Bewaker uit kolonie gaat in het verzet

Op de calvarieberg op de gemeentelijke begraafplaats van Merksplas staat al jaren een gedenksteen voor Pieter Hogerheijde, een voormalige inwoner die tijdens de Eerste Wereldoorlog in het verzet ging. Pieter Hogerheijde was op het moment dat de oorlog uitbrak een bewaker in de landloperskolonie in Merksplas.

Van den Langenbergh Bart

Pieter manifesteerde zich bij het verzet maar omdat het in Merksplas te heet werd onder zijn voeten, vroeg hij zijn overplaatsing aan naar het Limburgse Rekem. "Daar sloot hij zich aan bij een weerstandsvereniging maar die groep werd al snel geklikt. Hierdoor is de burgemeester van het dorp gefusilleerd, maar Pieter Hogerheijde richtte daarna opnieuw een kring op", zegt Karel Govaerts van de heemkundige kring Marcblas uit Merksplas.

"Uiteindelijk is de man in Charleroi zelf geëxecuteerd, maar zijn vrouw en kinderen bleven achter in Merksplas. Na de oorlog verscheen aan het huis van de familie een gedenksteen voor Hogerheijde. Maar toen de Tweede Wereldoorlog begon, is die gedenksteen in de grond gestopt. Na die oorlog kwam die gedenksteen opnieuw naar boven en is de steen verhuisd naar de calvarieberg op het kerkhof van Merksplas."

Ook Jan Wilrycx, de grootvader van huidig burgemeester Frank Wilrycx, zat tijdens de Eerste Wereldoorlog in het verzet. "Jan Wilrycx verzamelde gegevens van treinbewegingen over heel België. Heel die beweging is uiteindelijk opgerold. Jan Wilrycx dook via de elektrische draad onder in Nederland", weet Karel Govaerts.

De toenmalige landloperskolonie in Merksplas droeg de gevolgen van de Groote Oorlog. "Toen de oorlog uitbrak, kregen 5000 landlopers de kans om uit de kolonie te vertrekken. Drieduizend landlopers hebben daarvan gebruik gemaakt. Later is het gebouw door de Duitsers in beslag genomen", legt Karel Govaerts uit. "Meer dan 5000 psychiatrische patiënten zijn tijdens de oorlog naar de kolonie gestuurd. Op het einde van de oorlog brak de Spaanse griep uit. Hierdoor zijn in de kolonie 2000 mensen gestorven. Zij zijn begraven op de landlopersbegraafplaats."

Vanuit Merksplas vertrokken meer dan 200 jongens naar het front. Velen kwamen van Merksplas-Kolonie, die daarmee hun vaderlandsliefde wilden bewijzen. Er zijn tot nu toe 28 namen gekend van gesneuvelden uit Merksplas, waarbij een paar zielige overlijdens. Zo stierf Louis Van Den Heuvel al op 6 augustus 1914, twee dagen na de inval van de Duitsers. Albert Eyckens sneuvelde één dag voor de wapenstilstand, op 10 november 1918.

Bart Van den Langenbergh

Foto GvA (boven): Pieter Hogerheijde

Bron: heemkundige kring Marcblas en Karel Govaerts

Vastgoed

Auto's in de kijker

Jobs in de regio