Hoe stem ik geldig?

11/06/'10 Verkiezingen 2010 Om op 13 juni geldig te stemmen heeft u verschillende mogelijkheden. Het enige wat u niet mag doen, is op een en hetzelfde stembiljet meerdere partijen of kandidaten van verschillende partijen aanduiden. U moet uw stem(men) met andere woorden beperken tot een en dezelfde lijst.

In België is er stemplicht. Dit wil zeggen dat u verplicht bent te gaan stemmen als er verkiezingen zijn. U kan evenwel ongeldig of blanco stemmen. Als u zelf niet naar het stembureau kan gaan, kan u in sommige gevallen een volmacht geven aan iemand om in uw plaats te stemmen. Stemmen gebeurt met potlood en papier of elektronisch. In vele gemeenten in Vlaanderen wordt reeds elektronisch gestemd, maar dit is nog niet overal van toepassing.

Vooraleer in te gaan op de verschillende mogelijkheden om geldig te stemmen, eerst even het verschil uitleggen tussen een lijst- of kopstem enerzijds, en een naam- of voorkeursstem anderzijds.

Een lijst- of kopstem is een stem bovenaan de lijst. Hiermee geeft u aan akkoord te gaan met de bestaande volgorde van de kandidaten. Kiest u daarentegen voor een of meer kandidaten (bij effectieven of opvolgers of beide), dan betekent dit dat u die volgorde wilt wijzigen. Let op, plaatsvervangers komen enkel in het parlement terecht wanneer zij een effectieve kandidaat vervangen die niet gaat zetelen of niet meer kan of mag zetelen.

Vijf mogelijkheden

Om geldig te stemmen heeft u vijf mogelijkheden:

1 Een lijst- of kopstem. Hiermee geeft u aan dat u het eens bent met de bestaande volgorde van kandidaten van de gekozen partij.
2 Een naam- of voorkeursstem voor een of meer effectieve kandidaten. Hiermee wijzigt u de volgorde van de effectieve kandidaten.
3 Een naam- of voorkeursstem voor een of meer opvolgers. Hiermee wijzigt u de volgorde van de opvolgers.
4 Een naam- of voorkeursstem voor een of meer effectieve kandidaten én een naamstem voor een of meer opvolgers. Ook hiermee wijzigt u de volgorde van de kandidaten.
5 Een lijst- of kopstem én een naamstem voor een of meer effectieve kandidaten en/of een of meer opvolgers. In dit geval wordt enkel rekening gehouden met de naamstem(men). De lijststem telt dan niet mee.

Blanco

Zolang u zich aan bovenvermelde regels houdt, moet u in principe al van kwade wil zijn om nog ongeldig te stemmen. U kan dan enkel nog de lijst vuilmaken of ander materiaal gebruiken om te stemmen dan het daarvoor voorziene rode potlood. Let wel op, uw stem wordt bijgevolg nietig verklaard en niet meegeteld.

Duidt u helemaal niets aan, dan stemt u ‘blanco’. Dergelijke stemmen komen - in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt - niet in aanmerking bij de verdeling van de zetels, maar zijn wel geldig. U voldoet op die manier aan uw wettelijke plicht om te stemmen.

Nog dit: in elektronische stembureaus is ongeldig stemmen quasi onmogelijk, gewoonweg omdat het systeem dit niet toelaat. Hier moet u eerst kiezen op welke partij u wilt stemmen om vervolgens de volledige lijst te zien te krijgen. U kan hier dus niet voor meerdere partijen tegelijk kiezen. Blanco stemmen kan wel. U vinkt dan het vakje ‘blancostem’ aan dat verschijnt naast de andere partijen.