtje, van aan het stemhokje tot de regeringsvormig.

1# Waarom moet ik drie keer stemmen?

Op de dag van de verkiezingen moet je stemmen voor 3 niveaus: Vlaanderen, België en Europa. Voor het Vlaamse niveau kies je voor de Vlaamse partijen en politici die in het Vlaams Parlement zitten. Op het federale niveau kies je voor de Vlaamse partijen en politici die in de Kamer van Volksvertegenwoordigers zetelen. Voor Europa kan je stemmen op alle Nederlandstalige kandidaten uit alle partijen van de Vlaamse Gemeenschap (Vlaanderen). De Vlaamse partijen bestaan echter niet in het Europese parlement. Wel bestaan er zeven Europese partijen, waar de Vlaamse verkozenen deel van uitmaken. De centrum-rechtse EVP (de Europese Volkspartij) is zo de grootste partij in het Europees parlement.

2# Waarom een kopstem, waarom een voorkeursstem?

Een kopstem en een lijststem zijn synoniemen, dat is een stem voor de partij. Hierbij ga je akkoord met de volgorde van de verkiesbare kandidaten op de lijst van die partij. Elke partij behaalt maar een beperkt aantal zetels, die worden verdeeld op basis van de volgorde van de kieslijst. Als je een voorkeursstem geeft, kies je voor een specifieke persoon. Indien een politicus die laag op de lijst stond veel voorkeursstemmen kreeg, is het mogelijk dat deze een zetel krijgt in de plaats van een politicus die hoger op de lijst stond. Op de dag van de verkiezingen kan je 1 kop- of lijststem uitbrengen of zoveel voorkeursstemmen als je wil, zolang je deze geeft aan politici uit dezelfde partij. Deze stemmen gelden apart op de drie niveaus, je kans dus stemmen voor de ene partij in het Vlaams Parlement en voor de andere partij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers of het Europees Parlement.

3# Hoe stem ik blanco, en wat is het gevolg?

Je kan blanco stemmen. Op een papieren stembiljet mag je geen enkel bolletje inkleuren als je blanco wil stemmen, in elektronische stembureaus moet je het blanco bolletje aanstippen. Met een blanco stem kies je om voor geen enkele partij te stemmen en wordt jouw stem niet meegerekend. Een blanco stem gaat niet rechtstreeks naar de meerderheid. Maar elke stem voor een bepaalde partij, doet de kracht van de stemmen voor de andere partijen een beetje dalen. Een blanco stem is daardoor wel een indirecte stem voor de meerderheid.

4# Hoe stem ik geldig?

Bij elektronische stembureaus hoef je jezelf niet ongerust te maken, ongeldig stemmen is onmogelijk. Het computersysteem op de stembureaus laat geen fouten toe. In een schriftelijk stembureau zijn 2 regels: je gebruikt het rode potlood om de bolletjes in te kleuren en elk ander opschrift, bijvoorbeeld een woord of een tekening, maakt de stem op dit formulier ongeldig. De tweede regel is dat je maar op één partij mag stemmen.

5# Wat zijn kieskringen?

Kieskringen zijn eigenlijk stemregio's. In België zijn er 11 kieskringen, een voor elke provincie en een voor Brussel. De kiezers kunnen enkel stemmen voor politici uit hun regio. Zo kunnen kiezers uit Antwerpen stemmen op Antwerpse kandidaten als Annemie Turtelboom (lijsttrekker Open vld Antwerpen), en kunnen kiezers uit Vlaams-Brabant stemmen op politici als Maggie De Block (lijsttrekker Open vld Vlaams-Brabant). Het is niet mogelijk voor kiezers uit een bepaalde regio om te stemmen voor politici uit een andere regio.

6# Wat is een kiesdrempel?

Een kiesdrempel is het minimumpercentage van de stemmen dat een partij moet halen om een zetel te krijgen. In Vlaanderen is de kiesdrempel verschillend in elke kieskring. Antwerpen heeft 33 zetels in het Vlaams Parlement en daarom moet de Antwerpse lijst van een politieke partij minstens 1/33, (3%) van de stemmen halen om een zetel te krijgen. In kieskringen met minder zetels ligt de kiesdrempel hoger. Limburg heeft maar 16 zetels en de kiesdrempel is daar bijgevolg 1/16 (6%). Voor de Kamer van Volksvertegenwoordigers geldt een algemene kiesdrempel van 5% per partij. Haalt een partij de kiesdrempel niet, dan kan ze geen enkele zetel krijgen en geen enkele verkozene. Het is ook best mogelijk dat een kandidaat met veel voorkeursstemmen niet wordt verkozen doordat zijn partij de kiesdrempel niet haalt. Voor een Europese zetel moeten verkozenen minstens 8,3% van de Belgische stemmen halen.

7# Hoe worden de zetels in het parlement verdeeld?

Het Vlaams Parlement telt 124 zetels. Elke kieskring krijgt een bepaald aantal zetels op basis van de hoeveelheid inwoners. Antwerpen is de grootste kieskring met de meeste inwoners en heeft daarom 33 zetels in het Vlaams Parlement. De Kamer van Volksvertegenwoordigers bestaat uit 150 zetels die worden verdeeld op basis van het aantal inwoners per kiesarrondissement. Deze zijn nagenoeg dezelfde als de kieskringen. Het Europees Parlement bestaat uit 766 zetels, en België krijgt op basis van haar aantal inwoners 21 zetels.

8# Hoe wordt dan de Senaat verkozen?

De Senaat wordt in België niet langer rechtstreeks verkozen door het volk. De leden van de Senaat worden verkozen via het Vlaams, Waals en Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de parlementen van de Duitstalige en Franstalige Gemeenschap. De huidige Senaat bestaat uit 60% Vlaamse senatoren.

9# Hoe wordt mijn regering gevormd?

Om een regering te vormen, moeten de politieke partijen uit het Federaal Parlement een meerderheid vormen. Deze regering, die voor de ene helft bestaat uit Vlaamse Ministers e voor de andere uit Waalse ministers, moet vervolgens worden goedgekeurd door de Koning van België. Het is nagenoeg onmogelijk voor een Vlaamse of een Waalse partij om alleen een meerderheid te vormen, dus moeten partijen uit de verschillende gewesten altijd samenwerken.

JERL

Foto: Joris Herregods

.

Nu in het nieuws