Afrika wil grotere rol in 'vernieuwd' Internationaal Strafhof

Afrika wil grotere rol in 'vernieuwd' Internationaal Strafhof

Afrika wil grotere rol in 'vernieuwd' Internationaal Strafhof

Print
Het Internationaal Strafhof kiest eind dit jaar zes nieuwe rechters en een nieuwe hoofdaanklager. Waarnemers waarschuwen dat politieke overwegingen bij die verkiezingen een grotere rol kunnen spelen dan de verdiensten van de kandidaten.

De nominatieperiode voor de verkiezingen - waarbij zes van de rechters en de hoofdaanklager worden vervangen - begint in juni. De verkiezing staat voor december gepland. Maar er zijn nu al tekenen die erop wijzen dat de landen die het Statuut van Rome ratificeerden, het oprichtingsverdrag van het ICC, het proces zullen politiseren.

Tijdens een top in januari stelde de Afrikaanse Unie (AU) een Afrikaanse aanklager te willen, gezien de "aanzienlijke deelname" van Afrikaanse landen aan het hof en het feit dat geen enkel belangrijk orgaan binnen het instituut wordt aangevoerd door een Afrikaan.

Alle lopende zaken van het ICC gaan over misdaden begaan in Afrika, wat tot kritiek geleid heeft van degenen die het hof willen brandmerken als een instrument van het Westen. Tegelijkertijd heeft Afrika meer staten die het Statuut van Rome hebben geratificeerd dan welke andere regio ook.

Moreno-Ocampo

Hoewel de AU nog geen specifieke kandidaat naar voren heeft geschoven, zeggen waarnemers dat het geen geheim is dat de AU een Afrikaan wil als opvolger van de huidige hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo.

William Pace, convenor van de Coalition for the International Criminal Court, een groep van meer dan 2500 maatschappelijke organisaties, zegt dat de pogingen politieke druk uit te oefenen niet beperkt zullen blijven tot de verkiezing van een nieuwe hoofdaanklager.

Historisch gezien, zegt hij, worden verkiezingsprocessen bij wereldwijde organen gedomineerd door politieke overwegingen.

Een van de gevaren op lange termijn van gepolitiseerde verkiezingen bij het ICC, is dat het werk van het hof erdoor gepolitiseerd kan raken, zegt Pace. Bij de verkiezing van de hoofdaanklager bijvoorbeeld, kunnen sommige landen een kandidaat steunen op voorwaarde dat hij of zij geen onderzoek doet op hun grondgebied.

Brigid Inder, directeur van Women's Initiatives for Gender Justice, vindt niet dat steun van de AU voor een Afrikaanse kandidaat ongepast is. "De politisering van het proces komt niet vanuit de Afrikaanse landen, maar van andere landen die beweren dat de verkiezingen gepolitiseerd worden als Afrika met een kandidaat komt", zegt ze.

Het gaat niet om de Afrikaanse steun voor een bepaalde kandidaat, zegt ze. De vraag is waarom sommigen er hard aan werken om te voorkomen dat Afrika met een sterke kandidaat komt.

Vrouwelijke kandidaat

Bij de verkiezing van rechters spelen geslacht, geografische afkomst en andere overwegingen mee om tot een representatieve samenstelling te komen. Bij de verkiezing van aanklagers spelen die overwegingen niet mee. Het Statuut van Rome stelt alleen dat het "moreel hoogstaande" personen moeten zijn, "zeer competent en met uitgebreide praktische ervaring" op het gebied van strafzaken.

Dat wil zeggen, zegt Pace, dat de keuze voor een specifiek Afrikaanse aanklager geen grond heeft in het statuut. "Er is geen plicht om de positie van aanklager te laten rouleren op grond van regio. Er is ook geen plicht om de hoofdaanklager afkomstig te laten zijn uit het gebied waar de meeste zaken die het hof behandelt, zich afspelen."

Pace erkent echter dat sommige potentiële kandidaten uit Afrika, inclusief Moreno-Ocampo's Gambiaanse plaatsvervanger Fatou Bensouda, "zeer gekwalificeerd" zijn.

Het is veel landen, instituten en ngo's niet ontgaan dat de belangrijkste Afrikaanse kandidaat tot op heden, Fatou Bensouda, een vrouw is, zegt Inder. "Je kunt je afvragen of dat meespeelt bij de weerstand tegen een Afrikaanse kandidaat."

Het ICC heeft een comité van vijf personen ingesteld dat een shortlist moet maken met minstens drie kandidaten voor de functie van hoofdaanklager. Bij de verkiezingen in december, moeten de 114 verdragsstaten het eens worden over de juiste kandidaat. Als dat niet lukt, volgt een geheime stemming.

Robbie Corey-Boulet (IPS)

Nu in het nieuws