CGKR: "Leeftijdsdiscriminatie het sterkst in België"

Print
5 SEPTEMBER 2012 - Oudere mensen, allochtonen en gehandicapten worden ernstig gediscrimineerd in de werksfeer. België is op dit vlak voor oudere mensen zelfs het slechtste land van Europa. Sollicitanten van boven de 45 jaar lopen hier 8 procentpunten meer kans op discriminatie dan anderen, nog slechts 37,8% van de actieve bevolking boven de 55 jaar werkt. Amper één op de drie bedrijven heeft een diversiteitsbeleid en 82% doet helemaal geen moeite om doelgroepen (oudere mensen, allochtonen of gehandicapten) aan te werven. Dat blijkt allemaal uit de Diversiteitsbarometer van het Centrum voor gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR), die zopas werd voorgesteld.

Het CGKR stelde vanmorgen het eerste deel van de Diversiteitsbarometer voor. Door dit zeer waardevolle initiatief wil het CGKR wetenschappelijk meten of minderheidsgroepen gediscrimineerd worden. Het eerste deel gaat over werk, in 2014 komt er een barometer over huisvesting en in 2016 over onderwijs. In 2018 wordt de hele cyclus dan hernomen.

Het eerste rapport, dat o.a. werd uitgevoerd door het Leuvense Hoger Instituut voor de Arbeid, ging na of ouderen, allochtonen en gehandicapten gediscrimineerd worden als ze solliciteren. Om dat te controleren werd een test uitgevoerd: vergelijkbare kandidaten met verschillende leeftijd, etnische afkomst of handicap solliciteerden voor dezelfde functie. Daarna werd het resultaat bekeken. In totaal reageerden 1.708 kandidaten op 854 functies. De vacatures waren gespreid over de hoofdsectoren (maar niet in land- en mijnbouw), de vier beroepsgroepen en de drie gewesten.

Bovendien werden de personeelsdiensten (HR) van 450 organisaties en bedrijven telefonisch bevraagd over hoe ze sollicitaties afhandelen.

Deze gegevens werden gecombineerd met data uit eerdere onderzoeken, zoals de Eurobarometer.

In dit stuk gaan we in op de resultaten van de Diversiteitsbarometer Werk. Dit artikel heeft volgende onderdelen: een eerste stuk gaat over leeftijdsdiscriminatie, een tweede over discriminatie op basis van etnische origine, een derde over discriminatie op basis van handicap. Vervolgens bekijken we op welke manier bedrijven mensen aanwerven en in een vijfde deel belichten we het diversiteitsbeleid van de organisaties. Dan gaan we na welke besluiten het CGKR hieruit trekt en in een zevende deel hebben we het over de discriminatie van homo's en vrouwen.

 

1. LEEFTIJDSDISCRIMINATIE

 

In België is er vooral veel leeftijdsdiscriminatie bij sollicitaties en op de werkvloer. Eerder wees de Eurobarometer er al op dat België bij de vijf slechtst scorende landen in de EU staat. Wat leren de cijfers van deze nieuwe studie?

* Sollicitanten van boven de 45 jaar lopen 8 procentpunten meer kans om gediscrimineerd te worden dan andere kandidaten. Dat wil zeggen dat 18% van de ouderen niet wordt uitgenodigd voor een gesprek na een sollicitatie terwijl 10% van de andere kandidaten niet uitgenodigd wordt.

Bijna de helft van de HR-verantwoordelijken zeggen dat de leeftijd een invloed heeft op de eerste selectie en 15% vindt dat ouderen zich meer moeten bewijzen dan anderen.

* Een vijfde van het HR-personeel vindt dat oudere werkzoekenden niet flexibel genoeg zijn om aangeworven te worden. Bij de jongere leden van de HRM-diensten loopt dat percentage op tot een derde, bij de oudere zakt het tot 15%.

De negatieve vooroordelen over oudere werknemers (niet flexibel, niet aangepast, te duur) halen het voorturend op de positieve (vriendelijk, veel ervaring).

* 12% van de bevraagde werknemers was de voorbije twee jaar zelf getuige van discriminatie van oudere mensen, 6% zegde zelf slachtoffer te zijn geweest.

* Slechts één op de drie organisaties zegt dat in opleiding van werknemers boven de 45 jaar geïnvesteerd wordt. Maar toch zegt drie kwart van de organisaties dat ze tijdens de voorbije drie jaar iemand van boven de 45 jaar hebben aangeworven. Vooral grotere organisaties en organisaties met een diversiteitsbeleid doen dat.

* Volgens een rapport van Eurage vindt 41% van de Belgen dat ouderen in België gediscrimineerd worden, niet alleen op de werkvloer, maar ook bij de levering van goederen en diensten.

Een derde van de Belgen denkt dat een bedrijf met hoofdzakelijk oudere werknemers minder goed zal draaien.

* Uiteindelijk werkte in België nog 37,8% van de mensen boven de 55 jaar in 2010 en dat is zeer weinig. Er is weinig verschil tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Het Europese gemiddelde bedraagt 46,3%, maar volgens de Lissabondoelstellingen, die de Europese Unie in 2000 formuleerde, moet de helft van de 55-plussers aan het werk zijn. België zit daar dus nog zeer ver onder.

Uit de cijfers blijkt dat het erg moeilijk is voor oudere werknemers om nog werk te vinden: drie vierde van de werkloze mannen boven de 50 jaar is al meer dan twee jaar werkloos. Dat geldt zelfs voor 80% van de werkloze vrouwen. Verder is er ook veel meer deeltijds werk bij oudere werknemers.

 

2. DISCRIMINATIE OP GROND VAN ORIGINE

 

Ook bij sollicitaties van allochtonen is er veel discriminatie, maar al wat dingen waren hiervan al eerder bekend.

== Kandidaten van vreemde origine lopen 6,6 procentpunten meer kans om gediscrimineerd te worden bij de uitnodiging voor een sollicitatiegesprek dan anderen. Als 10% van de sollicitanten niet wordt uitgenodigd, is dat bij hen 16,6%.

== 45% van het HRM-personeel zegt dat bepaalde godsdienstige praktijken zoals de hoofddoek gevolgen hebben voor de aanwerving.

== 75% van de kandidaten van etnische origine zegt minstens één keer gediscrimineerd te zijn tijdens hun zoektocht naar werk. Bij de Marokkanen stelt een vijfde tijdens het voorbije jaar gediscrimineerd te zijn bij de aanwerving en 10% op het werk zelf.

== 40% van de Belgen vinden dat het de slecht is voor de arbeidsmarkt dat Magrebijnen, Turken en Oost-Europeanen hier komen wonen. Evenveel willen dat ze worden teruggestuurd naar hun herkomstland als het aantal arbeidsplaatsen vermindert. En een kwart denkt dat de lonen lager liggen omdat personen van vreemde origine hier komen werken. Maar toch is bijna de helft het niet eens met die laatste stelling.

== 20% wil geen persoon van vreemde origine als collega.

== Twee op de drie Belgen vinden het storend dat collega's van vreemde herkomst niet hun taal spreken op het werk. De helft vindt dat de streektaal ook tijdens de pauzes moet gebruikt worden door vreemdelingen.

== De helft van de Belgen kant zich tegen een aparte gebedsruimte op de werkvloer.

== 65% van de organisaties zegt minstens één werknemer van buiten de EU te hebben aangeworven, maar bijna een kwart stelt dat de kandidaten van vreemde origine vaak de taal niet kennen. Voor 5% van de organisaties was de aanwerving van een persoon van vreemde origine een slechte ervaring. Eén op de drie organisaties die werknemers van vreemde origine tewerkstelt neemt daarvoor ook specifieke maatregelen.

 

3. DISCRIMINATIE OP GROND VAN HANDICAP

 

* Gehandicapte sollicitanten hebben 4 procentpunten meer kans op discriminatie bij het krijgen van een uitnodiging voor een gesprek.

* 10% van de gehandicapten zegt zelf slachtoffer of getuige geweest te zijn van discriminatie op grond van een handicap.

* 47% van de Belgen denkt dat een handicap een negatieve invloed heeft op de aanwerving.

* Een derde van de bevraagde organisaties heeft de voorbije drie jaar een gehandicapte aangeworden. 16,7% van deze organisaties zegt dat dit tot problemen heeft geleid. Maar 68% van de organisaties die gehandicapten in dienst hebben genomen heeft daarvoor specifieke maatregelen genomen.

* In 2011 werkte slechts 34,6% van de actieve gehandicapten tegen 66,5% bij niet gehandicapten. Het aandeel van de effectief werkende gehandicapten is het voorbije decennium overigens nog gedaald.

 

4. HOE WERFT MEN AAN?

 

Het CGKR ging bij het HR-personeel na hoe mensen in hun organisatie of bedrijf worden aangeworven en of men zich daarbij richt op de drie doelgroepen. Ook hier waren de resultaten soms verbijsterend.

== 40% van de organisaties en bedrijven heeft geen objectieve en vaste standaardprocedure om iemand aan te werven. Dat is vooral bij kleinere bedrijven zo. Zonder die procedure is het risico op discriminatie natuurlijk veel groter.

== Liefst 82% van de organisaties en bedrijven doet helemaal niéts om doelgroepen te stimuleren om bij hen te solliciteren. Grotere organisaties en organisaties in Vlaanderen en Brussel doen dat wat meer dan die van Wallonië.

== Looneisen, dialect spreken, een hoofddoek dragen zijn in Vlaanderen doorslaggevender dan in Brussel of Wallonië om te beslissen of iemand al dan niet wordt aangeworven.

 

5. WELK DIVERSITEITSBELEID?

 

Ook hier is de toestand belabberd.

Niet eens één op de drie organisaties zegt een diversiteitsbeleid te hebben. En als het er is, dan is het soms louter window dressing of een lege doos: er is geen geld voor en men houdt er geen rekening mee bij werving en selectie. Het succes van een diversiteitsbeleid hangt nu te veel af van enkelingen, terwijl het structureel zou moeten zijn.

In de organisaties mét een diversiteitsbeleid zegt een derde dat de kwaliteit van het werk gestegen is dank zij de aanwerving van de minderheidsgroepen. In meer dan de helft van de organisaties heeft het gevoerde diversiteitsbeleid de houding van het management én van het personeel tegenover de doelgroepen positief veranderd.

Bijna tweederde van het HR-personeel zegt dat ze het overheidsbeleid inzake diversiteit niét kennen.

 

6. WELKE BESLUITEN TREKT HET CGKR?

 

Wat besluit het CGKR hieruit?

Er zijn voor ouderen, allochtonen en gehandicapten heel wat drempels om een baan te vinden. Stereotypen om deze groepen te weigeren spelen een grote rol, maar worden vaak ingekleed in economische argumenten.

Ook op de werkvloer krijgen deze groepen minder opleidingskansen, minder uitdagend werk en ze maken minder kans op promotie. Gevolg is dat sommige leden van deze groepen zich gaan gedragen naar het stereotype dat over hen bestaat: ze profileren zich minder en trekken zich meer terug.

In één op de tien gevallen wordt er bij een sollicitatie effectief gediscrimineerd op basis van een kenmerk dat er niet toe doet.

 

7. EN HOMO'S EN VROUWEN?

 

7.1. HOMO'S

7.1.1. De Diversiteitsbarometer meet discriminatie op grond van seksuele voorkeur niet. Toch liet het CGKR een apart onderzoekje doen over discriminatie van holebi's bij 853 personen uit drie federale overheidsdiensten. Wat bleek daaruit?

* 62% durft zijn seksuele geaardheid niet onthullen op het werk. 30% vreest dat een coming out negatieve gevolgen zal hebben voor zijn toekomstige carrière. 37% heeft al beledigingen over homo's op het werk gehoord. De meeste homo's zijn overigens niet vertrouwd met begrippen als homofobie en seksisme.

* De vertrouwenspersonen van de federale overheidsdiensten lijken niet in staat om discriminatie van homo's te behandelen. Ze worden niet vertrouwd omdat ze te dicht bij de directie staan.

7.1.2. Het CGKR verwijst ook naar een studie van Eurostat bij 2.497 Belgische homo's in 2005. Wat bleek daar nog uit?

Vooral post-universitairen, lesbiennes en Franstaligen vinden het moeilijk om over hun seksuele voorkeur te praten op hun werk.

Oudere homo's hebben meer negatieve ervaringen dan jongere. 12% kon niet genieten van een promotie omdat hij of zij homo was. Homo's worden meer gediscrimineerd dan lesbiennes en discriminatie heb je vaker in grote en middelgrote ondernemingen.

6% van de Franstaligen was al verbaal bedreigd, terwijl 7,6% van de Nederlandstaligen al lichamelijk en seksueel geweld had ondervonden.

7.2. VROUWEN

Over vrouwen gaat de Diversiteitsbarometer niet, omdat het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen daarvoor bevoegd is en omdat die de onderzoeksmethode (en dan vooral de sollicitatietesten) betwisten.

 

*****************************************

 

 

Lees ook:

 

Professor Marc De Vos over leeftijdsdiscriminatie

CGKR: Het discriminatierapport voor 2011

Het debat over het discriminatiebeleid van Milquet in 2012

Naar een Vlaams antidiscriminatiecentrum?

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2010

Het CGKR en de homohaat

Vrielink: "Antiracismewet wordt vaak ongrondwettig toegepast."

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2009

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2008

Professor Matthias Storme betwist de antidiscriminatiewet bij het grondwettelijk hof

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2007

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2006

*****************************************

 

Het dagelijkse nieuws over het justitiebeleid vindt U door in de functie "zoeken" rechtsboven op deze site de letters JDW in te tikken.

 

 

*****************************************

 

 

 

Nu in het nieuws