“Zelfs Bart De Wever, een zelfverklaarde geboren pessimist, wil blijkbaar geloven in de toekomst”

Bart De Wever kreeg gisteren bij de opening van het academisch jaar aan de universiteit van Gent anderhalf uur om zijn visie op de vluchtelingencrisis uiteen te zetten. Het werd een indrukwekkend betoog, ook al stemde het zoals verwacht niet tot veel vrolijkheid. De Wever maakte brandhout van de ‘Wir schaffen das’-doctrine van Angela Merkel, waarmee hij afstand nam van het Duitse voorbeeld dat hij in het verleden geregeld als model schetste. Hij pleitte ook voor de afgrendeling van de Schengen-zone en voor de herziening van de Conventie van Genève uit 1951, die het statuut van vluchtelingen bepaalt. Met die instrumenten in handen verdedigde hij recente voorstellen van de N-VA om de rechten en plichten van vluchtelingen in ons land (en daarbuiten) te herzien.

Lex Moolenaar

Daarnaast schetste De Wever nog twee andere, zeer belangrijke aandachtspunten. Hij wees op de radicale verandering in het internationale beleid van de VS, die zich steeds meer terugtrekken uit de Golfstaten en hun energievoorziening binnen de eigen grenzen en in de buurt van China proberen te regelen. Daardoor dreigt Europa zijn sterkste bondgenoot in het delicate Midden-Oosten te verliezen. Dat stemt tot diep nadenken, want het naoorlogse geopolitieke model komt zo op losse schroeven te staan.

Tweede bedenking: naarmate de vluchtelingencrisis vordert, haakt bij ons de publieke opinie steeds meer af. Waarom is er blijkbaar wél geld om de asielzoekers op te vangen, terwijl onze eigen oma in het zorgcentrum zit te verkommeren? Die bezorgdheid illustreert een onderstroom in onze samenleving die zich niet alleen afvraagt hoe we dat materieel allemaal kunnen bolwerken, maar ook welke prijs we zullen moeten betalen op cultureel vlak. Leven ook wij straks in een islamitische staat? Nee, laten we hopen van niet. Maar de bezorgdheid is wel begrijpelijk. En onze politici moeten daar op tijd iets mee doen, want anders gaan we weer Zwarte Zondagen tegemoet.

Bart De Wever gaf in zijn college verscheidene voorzetten voor grote veranderingen op internationaal niveau. Ja, de Conventie van Genève is hoogst dringend toe aan een 2.0-versie. De wereld is niet weinig veranderd sinds 1951, ook al lijken Elio Di Rupo en sommige andere stemmen van de oppositie dat niet te willen zien. En ja, ook de Schengen-akkoorden zijn toe aan een update, want in hun huidige vorm knallen ze met een duizelingwekkend tempo de afgrond in.

Toch moet er in de huidige crisis ook ruimte zijn voor enig optimisme. Yes we can. Bart De Wever deed een poging, helemaal aan het einde van zijn college. Europa zal hoe dan ook ingrijpend veranderen, zei hij. De kunst bestaat erin om het juiste evenwicht te vinden tussen onze traditionele verworvenheden en al het nieuwe dat op ons afkomt. Maar als we erin slagen om dat alles te absorberen en daarbij de waarden van de Verlichting (vrijheid, gelijkheid, democratie en de scheiding van Kerk en Staat) ongeschonden te houden, dan gaan we een mooie toekomst tegemoet.

De uitdagingen zijn dus aanzienlijk. Maar zelfs De Wever, een zelfverklaarde geboren pessimist, wil blijkbaar geloven in de toekomst. Het licht aan het einde van de tunnel. Dat is al eerder een hoopgevend perspectief gebleken.