Het discriminatierapport van het CGKR voor 2010

Print
21 JUINI 2011 - Hate speech verloopt steeds meer via Facebook en vooral asielzoekers zijn er het slachtoffer van. Er moet - naar Leuvens voorbeeld - overal een vierhoeksoverleg tussen parket, politie, CGKR en lokale discriminatiemeldpunten komen om dat aan te pakken. De klachten over discriminatie van 55-plussers stegen met 21%, de uitzendbureaus moeten via een Collectieve Arbeidsovereenkomst gedwongen worden om ook migranten als werknemers voor te stellen aan hun cliënten. Dat zijn enkele punten uit het nieuwe jaarverslag over discriminatie van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding dat zopas werd voorgesteld. Het belangrijkste deel van het rapport gaat echter over homodiscriminatie. Daarop gaan we in een tweede deel in. In dat tweede deel, dat U hier vindt, geven we ook enkele bedenkingen. In dit eerste deel brengen we een overzicht van de evolutie van de andere vormen van discriminatie.

Het CGKR stelde zopas zijn jaarrapport voor discriminatie in 2010 voor. Het Centrum kreeg in 2010 3.608 meldingen binnen over discriminatie. Dat is een stijging met 25% in vergelijking met 2009. Het CGKR verklaarde zich echter maar voor 2.828 meldingen bevoegd en dat leidde uiteindelijk tot 1.466 nieuwe dossiers.

WIE WORDT GEDISCRIMINEERD?

* In 230 van die dossiers (15,7%) werden meerdere discriminatiegronden tegelijkertijd aangekaart. In meer dan de helft van deze laatste groep ging het om raciale criteria gecombineerd met religie.

* In 627 dossiers (42,6% van de gevallen) gaat het om raciale discriminatie. (Terloops: het aantal dossiers waarvoor het CGKR zich bevoegd verklaart, is nu 1.471 geworden, nvdr). Dat is 6% minder dan in 2009. En dat ligt vooral aan de dossiers rond cyberhate, waarin meldingen binnenliepen over racistische sites, die ook al in 2009 waren ingediend. Telkens iets meer dan een vierde van deze raciale dossiers gingen over hate speech op het internet en over discriminatie in de werksfeer. Pesten tekende voor een tiende van deze dossiers.

In deze categorie zit ook het antisemitisme. Dat is in 2010 flink gedaald, tot 57 meldingen, waarvan er 29 echt strafbaar waren, 24 wel antisemitisch maar niet strafbaar en 4 niet antisemitisch. Met de daling keert dit aantal terug naar de periode van voor 2009. Dàt was een uitzonderlijk jaar door de acties van Israel in Gaza, die nogal wat antisemitische oprispingen veroorzaakten.

* Opmerkelijk waren de stijgingen voor discriminatie op grond van handicap (18,4% of 270 dossiers), discriminatie op grond van geloof (185 of 12,6%) en discriminatie op grond van leeftijd (104 of 7,1%). Bij de religieuze discriminatie ging het in 84% om vermoedelijke discriminatie van de islam. In twee derde was er volgens het CGKR zeker islamofobie en in 39% was er ook een echte overtreding van de antidiscriminatiewet. Drie kwart van de islamdossiers gingen over uitlatingen op het internet.

* De klachten over leeftijdsdiscriminatie stegen met 21% in vergelijking met 2009. Vooral 55-plussers worden gediscrimineerd. Ze tekenen voor 40% van alle dossiers en de helft van de dossiers situeert zich in de arbeidscontext. Het CGKR vreest dat deze vorm van discriminatie nog zal toenemen, maar formuleert geen beleidsvoorstellen terzake. Het CGKR heeft zich bovendien nog altijd niet uitgesproken over de kritieken terzake van het Itinera-instituut (zie: hier.)

WAAR WORDT GEDISCRIMINEERD?

* In 367 gevallen (of 27,3% van het aantal nieuwe dossiers waarvoor het CGKR zich bevoegd verklaard en dat nu berekend wordt op een totaal van 1.343, nvdr) speelt de discriminatie zich af in de werksfeer, in 338 gevallen (25,2%) bij de levering van goederen en diensten, in 286 (of 21,3%) bij de media en het internet.

Bij tewerkstelling wil het CGKR vooral de uitzendsector aanpakken. In 2010 liepen 39 nieuwe zaken over deze sector binnen. Het CGKR zegt dat de sector probeerde om zichzelf te reguleren. Federgon, de federatie van uizendbureaus, stuurde "mystery clients" om na te gaan hoe de bureaus omgaan met vragen om geen zwarten of Marokkanen aan te nemen. Het gaat hier om een soort van praktijktest, zoals die al bij discotheken wordt uitgevoerd. Uiteindelijk is die interne controle mislukt, want die regels zijn te vrijblijvend.

Het CGKR wil dat de Federgon-regels in een CAO worden opgenomen, zodat ze dwingend zijn en de sociale inspectie ook sancties kan opleggen aan overtreders.

Het CGKR wil ook dat de sociale inspectiediensten hun administratieve onderzoeksverslagen voor controle overmaken aan het CGKR.

* In de huisvestingssector pleit het CGKR ervoor dat in de huurwet uitdrukkelijk wordt bepaald welke gegevens verhuurders over kandidaat-huurders mogen opvragen om aan de weet te komen of die mogelijke huurder wel zijn huur zal kunnen betalen. Vragen over nationaliteit, geboorteplaats of geboortedatum kunnen wijzen op discrminatie. Het CGKR wil bovendien een centraal fonds voor huurwaarborgen om armen makkelijker toegang tot de woningmarkt te geven én het wil maatregelen om ervoor te zorgen dat huurders die uit een onbewoonbaar verklaarde krot worden gezet wel degelijk een nieuwe woning krijgen.

* Hate speech gebeurt niet zozeer meer via extremistische websites, maar vooral via Facebook. 12% van de cyberhate-dossiers uit 2010 speelt zich op Facebook af. Volgens het CGKR zijn vooral asielzoekers het slachtoffers, maar ook Romazigeuners en moslims bleven niet buiten schot. Volgens het CGKR zetten Facebookgroepen met soms 15.000 leden zoals "Geen asielcentrum in Vijfwegen", "België is geen hotel" of "Vlaanderen is geen islamland" aan tot haat, ze zorgen er voor dat in de bewuste dorpen en steden een haatdragend klimaat ontstaat.

Hate speech gebeurt eveneens via kettingmails in bedrijven. Het CGKR heeft nu een nieuwe strategie. Bij iedere kettingmail binnen een bedrijf spreekt het de werkgever aan en vraagt hem om zijn werknemers uitdrukkelijk ervan bewust te maken dat dit niet kan.

Het CGKR is - terecht - boos op de minister van Justitie. In 2009 vroeg het CGKR al om hate speech van het internet te kunnen verwijderen, - uiteindelijk was dit al begin jaren 2000 door toenmalig justitieminister Marc Verwilgen (Open Vld) beloofd! - maar tot op heden kwam daar geen antwoord op. Hate speech moet verwijderd worden, want als je op een rechtszaak moet wachten dan duurt het allemaal veel te lang, meent het CGKR. (Hopelijk kan het nieuwe instituut tegen computercriminaliteit van de Leuvense professor Jos Dumortier hier snel verandering in brengen, nvdr.)

Het Centrum nam ook zelf het initiatief tot oprichting van een "vierhoeksoverleg" tussen het parket, de politie, het CGKR en de plaatselijke meldpunten voor discriminatie. Dat moet repressie en preventie van hate speech op elkaar afstemmen. Zo'n overleg bestaat sinds 2010 al in Leuven en Mechelen. In 2011 wil het CGKR het ook in Gent, Brugge, Turnhout, Aalst en Antwerpen.

NAAR DE RECHTBANK?

1. Het CGKR stapte in 16 dossiers naar de rechtbank. Het gaat om acht burgerlijke en acht strafzaken. De helft van de burgerlijke procedures gingen over handicap, de helft van de strafzaken over raciale criteria. Bij de afgehandelde burgerlijke zaken kreeg het CGKR slechts één keer gelijk: in een dossier van een reisbureau dat weigerde om een dove man mee te nemen op groepsreis. In twee dossiers kreeg het CGKR ongelijk. Eén van die zaken betrof het ontslag van een werkneemster met hoofddoek. De vonnissen zijn niet bijgevoegd.

Alle andere burgerlijke dossiers zijn nog in behandeling, net als 7 van de acht strafdossiers. Dat ligt vanzelfsprekend niet aan het CGKR, maar aan de traagheid van justitie. Het CGKR kreeg wel in Antwerpen gelijk in een dossier van sympathisanten van Blood and Honour.

Er was slechts één strafzaak over seksuele geaardheid, nochtans het uithangbord van het rapport van dit jaar.

Op welke gronden het CGKR precies naar de rechter stapt, wordt summier uitgelegd: de mediatisering (een merkwaardig en manipuleerbaar criterium, nvdr) en de ernst van een zaak alsook de onwil van de betrokkene om er iets aan te veranderen zijn de drie belangrijkste criteria. Maar wat deze procedures aan advocaten hebben gekost, hoe die advocaten worden geselecteerd, wat de burgerlijke partijstellingen hebben opgeleverd, blijkt alvast niet uit dit rapport. CGKR-directeur De Witte verduidelijkt desgevraagd dat jaarlijks zo'n 200.000 euro wordt besteed aan gerechtelijke acties.

Merkwaardig is bovendien dat het CGKR helemaal geen enkele melding maakt van de belangrijke studie van Jogchum Vrielink over te vaak ongrondwettige toepassing van de antiracismewet en van de povere resultaten van die wet (zie: hier). Die studie verscheen nochtans in 2010, men zou een uitvoerige bespreking verwacht hebben, maar er is zelfs geen vermelding. We weten dus ook niet in hoeverre deze studie het vervolgingsbeleid van het CGKR heeft beïnvloed.

2. Daarnaast diende het CGRK nog 32 gewone klachten in bij de parketten. In de helft van deze zaken ging het om slagen met een discriminerend motief (14 keer racisme, 2 keer homofobie).

3. Wat deed het gerecht met klachten over racisme en discriminatie? Het CGRK brengt in bijlage de cijfers over de parketten, zonder enige verdere commentaar. In 2010 werden 860 klachten ingediend bij de parketten. Daarvan liepen er 194 binnen in Brussel en 119 in Antwerpen. Alle andere arrondissementen kregen minder dan 50 klachten binnen. Er waren slechts vier klachten voor homofobie (respectievelijk één in Antwerpen, Brussel, Kortrijk en Luik). Wat gebeurde er met die dossiers? 60,35% van alle klachten was begin januari 2011 al geseponeerd, nog maar slechts 3,49% had tot een dagvaarding voor de correctionele rechter geleid. Waarom werd geseponeerd? Bij racismezaken in bijna 70% om technische redenen: in 48,4% waren er onvoldoende bewijzen, in 11,8% was de dader onbekend, in 9% was er gewoon geen misdrijf.

4. Tussen 2007 en einde 2010 kwamen 438 personen voor de correctionele rechtbank. 291 werden veroordeeld, van wie 160 tot een effectieve straf. 45 werden schuldig bevonden maar kregen opschorting.

 

Het tweede deel van deze analyse vindt U hier.

 

 

Lees ook:

 

Het discriminatierapport van het CGKR voor 2009

Vrielink: "Antiracismewet wordt vaak ongrondwettig toegepast"

Professor Marc De Vos over de antidiscriminatiewet

Het racismerapport van het CGKR voor 2008

Centrum Racismebestrijding: jaarverslag 2007

 

Nu in het nieuws