Lichamen van gesneuvelden in het geheim opgegraven

Print

Lichamen van gesneuvelden in het geheim opgegraven

Wommelgem is al bij al weinig gehavend uit de Eerste Wereldoorlog gekomen. Bombardementen verwoestten wel het Kasteel Hulgenrode en het Spuihuis. En van de Wommelgemse soldaten die aan het front vochten, verloren er twaalf het leven. Hun lichamen werden kort na de oorlog in het geheim opgegraven en naar Wijnegem gebracht.

Wie grasduint in de archieven van Heemkundige Kring De Kaeck in Wommelgem vindt in één van de eigen kringtijdschriften een verslag terug van de oorlogsgebeurtenissen 1914-1918, meteen opgetekend door de inmiddels overleden onderwijzer Gustaaf Peeters. "Weinig, heel weinig hebben wij zelf van de oorlog hier gezien", schrijft hij. Hulgenrode en het Spuihuis brandden volledig af, evenals een herberg met stallingen in de Antwerpsestraat. Het kasteel werd in 1920 weer opgebouwd, het Spuihuis niet. De heemkring loopt nu met het idee rond om de funderingen ervan bloot te leggen en te laten restaureren. Het Spuihuis met daaronder een sluis regelde de waterstand van het Schijn. Daar vertrok de Herentalse Vaart, die Antwerpen van het nodige bevoorraadde.

In Wommelgem werden ook nog beschadigd: een woning met stal in de Langenreep, een kasteeltje achter de kerk en enkele schuren en stallen. Ook in de toenmalige brouwerij Beirens hielden de Duitsers lelijk huis, zodat een groot deel van de installaties moest worden vernieuwd. Dokter Emiel Caluwaerts (1859-1927), gewezen burgemeester van Wommelgem, werd door de Duitsers veroordeeld tot twee weken cel en uit zijn ambt ontslagen. Zijn zoon Karel Caluwaerts stierf op 20 september 1918 op het veld van eer in De Panne. De Wommelgemse heemkring bezit nog altijd zijn militair zakboekje. Daarin noteerde hij dagelijks zijn bevindingen. We treffen er nog altijd enkele gedroogde bloempjes uit die tijd in aan. Een interessant exemplaartje. Zijn schoonbroer Gustaaf Maes trok eveneens naar het front, maar hij keerde behouden terug.

Na de oorlog trommelde hij een aantal oud-strijders op om de lichamen van de gesneuvelde Wommelgemse soldaten weer op te graven en in zinken kisten over te brengen naar hun dorp. Die stoffelijke resten bevinden zich nu onder het heldenmonument op de gemeentelijke begraafplaats in Wommelgem. Dat opgravingswerk op diverse plaatsen in de Westhoek en elders was door de wet verboden. Op een zeker moment ontdekten rijkswachters tot hun verbazing dat de mensen van Wommelgem op het kerkhof in De Panne aan het werk waren. Op bevel dempten de gravers braafjes de kuil, maar 's nachts keerden ze terug om opnieuw te graven. Toen hadden ze meer geluk: niemand merkte hen op en 's anderendaags waren de vogels gaan vliegen. Zo zorgden deze 'helden' ervoor dat tien van de twaalf gesneuvelden - twee staan nog altijd als vermist opgegeven - in Wommelgem hun laatste rustplaats kregen.

Aantal gesneuvelden aan het front: 12

Schade: Bombardementen verwoestten wel het Kasteel Hulgenrode en het Spuihuis.

JAN VORSSELMANS

Foto GvA (boven): Zakboekje en foto Karel Caluwaerts

Foto GvA: Opgraving lichaam Karel Caluwaerts

Nu in het nieuws