Het proces van de gemiste kansen

Print

Het proces van de gemiste kansen

Vanaf 20 september staat in Tongeren Ronald Janssen (40) voor het hof van assisen. De Halenaar staat terecht voor de moord op Annick Van Uytsel, Shana Appeltans en Kevin Paulus. We brengen de zaak nog eens uitgebreid voor u in beeld: de feiten, wie de man is, de slachtoffers, de fouten in het moordonderzoek en de achtergrond van dit monsterproces.

Is er zwaar geblunderd in de zaak Ronald Janssen, of is het een beetje makkelijk om het achteraf allemaal beter te weten? Aan de vooravond van het assisenproces zijn de meningen meer dan ooit verdeeld.

De Hasseltse speurders kunnen de vlotte ontmaskering van Janssen na de moord op Shana Appeltans en Kevin Paulus op hun palmares schrijven. Maar de speurders van de Leuvense gerechtelijke politie hebben de voorbije maanden de volle laag gekregen: in een rapport van het Comité P (dat nooit officieel openbaar is gemaakt) worden ze afgemaakt, door hun geknoei zou Janssen niet gelinkt worden aan de moord op Annick Van Uytsel. Met als gevolg: de moorden op Shana en Kevin. Wordt dit het proces van de gemiste kansen? Wij zetten de belangrijkste feiten voor u op een rijtje:

1. Het haartje

Wellicht wel het meest belastende bewijsmateriaal: het haartje van Ronald Janssen, dat gevonden werd in de zak waarin het lichaam van Annick Van Uytsel verpakt was. Op het haartje is - net zoals op alle sporen op het lijk van het meisje - dna-onderzoek uitgevoerd. Ronald Janssen was op dat moment al genoemd in het dossier Van Uytsel, weliswaar in een lijst waarop ook nog heel wat andere verdachten stonden.



Het Comité P haalt zwaar uit naar de Leuvense speurders: als er toen een dna-staal van Janssen was afgenomen, was de moord op Annick opgelost en had hij in de cel gezeten op die fatale nieuwjaarsnacht van 2010 toen Kevin en Shana stierven.

“Er waren heel veel dna-stalen. Die zijn allemaal vergeleken met de dna-stalen die in de nationale databank zitten. Maar Ronald Janssen zat daar niet tussen, hij was nooit veroordeeld voor seksuele misdrijven”, klinkt het in Leuven.

Uiteraard kon er aan de onderzoeksrechter gevraagd worden om dna-stalen van al die verdachten te nemen, maar de kans was in die tijd bijzonder klein dat dit werd toegestaan omwille van het hoge kostenplaatje. Vorig jaar, nu duidelijk is hoe belangrijk zo’n dna-afname wel kan zijn, kon het wel toen 180 verdachten werden getest om de serieverkrachter in Geel te ontmaskeren.

2. Te veel volk rond lijk

Op 3 mei 2007 wordt het lichaam van Annick Van Uytsel uit het Albertkanaal in Lummen gehaald (foto onder). Speurders van Leuven en Hasselt, de parketten, technische recherche, agenten: het wemelt van het volk rond de vindplaats. En daardoor zijn er sporen verloren gegaan, concludeert het Comité P: “Gebrek aan leiding, chaos, te veel volk, onduidelijkheid wie de vaststellingen ter plaatse zou doen, gebrekkige perimeterinstelling, enz”, somt het Comité de pijnpunten op.



Het is in elk geval opvallend dat op dat moment in ons land nog geen ‘draaiboek’ bestaat over hoe een afstapping - het onderzoek ter plekke, nvdr - moet gebeuren in een moordonderzoek: wie moet wat doen, wie mag er staan, hoever moet het gebied afgesloten worden. Het is een van de lessen die intussen al getrokken zijn uit de zaak Van Uytsel: sinds 2010 staat effectief op papier hoe het onderzoek moet verlopen.

3. Verkrachting van ex

Natalie B. (42), de ex-vriendin van Ronald Janssen, dient in 2005 klacht in bij de politie omdat hij haar verdoofd, vastgebonden en verkracht had. De agenten zijn onder de indruk van de gewelddadige feiten, maar later trekt de vrouw zelf haar klacht weer in. Ze kiest zelfs voor co-ouderschap met Janssen voor hun twee dochters. Omdat de klacht is ingetrokken, is Janssen dus nooit veroordeeld voor seksueel geweld.

De Leuvense speurders wisten van de klacht, maar konden ook niet heen om het feit dat in vechtscheidingen al eens vaker onterechte beschuldigingen worden geuit. Het feit dat er co-ouderschap was, sprak zeker in het voordeel van Janssen.



4. Gsm-signaal van Annick

Het laatste signaal van de gsm van Annick Van Uytsel werd in Halen opgevangen. Heel vreemd, want het meisje was die nacht op weg van een fuif in Schaffen naar haar ouderlijk huis in Kaggevinne bij Diest. Ze moest absoluut niet in Halen zijn. In mei 2007 moeten de Leuvense speurders verdachten screenen die in het zogenaamde ‘dekkingsgebied’ van de gsm-mast wonen.

“In deze bevraging werd de gemeente Halen als woonplaats gecombineerd met een aantal inbreuken van seksuele aard. Dit leidt tot een lijst van 19 namen”, aldus het Comité P. Ronald Janssen uit Loksbergen (Halen) stond op die lijst, maar zijn huis zou volgens sommige bronnen niet binnen het bewuste gebied hebben gelegen. Met een verschil van vijf kilometer...

Blijkbaar is het dekkingsgebied ‘rekbaar’, en zou het in de toekomst flexibeler moeten bekeken worden. Er zou ook contact opgenomen zijn met de wijkagent om te informeren wie die Janssen nu wel was, maar zowel buren als agent hadden het over een sociale man. Met als gevolg dat zijn naam geen prioriteit werd.

5. Alex Michaux

In de zaak Dutroux was rijkswachter René Michaux de kop van Jut, toen bleek dat hij de kooi met (een nog levende) Julie en Mélissa in de kelder in Marcinelle over het hoofd had gezien. In het dossier Janssen verdient naamgenoot Alex Michaux, een inspecteur van de politiezone West-Limburg, een dubbele pluim: twee keer tipt hij de gerechtelijke politie van Leuven over ‘vreemde gedragingen’ van ene Ronald Janssen.

Een eerste keer gebeurt dat in april 2008, een jaar na de verdwijning van Annick Van Uytsel: in de zogenaamde ‘zachte informatie’ - speurderstaal voor informele info, waar dus geen proces-verbaal van bestaat, nvdr - laat hij weten dat Janssen in de buurt van de gsm-mast woont, hij haalt de (ingetrokken) klacht van zijn ex-vriendin voor verkrachting aan, meldt dat de Halenaar zich op een fuif agressief aan zijn zus opdrong en dat de fiets van Annick Van Uytsel (foto onder) is teruggevonden in Leuven, de stad waar Janssen heeft gestudeerd.



6. Diefstal bij chiro

In de zomer van 2008 toert Ronald Janssen in Beringen rond. Hij komt er in de clinch met enkele fietsende jongeren van de jongenschiro van Bonheiden die in de buurt op kamp zijn. De jongeren worden gehinderd door Janssen, uit protest steken ze hun middelvinger op. Janssen pikt dit niet, volgt de jongens en dringt als het donker is binnen op hun kampplaats. Hij steelt een i-pod maar de jongeren betrappen hem en halen de politie erbij.

De agenten vinden het vreemd dat een leraar op een jongenskamp een diefstal pleegt en maken een verslag op. Janssen krijgt een werkstraf opgelegd. Inspecteur Michaux tipt deze info ook aan de Leuvense speurders.

Waarom de link, volgens Leuven, toen niet gelegd is? “Het ging hier niet om meisjes, maar jongens. En het was diefstal, geen seksueel misdrijf. Politioneel zijn dat heel andere feiten.”

7. Te moeilijke taal

Dna, bodemstalen, kogelbanen: het wordt steeds belangrijker in criminele onderzoeken. Maar dat is het werk van wetenschappers, die vaak hun eigen jargon gebruiken. En daar is het volgens het Comité P in Leuven ook serieus misgelopen: de speurders op de baan begrepen de technische verslagen niet, ook niet nadat ze de onderzoekers (herhaaldelijk) om meer uitleg hadden gevraagd.

De gerechtelijke politie van Leuven heeft dat zelfs toegegeven, in hun eigen analyse van de zaak benadrukken ze ook dat het belangrijk is om in de toekomst een wetsdokter en technische experts in hun onderzoeksteam te hebben: die zouden een politieopleiding krijgen, maar tegelijkertijd alle technische kennis in huis hebben (en die kunnen vertalen).

8. Niet alleenstaand

Op basis van het dossier van Leuven is achteraf door onderzoekers in Turnhout een misdaadanalyse opgemaakt: aan de hand van een profiel van de dader werden de verdachten nogmaals gescreend.

Volgens dat Turnhoutse profiel was de moordenaar een alleenstaande man: Janssen werd al snel geschrapt omdat hij volgens hun gegevens nog steeds samen was met zijn ex-vriendin (terwijl ze al twee jaar uit elkaar waren). Foute of onvolledige info gekregen van Leuven, klinkt het daar. Leuven ontkent.



9. En dan zijn er nog de verhalen die een eigen leven gingen leiden:

- Laten lopen: zo zou een speurder op het punt gestaan hebben om Ronald Janssen op te pakken toen hij werd teruggeroepen omdat het lijk van Annick Van Uytsel was gevonden in het kanaal. Klopt niet: de politie was inderdaad op dat moment nogmaals op pad om buurtonderzoek te doen, maar Janssen was een van de velen die ondervraagd werden. Er was nog geen bewijs tegen hem.
- Mecanicien: zo’n 5.000 tips kregen de Leuvense speurders binnen over de verdwijning van Annick Van Uytsel. Een ‘mecanicien’ - overgekomen van de vroegere rijkswacht - zou die helpen uitvlooien en met twee vingers op ouderwetse steekkaartjes uittikken. Werken aan auto’s blijkt een hobby, de man heeft politie-ervaring maar kan door ziekte zelf moeilijk verhoren afnemen maar wel administratieve taken uitvoeren.



Leuvense speurders: “Toch al afgemaakt”

“Voor ons is het belangrijk dat dit het proces van Ronald Janssen wordt, voor de ouders van de slachtoffers. Het is cruciaal dat zij die kans krijgen. Wij gaan nu tijdens het assisenproces geen zaak van maken van het rapport van het Comité P. De schade voor de Leuvense speurders is er toch sowieso al, we zijn al overal afgemaakt zonder dat we zelf iets mogen zeggen”, benadrukt meester Iris Exelmans, die een aantal speurders van het team van de federale gerechtelijke politie van Leuven vertegenwoordigt.

“Een ding willen we benadrukken: er is hard gewerkt, heel veel info bekeken. Voor de speurders was het ook ongelooflijk frustrerend dat ze het niet zagen.”

Het ‘team’ - dat volgens het Comité P niet werkte als een team - ligt intussen uit elkaar. Twee speurders zijn definitief thuis, de rest is met ziekteverlof of vrij door de druk van dit dossier.

.

Nu in het nieuws