CIA geeft betrokkenheid bij staatsgreep in Iran in 1953 toe

CIA geeft betrokkenheid bij staatsgreep in Iran in 1953 toe

CIA geeft betrokkenheid bij staatsgreep in Iran in 1953 toe

Print
De Amerikaanse inlichtingendienst CIA erkent een rol gespeeld te hebben bij de val van de Iraanse eerste minister Mohammed Mossadeq door een staatsgreep op 19 augustus 1953, nadat hij de Iraanse olieproductie had genationaliseerd. Dat blijkt uit vertrouwelijke CIA-documenten die recent zijn vrijgegeven. Dat Washington een rol speelde bij de val van Mossadeq, was al langer bekend, maar het zou om de eerste formele erkenning door de CIA gaan.

"De militaire staatsgreep die Mossadeq en zijn kabinet van het Nationaal Front ten val bracht, was uitgevoerd onder leiding van de CIA als een daad van het Amerikaanse buitenlandbeleid", klinkt het in de documenten. In 2009 erkende president Barack Obama al de betrokkenheid van de Verenigde Staten tijdens een speech in Kaïro. In 2000 sprak toenmalig Amerikaans minister van Defensie Madeleine Albright eveneens over de interventie.

Oliekwestie

De Iraanse bevolking koos Mossadeq in 1951 als premier. Al snel nationaliseerde hij de olieproductie. De Verenigde Staten en Groot-Brittannië vreesden echter dat de Iraanse olie onherroepelijk verloren zou gaan voor het westen. Kort na de verkiezing van Mossadeq begon de CIA de staatsgreep voor te bereiden, die ook het prestige en de macht van de sjah in Iran moest herstellen.

Op 19 augustus 1953 bracht de CIA, met de hulp van de Britse geheime inlichtingendienst, alle aanhangers van sjah Mohammed Reza Pahlavi samen en organiseerde massale protesten tegen Mossadeq. Het leger sloot zich al snel aan bij de beweging en tegen het einde van de dag was de hoofdstad grotendeels onder controle van aanhangers van de sjah. Hij zou regeren tot 1979, toen een islamitische revolutie ayatollah Ruhollah Khomeini aan de macht bracht.

Verzuurde relatie

De staatsgreep weegt nog steeds zwaar op de relatie tussen Washington en Teheran, net als de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Iran tijdens de revolutie in 1979.

Belga,
MEEST RECENT