Portret van een moordenaar

Print

Portret van een moordenaar

Vanaf 20 september start in Tongeren het proces tegen Ronald Janssen (40). De Halense leraar staat terecht voor de moord op Annick Van Uytsel, Shana Appeltans en Kevin Paulus. Deze week brengen we de zaak uitgebreid voor u in beeld: de feiten, wie de man is, de slachtoffers, de fouten in het moordonderzoek en de achtergrond van dit monsterproces.

Hij is hoogbegaafd. Heeft ooit vrijwilligerswerk gedaan in een opvanghuis voor mishandelde vrouwen. Gaat aan het verkrachten na de geboorte van zijn tweede dochter. Een man met twee gezichten, anders kan je leraar-ingenieur Ronald Janssen (40) niet omschrijven.

Een charmeur, sociaal en behulpzaam, noemden vrienden en kennissen hem voor zijn arrestatie. Maar tegelijkertijd: opvliegend, agressief, een egotripper. En de koele moordenaar van drie jonge mensen.

De jeugd van Ronald Janssen in de Limburgse mijnstreek wordt getekend door geweld. Op 6 februari 1971 wordt hij in Kotem (Maasmechelen) geboren als derde telg van het arbeidersgezin Janssen: Ronald heeft twee zussen Heidi (42) en Christel (39) en een broer, Ludo (45). Moeder Hilda is huisvrouw, vader Edouard werkt in de mijn van Eisden. Pa Janssen staat bekend om zijn losse handjes en terroriseert het jonge gezin. Zowel moeder als kinderen delen in de klappen. De woedeuitbarstingen zijn onvoorspelbaar, agressief en redeloos. Zoals ook zoon ‘Ronny’ later onverklaarbaar kan ontvlammen.

Een kernpsychopaat, noemen de psychiaters hem in hun verslag dat voor het assisenproces is opgemaakt: een man met een gebrek aan inlevingsvermogen (voor zijn slachtoffers), uiterlijk charmant, manipulatief, onopvallend. Vooral heel gevaarlijk, want een kernpsychopaat zou niet of moeilijk te behandelen zijn.

Was en plas

Op school kan Ronald vlot mee, zonder zich te moeten inspannen. Wel wordt hij op zijn veertiende met zijn lispelen gepest door een groepje medeleerlingen in het college van Maasmechelen. Maar Ronald Janssen pakt dat op zijn manier aan: hij komt met een honkbalknuppel in zijn boekentas naar school en neemt de pesters elk apart te grazen. Hij wordt hierop van school gestuurd en maakt de overstap naar het atheneum in Eisden. Verder laat Janssen weinig indrukken na tijdens zijn schooltijd. Een doorsnee jongen, die zich wel graag stoer voordoet. Zo omschrijven vrienden hem in zijn tienerjaren.

Thuis gaat het intussen van kwaad naar erger. Uiteindelijk laat Hilda moegetergd haar man zitten. Edouard trekt in bij zijn hoogbejaarde vader. Op voorwaarde dat ze zijn was en plas blijft doen (en elke dag warm eten brengt), mogen moeder en kinderen in het huis in Kotem blijven wonen.

IQ-test

Op zijn achttiende trekt Ronald er thuis uit en gaat op kot in Hasselt. In een gebouw waar hij jaren later een studente zal verkrachten. Janssen stoomt vlot door zijn eerste jaren industrieel ingenieur in Diepenbeek en kiest er dan voor om zijn studies in Leuven af te maken. Hij leert makkelijk, is slim en laat dat ook graag weten. Achteraf zal trouwens uit een intelligentietest blijken dat Ronny - voor de vrienden - een IQ van liefst 132 heeft. Hoogbegaafd dus.

Een student zoals ieder ander is hij in die jaren: hij gaat graag uit, heeft af en toe een lief, doet vrijwilligerswerk in de Wereldwinkel. En vooral heel cynisch: hij gaat helpen in een opvanghuis waar onder meer mishandelde vrouwen onderdak krijgen. Dat heeft overigens vooral te maken met het feit dat hij voor zijn werk gratis kost en inwoon krijgt in het centrum. En dat betekent heel veel voor de krenterige Ronald Janssen.

In de laatste jaren in Leuven leert hij Natalie B. kennen, de toekomstige moeder van zijn twee dochters. Het Nederlandse meisje is twee jaar ouder dan hem en assistente aan de hogeschool waar Janssen zijn specialisatiejaar irrigatie-ingenieur volgt. Hun relatie zet een punt achter zijn plan om als ontwikkelingshelper naar Afrika te trekken.

Kartonfabriek

Eind 1995 verhuizen Natalie en Ronald naar Genk, waar hij gaat werken in een kartonfabriek. Hij probeert het ook nog even in een drukkerij in Houthalen, maar zijn grote ambitie is het onderwijs. In september 1998 mag hij voor het eerst voor de klas staan in het Technisch Instituut in Maaseik.

Hij lijkt geboren voor het lesgeven. Zijn leerlingen hebben niets dan lof voor de ‘toffe’ meester die weinig taken uitdeelt, En dat zowel in Maaseik als in de Sint-Martinusscholen in Herk-de-Stad waar hij vanaf 2000 aan de slag gaat als leraar technisch tekenen, mechanica en bedrijfsorganisatie.

Janssen is intussen in 1998 vader van een dochtertje geworden en het jonge gezin vindt een nieuwe thuis in Loksbergen (Halen). In 2001 bevalt Natalie opnieuw van een meisje. Dat lijkt ook het moment waarop Ronald compleet begint te ontsporen: de (uiterlijk) rustige, teruggetrokken leraar wordt opeens een serieverkrachter.

Janssen wordt gelinkt aan een 20-tal verkrachtingen. Hij slaat toe op Boerenrock in Kortenaken, tijdens Pukkelpop in Hasselt en Blues Peer, in studentenhuizen. Telkens met veel, bruut geweld. Maar Janssen blijft - ondanks de sporen die hij her en der zou achtergelaten hebben - buiten schot.

Tot hij zijn actieterrein iets te dichtbij huis verlegt: in november 2005 dient Natalie klacht in voor verkrachting. De vader van haar kinderen heeft haar verdoofd, vastgebonden, meermaals misbruikt en gewurgd. ‘Niets aan de hand’, zegt Ronald zelf tegen de politie. ‘Seks met wederzijdse toestemming’. Ze trekt uiteindelijk toch de klacht in, maar beslist wel om hem te verlaten. Opvallend: Natalie kiest voor co-ouderschap met Ronald voor hun twee dochters.



Belastingen

In april 2007 verdwijnt dan de 18-jarige studente Annick Van Uytsel op de thuisweg van een fuif in Schaffen. Haar lichaam wordt op 3 mei in het Albertkanaal in Lummen gevonden. De angst in Diest en omgeving is groot: ouders durven hun kinderen niet meer alleen op stap te laten gaan, jongeren fietsen enkel nog in groepjes. Het is ook een gespreksonderwerp in de klas van Janssen in Herk-de-Stad. Hij lijkt onder de indruk, vertelt aan zijn leerlingen dat hij niet snapt wie tot zo’n daden in staat is. Het is de rustige, bedaarde Janssen die dit soort uitspraken doet.

Maar tegelijkertijd is er de Janssen die in de zomer van 2008 in razernij achter een groepje chirojongens aan gaat om hen te bestelen nadat ze hun middelvinger opstaken omdat hij hen de weg had afgesneden. Of de Janssen die in 2003 het huis van een belastingsinspecteur beschiet en de man gezin bedreigt omdat hij het niet eens is met zijn belastingbrief (de ambtenaar had de overdreven aangegeven onkosten van de Halenaar aangepast).

Nieuwjaar

Zowat drie jaar na de moord op Annick Van Uytsel is Janssen nog altijd op vrije voeten. Zijn naam duikt wel enkele keren op in het moordonderzoek, maar het is moeilijk om de leraar te verdenken. Vrienden, buren en collega’s nemen dezelfde woorden in de mond als ze de man moeten beschrijven: sociaal, behulpzaam, teruggetrokken maar een gangmaker als je hem echt kent. Toch wordt hij niet zelden ook ‘een rare vogel’ genoemd.



Maar dan volgt er die nieuwjaarsnacht van 1 op 2 januari 2010. Alleen Janssen weet wat er zich heeft afgespeeld aan zijn huis in Loksbergen. Feit is dat zijn buurmeisje Shana Appeltans (18) en haar liefje Kevin Paulus (22) in de vroege ochtenduren dood worden teruggevonden in hun auto, in de buurt van de snelweg in Halen. Hij heeft ze gedood, ook dat staat vast. Maar wat er aan de doodsstrijd van het jonge koppeltje is voorafgegaan blijft onduidelijk. Janssen heeft al zoveel versies van die nacht verteld.

Het eerste verhaal: hij was moegetergd door Kevin, de stoppen zijn doorgeslagen en hij heeft hen doodgeschoten. Dan: hij heeft zich vermomd, voorgedaan als overvaller, Shana en Kevin in de auto gedwongen. Ondanks het feit dat hij Frans sprak – hij wilde naar Brussel worden gebracht - hadden ze hem herkend en moesten ze dus dood. En dan: neen, hij heeft Shana niet verkracht. Het blijft afwachten wat hij op het assisenproces zal vertellen.

De dag na de feiten zakt hij in elk geval nog even af naar het streekmuseum waar hij regelmatig een glas gaat drinken. Er is maar één onderwerp, die avond in Loksbergen: de executie van twee jonge mensen. Janssen luistert rustig, zegt niet veel en gaat na een pintje naar huis. Een beetje moe, zegt hij zelf. Aangedaan door de brutale moord op zijn buurmeisje, denken zijn vrienden.

Kick

Zocht hij alsmaar meer risico’s voor de kick, of was hij gewoon roekeloos geworden omdat hij niet gevat werd voor de verkrachtingen en de moord op Annick? De speurders van de Hasseltse federale gerechtelijke politie staan in elk geval snel voor de deur van buurman Janssen. Zijn omgeving reageert geschokt: ze hebben de verkeerde man, dit kan hij nooit gedaan hebben.

Hij blijkt vier jaar in het geheim een relatie te hebben met een vrouw uit de buurt en ook zij kan niet geloven dat haar minnaar een moordenaar is. Janssen zelf houdt nog een tijdje vol dat er niets aan de hand is. Tot hij breekt. En na de twee moorden ook nog een derde moord bekent. Bijna drie jaar nadat het lichaam van Annick gevonden was.

MEEST RECENT