De crisis in de opvang van asielzoekers in januari 2012

Print
3 FEBRUARI 2012 - De voorbije week hadden we voor het vierde jaar op rij een "asielcrisis". Die leidde tot flinke debatten in de Kamer over het asielopvangbeleid. Staatssecretaris voor Migratie Maggie De Block (Open Vld) zegde dat ze 1.300 opvangplaatsen voor asielzoekers zal bijcreëren, ze kondigde een globaal hervormingsplan van de hele asielsector aan tegen maart 2012 aan. Ze kreeg voor haar plannen forse steun van de sp.a, maar slechts lauwe van de PS. Ook het VB steunde De Block. Een overzicht van het probleem en het debat en enkele kritische bedenkingen.

Vooreerst moeten twee dingen ontward worden: enerzijds heb je de crisis in de opvang van asielzoekers, voor wie eens te meer "te weinig plaatsen" zijn; anderzijds was er deze week ook onvoldoende noodopvang om mensen die buitenslapen (daklozen) te beschermen tegen bevriezing. We delen dit artikel in drie onderdelen op: de cijfers over de huidige asielcrisis; het Kamerdebat over de crisis en over de beleidsnota van De Block; enkele bedenkingen. We gaan niet meer in op de oorzaken van de asielcrisis, omdat dit eerder al voldoende werden belicht.

1. DE CIJFERS

1.1. ASIEL EN OPVANG

* In 2011 hebben zich 32.574 asielzoekers gemeld bij Fedasil, de overheidsdienst die de opvang van asielzoekers organiseert. Gemiddeld verblijft een asielzoeker 13 maanden in een opvangstructuur van Fedasil.

* In 2011 werden 3.647 opvangplaatsen extra gecreëerd. Maar omdat de opvang in hotels werd afgebouwd kamen er in totaal 2.557 opvangplaatsen bij. Einde december 2011 had Fedasil 24.049 operationele opvangplaatsen, of 373 meer dan in november 2011. Tussen 2004 en 2007 waren er slechts 15.000 bedden.

* Einde december verbleven nog 113 personen op hotel, allen niet-begeleide minderjarigen.

* In totaal kon tussen oktober 2009 en 31 december 2011 voor 12.637 asielzoekers geen plaats worden gevonden. Zij werden in vakjargon "niet toegewezen" aan een centrum. Een derde daarvan (4.314) vond geen plaats in 2011.

In december 2011 werden 457 asielzoekers niet toegewezen, de piek werd bereikt in oktober 2011 met 1.069 niet toewijzingen.

Al deze personen moeten zich wenden tot het OCMW van de plaats waar ze verblijven en ze krijgen daar financiële steun.

Einde december 2011 waren hierover nog 98 rechtszaken hangende.

* Fedasil krijgt voor de organisatie van zijn opvang in 2012 zo'n 372 miljoen euro.

* In 2011 liepen bij het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) 25.479 aanvragen voor asiel binnen. Dat zijn er 28% meer dan in 2010. (Opgelet: omdat in één aanvraag ook gezinnen met kinderen kunnen zitten valt het aantal aanvragen niet samen met het aantal aanvragers. Fedasil deelt evenwel mee dat in 2011 zich 32.574 asielzoekers (personen dus) bij zijn diensten opvang gevraag hebbben, nvdr). Ter vergelijking: in 2006 waren er dat nog maar 11.587 aanvragen. De top drie bestond van de asielzoekers kwam uit: Afghanistan (10,8%), Guinee (8,4%) en Irak (7,6%). 70% waren mannen.

* Van die asielaanvragen was 20,2% (of 5.149 aanvragen) meervoudig, dus niet voor de eerste keer. De top drie van meervoudige aanvragen kwamuit: Rusland (11,1%), Kosovo (9,1%) en Guinee (8,2%). Bijna een derde (1.308) diende minstens een derde aanvraag in.

* België krijgt per miljoen inwoners vijf keer zoveel asielzoekers binnen als het Europees gemiddelde: 680 in de eerste drie maanden van 2011 tegen slechts 130 in de EU. België staat daarmee op de tweede plaats, na Luxemburg. België is in de Europese Unie het derde bestemmingsland voor asielzoekers. Duitsland en Frankrijk gaan het nog vooraf.

* Het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen nam in 2011 16.828 beslissingen: 2.857 asielzoekers werden erkend als vluchteling en nog eens 1.096 kregen het statuut van subsidiaire bescherming. In totaal werden dus 23,5% asielzoekers erkend.

* In 2011 kwamen 1.649 niet begeleide minderjarigen ons land binnen als asielzoeker. Dat zijn er bijna twee keer zoveel als in 2010 (896 of een stijging van 84%) en meer dan vier keer zoveel als in 2006 (toen waren er nog maar 384).

* Het Commissariaat-generaal werkt steeds harder: terwijl het in januari 2011 nog maar 898 beslissingen nam, waren er dat in december 2011 al twee keer zoveel (1.689). Op 1 januari 2012 moest het Commissariaat-Generaal nog 13.595 dossiers behandelen. Een deel is normale werk, maar 9.095 dossiers zijn achterstand.

* In beroep kreeg de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen in 2011 9.892 nieuwe asieldossiers binnen. Maar er viel in 12.292 zaken een beslissing. In totaal waren er nog 3.090 asielzaken waarbij nog moest worden beslist over het beroep. De asielzaken vertegenwoordigen maar een deel van het werk van de RVV.

1.2. DAKLOZEN EN OPVANG

Hoeveel daklozen er zijn is niet geweten. De ngo's gewagen van 1.500 daklozen alleen al in Brussel, maar het is niet duidelijk waarop hun cijfers steunen en er zitten ook asielzoekers en illegalen in die data. Er is maar weinig onderzoek over de groep van daklozen. Toch brachten Ingrid Schockaert en Ides Nicaise van het Leuvense Hoger Instituut van de Arbeid en het bureau Ipsos de Belgische thuislozen in kaart in opdracht van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR) in de lente van 2010. Wat blijkt uit hun studie, die de situatie van 250 daklozen onderzocht.

* De gemiddelde leeftijd van de Belgische dakloze is 39 jaar. Liefst 86% van de daklozen mannen zijn alleenstaanden. Dat geldt ook voor 58,8% van de dakloze vrouwen.

* 14,9% van de daklozen heeft een of meerdere kinderen. Dat geldt slechts voor 4% van de mannen, maar wel voor 31,7% van de vrouwen.

* De grote meerderheid verblijft in een instelling (83%) die hen opvangt. De meesten overnachten dagelijks (88%) in de instelling en een derde verblijft er al langer dan 6 maanden. 85% betaalt ook voor die overnachting. Maar de onderzoekers geven toe dat deze cijfers wellicht overschat zijn omdat thuislozen die in instellingen verblijven makkelijker te contacteren zijn.

* Van de daklozen die niet in een instelling verblijven, hokt een derde in een verlaten pand, een derde verblijft op straat of in parken, een derde slaapt af en toe bij vrienden thuis. De daklozen zijn zeer honkvast: 60% verblijft al minstens een maand op dezelfde plaats, 20% al meer dan een jaar.

Slechts iets meer dan de helft van deze groep (53%) heeft toegang tot drinkbaar water en minder dan een derde (31%) tot een wasgelegenheid. Amper 35% heeft toegang tot warme dranken.

* De helft van de daklozen heeft een inkomen van minder dan 790 euro per maand. Meer dan drie vierde heeft minder dan 1.000 euro. Vrouwelijke thuislozen zijn doorgaans rijker: het armste vierde deel van de vrouwen verdient 632 euro, het armste vierde deel van de mannen 495 euro. Uitkeringen vormen het overgrote deel van de inkomsten.

* Eén op de vijf mannen en één op de twintig dakloze vrouwen werkt. Een vierde van deze werkende thuislozen verdient hiermee minder dan 120 euro per maand.

Bij de niet-werkende daklozen is iets meer dan de helft al meer dan twee jaar werkloos en slechts 10% is minder dan 6 maanden werkloos.

* Het onderwijsniveau van de daklozen is erg laag, maar verschilt niet voor beide geslachten. 70% heeft geen diploma hoger secundair onderwijs. Een vierde van da mannen en een derde van de vrouwen heeft geen of enkel maar een diploma van de lagere school. Maar toch heeft 9% van de mannen en 6% van de vrouwen een diploma hoger onderwijs.

* Vrouwelijke daklozen zijn zieker dan mannelijke. 21% van de mannen en 28% van de vrouwen definieert zijn gezondheidstoestand als "slecht tot zeer slecht". 31,7% van de mannen en 46,2% van de vrouwen heeft een handicap of is al langdurig ziek.

Een derde van de mannen en een vierde van de vrouwen slaapt slechts 5 uur of minder per nacht. Een vijfde van zowel mannen als vrouwen neemt erg vaak slaapmiddelen. 24,3% van de amnnen en 3,8% van de vrouwen gebruikt te veel alcohol. Voor drugs zijn de cijfers: 13,6% van de mannen en 2,8% van de vrouwen.

2. HET KAMERDEBAT OVER DE OPVANGCRISIS

Woensdag had een groot Kamerdebat over de opvangplannen van staatssecretaris Maggie De Block (Open Vld) plaats. We gaan eerst in op de bedenkingen van de oppositie en dan op die van de meerderheid. Daarbij werd vaak de noodopvang voor daklozen verward of vermengd met de opvang van asielzoekers in de centra. Tenslotte belichten we de reactie van staatssecretaris voor Migratie Maggie De Block.

2.1. DE OPPOSITIE

2.1.1. Groen

Groen vroeg aan de federale regering om een federaal rampenplan te ontplooien om de prangende opvangcrisis onder controle te krijgen. "Bij andere rampen, zoals overstromingen of branden, slaagt de regering er wel in om op slechts een paar uur tijd acute opvang te voorzien voor duizenden mensen. Waarom lukt dat haar vandaag dan niet? Is het dan geen ramp dat mensen op straat slapen wanneer het over asielzoekers gaat?", zo luidde het.

Maar ook de volgende dagen heeft De Block werk. Dan moet ze starten met het activeren van het materieel spreidingsplan voor asielzoekers. "In het regeerakkoord staat dat dit spreidingsplan verplicht zou worden geactiveerd om aan een noodsituatie te verhelpen. Hoeveel kouder moet het worden om van een noodsituatie te spreken? ", aldus Groen. "Bovendien is het helemaal niet zo moeilijk. Er bestaat al een blauwdruk waarin het aantal opvangplaatsen per regio is berekend. Deze blauwdruk kan direct omgezet worden naar een operationeel, materieel spreidingsplan."

2.1.2. N-VA

De N-VA was veel scherper, maar vanuit een omgekeerde hoek. Voor Sarah Smeyers zijn er al genoeg opvangplaatsen en moet men het aantal asielzoekers beperken. "De asielkraan staat wagenwijd open, alle emmers zijn vol en U moet tegen vanavond 1.300 extra emmers vinden. Probeer eens de kraan dicht te draaien". Smeyers stelde dat "uiteraard niemand in de kou mag slapen, maar toch dat de asielcrisis niet nieuw is, maar al drie jaar lang duurt, ook als het niet vriest". Het kamerlid wilde staatssecretaris De Block "nog het voordeel van de twijfel gunnen, maar U vergeet dat Uw partij (Open Vld) al dertien jaar lang mee het open grenzen-beleid van de PS uitvoert."

Smeyers drong aan op structurele maatregelen: "Maak opvang alleen maar mogelijk tijdens de eerste asielaanvraag. Verbied iedere cumul tussen een asielaanvraag en een aanvraag tot medische regularisatie. Verwijder de illegalen en voer eindelijk die lijst met veilige landen (van waaruit asielaanvragen drastisch beperkt worden) in. We hadden goede aanzetten in de periode van lopende zaken. We konden toen twee wetten stemmen (over de veilige landen en over de beperkte verstrenging van de opvangwet) zonder steun van de PS. Maar nu verschijnen die niet in het staatsblad."

Smeyers vond een "task force" voor opvangplaatsen ok, maar "richt ook eens een task force terugkeer van illegalen op". Maar dit is verboden door de PS-dictatuur, van wie U alleen nog maar mensen mag binnenhalen. U wil wel verandering en dat zou kunnen, maar U mag niet van de PS. Wij vragen Uw ontslag niet, wij vragen wel dat U het juk van de PS afschudt."

Rachid Madrane (PS) reageerde: "Ik word zo moe van partijen die geen verantwoordelijkheid willen nemen en op het balkon gaan staan om anderen te bekritiseren zonder zelf maatregelen voor te stellen." (N-VA heeft echter wel al meerdere maatregelen als alternatief gesuggereerd, nvdr.)

2.1.3. Vlaams Belang

Het Vlaams Belang steunde staatssecretaris Maggie De Block. VB-migratiespecialist Filip De Man legde uit waarom: "Het regeerakkoord neemt een aantal voorstellen van het Vlaams Belang over: de lijst van veilige landen van waaruit asiel zo goed als onmogelijk wordt; de aanpak van het medisch toerisme van illegalen; de inkomenseis voor mensen die via gezinshereniging naar België komen. Wij stonden jarenlang alleen met deze ideeën, maar nu neemt de regering-Di Rupo I deze maatregelen over."

Maar volgens De Man gaat De Block niet ver genoeg: "Er blijft een aanzuigeffect. Vreemdelingen komen naar hier omdat ze hopen dat ze uiteindelijk toch zullen kunnen blijven via een regularisatie. Stop met die regularisaties, want ze lokken mensen naar hiet. En verder krijg je in België natuurlijk veel te makkelijk toegang tot de sociale zekerheid. Dat nu 1.500 asielzoekers op straat in de kou moeten slapen is onmenselijk, maar om het probleem op te lossen moet men iets doen aan dit aanzuigeffect."

De Man vond verder dat de gezinshereniging niet altijd in België moet gebeuren. Hij wilde meer aandacht voor de oorzaken van de migratiestroom van het Zuiden naar het Noorden: "Er is een tomeloze bevolkingsgroei in de ontwikkelingslanden. Jaarlijks komen er in de derde wereld 80 miljoen mensen bij. Dat is zoveel als heel Duitsland. In 2050 zullen de Afrikanen met 2 miljard zijn. Men moet dus ook iets aan deze oorzaken doen of moeten wij die allemaal hier opvangen?"

De Man pleitte voor een internationaal Demografieverdrag: "Alle landen die ontwikkelingshulp krijgen en met wie wij vrijhandelsakkoorden sluiten, moeten zich ertoe verplichten om hun bevolking te beperken. Anders gaan wij allen ten onder", zo zegt hij. Het leverde hem forse kritiek en hoongelach op van Gwendolyn Rutten (Open Vld) die De Man eraan herinnerde dat "het VB een gezinspartij is en nu pleit U voor minder kinderen". Ook Groen-kamerlid Wouter De Vriendt vond dat "men de discussie over ontwikkelingssamenwerking niet moet vermengen met deze over de opvangcrisis".

2.2. DE MEERDERHEID

Wat vond men bij de meerderheid?

2.2.1. CD&V

"Er zijn nu 24.000 opvangplaatsen voor asielzoekers, twee keer zoveel als in 2007. Deze groei kan niet blijven duren. Er zijn structurele maatregelen nodig"? betoogde Nahima Lanjri en ze bepleitte er meerdere, op het vlak van de instroom, de doorstroom en de uitstroom van asielzoekers:

* Op het vlak van de instroom:

"Rem de meervoudige asielaanvragen af. Nog altijd één op de vijf aanvragen worden voor de zoveelste keer ingediend. Definieer de term "nieuw element", zodat duidelijk is wanneer een meervoudige asielaanvraag nog kan." Lanjri wil in geen geval financiële steun voor asielzoekers opnieuw invoeren.

* Op het vlak van de doorstroom:

"Voor het Lifo-principe (Last In, First Out) in voor de nieuwe asielaanvragen. Behandel de net binnengekomen aanvragen eerst, zodat deze mensen snel uit de centra wegkunnen".

* Op het vlak van de uitstroom:

"Overleg met de gemeenten om de 6% erkende vluchtelingen die nog in de opvangcentra verblijven naar de gemeenten te dispatchen. En voor de grote steden: creëer zo snel mogelijk een aparte vleugel voor criminele illegalen in een gesloten centrum. Het blijkt te lang te duren om een apart gesloten centrum voor criminele illegalen te bouwen, maar de grote steden, zoals Antwerpen, hebben dat nodig omdat die illegale drugsdealers niet meer losgelaten mogen worden in wijken als de Seefhoek."

Lanjri speelde hiermee in op een oud idee van de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens (sp.a) om zo'n centrum te bouwen. Staatssecretaris Maggie De Block ging overigens al akkoord met zo'n centrum en ze zoekt al naar een geschikte plaats, maar de fondsen zijn op bevel van Europa geblokkeerd. Janssens stelde in reactie voor om dit centrum in Antwerpen zelf te bouwen.(Voor het debat over dit centrum, zie: hier.)

Lanjri betoogde dat wie werkt op de drie cruciale assen (instroom beperken, doorstroom versnellen, uitstroom bevorderen) de opvangcrisis onder controle kan krijgen.

2.2.2 sp.a

Opmerkelijk was de volledige steun van de sp.a voor Maggie De Block. "U hebt een goede beleidsnota en wij steunen U als U op tafel klopt om hem gerealiseerd te krijgen", zo zegde Karin Temmerman (sp.a). "De bevriezing van onze budgetten op bevel van Europa mag niet leiden tot bevriezen van mensen op straat. Wij steunen U ten volle om daar iets aan te doen".

Volgens Temmerman was het vorige beleid slecht: "Er waren zeven verantwoordelijken en geen eenheid. U hebt alle bevoegdheden om structurele maatregelen te nemen en U hebt daarbij onze volle steun".

2.2.3 PS

De PS tapte uit een ander vaatje. De Franstalige socialisten betoonden maar een heel lauwe steun aan De Block. Eerder had Senator Philippe Moureaux (PS) de extra opvang van 60 plaatsen voor daklozen in Bevekom "onvoldoende" genoemd en De Block daarvoor bekritiseerd, alsof De Block verantwoordelijk is voor opvang van daklozen. Die opvang valt immers onder de bevoegdheid van de lokale OCMW's en dus uiteindelijk onder de burgemeesters. Tijdens het kamerdebat stelde Yvan Mayeur dat Open Vld "een zware bocht gemaakt had" omdat de partij nu akkoord ging "om het aantal opvangplaatsen fors uit te breiden, want dat is de enige manier om de crisis te lijf te gaan". (Een merkwaardige steunverklaring, want De Block ziet de nieuwe opvangplaatsen als tijdelijk en wil op termijn het aantal opvangplaatsen voor asielzoekers drastisch beperken, terwijl Mayeur de nieuwe plaatsen als definitief verworven ziet, nvdr.)

Yvan Mayeur, tegen wie zelf een strafonderzoek voor schuldig verzuim loopt omdat hij als OCMW-voorzitter onvoldoende steun heeft gegeven aan asielzoekers, eiste sancties tegen Peter De Roo, de crisismanager voor de opvang van asielzoekers, en tegen Bob Pleysier, voormalige baas van Fedasil, die in 2007 door de PS werd afgezet. "Om ideologische redenen remmen zij de creatie van nieuwe opvangplaatsen voor asielzoekers af. Sinds 2009 is Fedasil in crisis. De Roo kwam op mijn kantoor zeggen dat hij geen extra opvangplaatsen wilde bij creëren, men moest het aantal opvangplaatsen zelfs verminderen. Gelukkig volgde de toenmalige staatssecretaris voor het opvangbeleid, Philippe Courard (PS), die visie niet. De Roo praat als militant van de N-VA, niet als loyale ambtenaar. En ook Bob Pleysier is dat niet. Ook hij gebruikt zijn ziekteverlof om de regering te bekritiseren". Mayeur pleitte verder voor een verplicht spreidingsplan van de asielzoekers over alle gemeenten, die allemaal materiële hulp moéten verlenen.

2.3. REACTIE STAATSSECRETARIS DE BLOCK

Staatssecretaris Maggie De Block wees erop dat men de creatie van nieuwe opvangplaatsen voor asielzoekers niet mag verwarren met de noodopvang voor daklozen. "Noodopvang krijgt iedereen om te verhinderen dat hij buiten in de vrieskou moet slapen, maar de opvang van asielzoekers geldt niet alleen in een crisissituatie. Om de gewone opvang van asielzoekers te organiseren, zijn nieuwe structurele maatregelen nodig die de instroom van asielzoekers beperken, de doorstroom van asielzoekers versnellen en de uitstroom van illegalen bevorderen", zo luidde het.

2.3.1. NOODOPVANG

"Volgens de ngo's hebben in Brussel 1.500 daklozen, asielzoekers en illegalen geen opvang en moeten zij in de vrieskou slapen. Maar ik zie ze niet", zo stelde De Block. "Woensdagavond hadden we 500 extra bedden voor daklozen ter beschikking, maar in Molenbeek bleven tientallen bedden onbezet. Hoe komen die ngo's aan dat cijfer van 1.500 daklozen, ik weet het niet."

De Block: "Men verwijt mij dat ik tot het koude weer gewacht heb met mijn noodopvang. Maar ik weet niet hoeveel daklozen er zijn, ik kan toch niet permanent 1.500 bedden ter beschikking houden voor mensen die niet komen opdagen. Belangrijk is dat vanaf woensdag iedereen die dat wilde een bed kreeg. Ik aanvaard niet dat mensen in deze vrieskou buiten moeten slapen, ik aanvaard dat niet als staatssecretaris, ik aanvaard dat niet als huisarts en ik aanvaard dat niet als moeder. En daarbij maak ik geen onderscheid tussen illegalen, daklozen of Belgen. Een mens in nood is een mens in nood", zo zegde De Block. De staatssecretaris drukte haar tevredenheid uit dat zoveel organisaties (de NMBS, Belgacom…) maar ook individuen bereid waren om een dakloze op te vangen.

2.3.2. OPVANG ASIELZOEKERS

* De Block ontkende dat nu pas begonnen is met de organisatie van de "gewone" opvang van asielzoekers. "Al in december kreeg ik van de regering 30 miljoen om te verhinderen dat 3.000 opvangplaatsen voor asielzoekers zouden moeten dichtgaan. Als ik dat geld niét had gekregen, dan zouden nu 3.000 asielzoekers extra op straat hebben geslapen. Die 30 miljoen moeten ook de mogelijkheid bieden om nog 1.300 plaatsen bij te creëren in de komende maanden. Maar dan is het genoeg. Er komen geen extra plaatsen meer bij. In de komende maanden zal ik nagaan hoe we de bestaande plaatsen beter kunnen organiseren. Ik ga geen kazernes sluiten om ergens anders kazernes te openen".

"Er is in het verleden veel misgegaan. Ik erfde een scheefgegroeid beleid, waarvoor wij allen verantwoordelijk zijn. Ik kan in zeven weken tijd geen oplossing bieden voor dit jarenlang collectief falen", zo repliceerde ze aan haar kritikasters.

De Block zegde dat ze tegen maart 2012 met een structureel plan komt om de asielcrisis in zijn geheel aan te pakken.

* De staatssecretaris zegde ook dat ze samen met de gemeenten overlegt hoe de de materiële opvang beter gespreid kan worden. Nog altijd hebben 76 gemeenten (13% van het totaal) geen woning om asielzoekers op te vangen. De Block gaat na hoe die daartoe kunnen worden verplicht. Het steunbedrag dat de federale overheid uittrekt voor ieder lokaal opvanginitiatief moet misschien worden verhoogd.

* Omdat de gemiddelde kostprijs van een opvangcentrum van de federale overheid 45 euro bedraagt en die van een centrum van de ngo's maar 38 euro, komt er een onderzoek waaraan dit verschil te wijten is. Ook op het vlak van de medische kosten is enige harmonisering nodig: bepaalde verschillen zijn daar onverklaarbaar.

* Fedasil krijgt een volwaardige directeur-generaal, want nu is er al twee jaar lang een interimaris.

* In de Senaat kreeg De Block van Dalila Douifi (sp.a), die in een vroeger leven het asielbeleid nog mee opvolgde op het kabinet van Binnenlandminister Johan Vande Lanotte, de vraag waarom in Vlaanderen alleen al nog 100 opvangplaatsen voor asielzoekers leegstaan, terwijl we aan de andere kant bedden moeten zoeken. Douifi laakte de gebrekkige ICT van Fedasil, de dienst die de opvang van asielzoekers organiseert. De Block gaf toe dat de informatica van Fedasil deels verouderd is. "We werken nog met een fax, terwijl het overzicht van de lege plaatsen in de plaatselijke opvangcentra elektronisch zou moeten worden bijgehouden." De staatssecretaris zegde ook dat er wat schort aan de manier waarop asielzoekers van een opvangcentrum kunnen overgaan naar een lokaal opvanginitiatief, zeg maar naar een woning in een gemeente. "Ze krijgen vier dagen bedenktijd en kunnen dan ook nog weigeren, zodat die woning soms een week leegstaat. Ook dat systeem moet herbekeken worden".

* Ze zegde ook dat vanaf 1 januari 2012 de nieuwe asielaanvragen bij voorrang worden verwerkt volgens het Lifo-principe en dat de afhandelingstermijn nog maximum drie maanden mag bedragen voor die aanvragen.

* Ze herhaalde verder de initiatieven die ze op het vlak van de beperking van de instroom en het terugkeerbeleid voor illegalen wil nemen en die al in haar beleidsnota stonden. (Zie: hier, nvdr.)

3. BEDENKINGEN

3.1. Opmerkelijk zijn de verschillende, zelfs tegenstrijdige standpunten van de socialisten in dit debat. De Vlaamse sp.a steunt De Block, formuleert constructieve voorstellen en wil het aantal opvangplaatsen voor asielzoekers beperken. De partij steunt ook de andere maatregelen over terugkeer van illegalen. Ze doet dit in de traditie van vorige ministers van "migratie" zoals Louis Tobback en Johan Vande Lanotte. Ook zij waren voorstander van een restrictief maar humaan migratiebeleid. Ze doet dit ook onder druk van haar grote steden, waar schepenen zoals Monica De Coninck noodkreten slaakten over de al te verregaande gevolgen van een te laks migratie- en asielbeleid op de stedelijke financiën én op het sociale weefsel in de stad zelf.

De PS schijnt zich hier weinig om te bekommeren, hoewel de problemen in Brussel een veelvoud zijn van die in de Vlaamse grote steden. De PS blijft zweren bij het uitbreiden van de opvangplaatsen om de asielcrisis op te lossen. De Franstalige socialisten, die zelf het asiel- en migratiebeleid vele jaren hebben gedomineerd, zijn niet te beroerd om de schuld voor wat misloopt nu op Maggie De Block te steken. "De Block komt te laat in actie", zo zeggen zij. Maar in het verleden hebben ze de meeste maatregelen om de instroom van asielzoekers te beperken, de doorstroom van asielzoekers te versnellen, de uitstroom van illegalen te bevorderen en de asielprocedure te ontvetten niet alleen vertraagd, maar soms zelfs actief tegengewerkt. De waarschuwing van N-VA in de richting van De Block ("De PS zal Uw beleid saboteren!") is dus niet geheel onwaarschijnlijk.

De tweespalt binnen de socialistische familie is uniek. De liberalen zitten aan beide kanten van de taalgrens op dezelfde golflengte en de groenen eveneens. Mogelijk zal ook binnen de christen-democratie een soortgelijke splijting der geesten ontstaan, zoals er nu een is bij de socialisten, maar ongetwijfeld niet in die extreme mate.

3.2. Na zeven weken beleid Maggie De Block bekritiseren is niet ernstig. Hoe kan je in zo'n korte tijdsspanne nu het roer omgooien? Bovendien is het twijfelachtig of de nieuwe opvangwet voor asielzoekers, die in oktober 2011 bijna unaniem (alleen het VB stemde tegen en Groen onthield zich) werd goedgekeurd door de Kamer, deze asielcrisis dan wél had kunnen verhinderen. De wet wilde de opvang beperken en zou ervoor zorgen dat geen asielzoekers meer in de kou moesten overnachten in de winter. De wet is nog steeds niet in het staatsblad verschenen. Als deze wet de asielcrisis niet had kunnen verhinderen, dan hebben echter alle politieke fracties boter op hun hoofd, ook de PS en de N-VA. (Zie: hier)

Enig scepticisme is gewettigd. Twee voorbeelden. Eén: al in 2006 beloofde binnenlandminister Patrick Dewael (Open Vld) dat asielaanvragen binnen de drie maanden zouden worden afgehandeld, nu is deze belofte nog altijd niet gerealiseerd. Twee: een terugkeerbeleid, dat vooral steunt op vrijwillige terugkeer, zal de verwijdering van illegalen niet makkelijker maken. De liberale Europese Commissaris Frits Bolkestein maakte dat heel duidelijk toen hij zich verzette tegen de EU-richtlijn die de vrijwillige terugkeer voorrang gaf. Het vrijwillig terugkeerbeleid kan het aanzuigeffect nog versterken, het kan zelfs een vermomd regularisatiebeleid worden. Het huidige regeerakkoord pakt het asielprobleem zeker niet fundamenteel aan, maar dat belet niet dat een creatieve uitvoering ervan toch wat bakens kan verzetten. Afwachten maar.

3.3. Het ziet er naar uit dat de "materiële hulp" nu - gecombineerd met de gemakkelijke mogelijkheden tot regularisatie van illegalen - hetzelfde aanzuigeffect krijgt als de "financiële hulp" had in het begin van deze eeuw. Toen steeg het aantal asielzoekers tot boven de 40.000 omdat ze hier allemaal financiële steun konden krijgen. Die financiële steun werd vervangen door materiële steun (bed, bad, brood, medische zorgen...), maar - in combinatie met de recente collectieve regularisatie van 2009 - gaat het aantal asielzoekers nu ook richting 40.000. België vangt per hoofd van de bevolking het tweede meeste asielzoekers op van de hele Europese Unie. De kosten van de asielsector swingen de pan uit en dat terwijl drie op de vier asielvragers niet als vluchteling worden erkend. Maar al die afgewezenen werden ondertussen wel opgevangen en gemiddeld zo'n dertien maanden lang. Die termijn wordt door het regeerakkoord nog verlengd, want ook tijdens de bijna volledig kansloze cassatieprocedure bij de Raad van State zal de opvang in de toekomst nog verder duren. Een wet waarvan zoveel "misbruik" wordt gemaakt als de asielwet is een slechte wet. Het hele asielbeleid moet dus worden herdacht en omgevormd tot een systeem van humanitaire quota. Het regeerakkoord pleit voor een nieuw versimpeld migratiewetboek, maar dat zal in deze legislatuur niet meer lukken. Een vereenvoudiging zal trouwens op zware kritiek stuiten van de krachtige migratielobby en van de vele juristen die - voor een flink deel op staatskosten - leven van deze problematiek.


*****************************************


Lees ook:

Di Rupo I over asiel en migratie

De nieuwe opvangwet voor asielzoekers

De opvangcrisis einde 2010

De asielcrisis: een stand van zaken in november 2010

Het asiel- en migratiebeleid van de voorbije drie jaar

Arena evalueert opvangwet voor asielzoekers

De nieuwe opvangwet voor asielzoekers uit 2007

Bouckaert wil één vreemdelingenrechtbank


*****************************************


Het dagelijkse nieuws over het justitiebeleid vindt U door in de functie "zoeken" rechtsboven op deze site de letters JDW in te tikken.


*****************************************



Nu in het nieuws