Amsterdam wereldboekenstad
14/04/'09
Vier jaar na Antwerpen is Amsterdam Wereldboekenstad.
Sinds 23 april moet het de eervolle
titel van Unesco waarmaken. Met de leuze
Open book, open mind zit het alvast snor. De
Grachtengordel mag sowieso trots zijn op het
boekenverleden en -heden. Welkom in het Boekenmekka
van de lage landen.
1. De expo
De eerste expo van Wereldboekenstad
startte in maart en vind je in de
nagelnieuwe bibliotheek van de Universiteit
Amsterdam. Laat dat laatste
je vooral niet afschrikken. De expo
Boek zoekt lezer, over verleiding en boekengekte,
is laagdrempelig en toont
reclame uit de boekenwereld vanaf
de 17de eeuw: van boekhandelsetiketjes
over prachtige affiches tot de Boekenbaljurk
van Maartje, het alter ego
van schrijver Maarten ‘t Hart. Warm
aanbevolen.
Benieuwd zijn we ook naar de openingsexpo
in de nieuwe Openbare Bibliotheek
met 60 schrijversportretten
van Friso Keuris, één van de schrijversfotografen
van Nederland. (Zie
ook De bibliotheek)
2. De boekenmarkt
Elke vrijdag op het Spui: boekenmarkt,
stalletjes. Iets meer verborgen: de stalletjes
in de Oudemanshuispoort, op
bijna Parijse wijze. Op zondag 18 mei
wil het oude stadshart van Amsterdam
gaan voor de titel grootste boekenmarkt
ter wereld. Zo’n 1.000 kraampjes
zullen zich dan slingeren van Waterlooplein,
via de Amsteloever voor het
Muziektheater, de Zwanenburgwal,
de Sint Anthoniebreestraat, de Joodenbreestraat,
de Nieuwmarkt naar de
Kloveniersburgwal. Mét diverse activiteiten
op het Zuiderkerkhof, zoals
de taxatie van boeken door het nieuwe
veilinghuis voor boeken Amsterdam
Book Auctions.
Tip met stip: bezoek het winkeltje - hij
zal geen stalletje hebben - van Everard
Fukkink aan het Haarlemmerplein:
Indien gesloten, hard kloppen op het raam.
Vraag de antiquaar-digibeet pur sang
om advies en een Dickensiaans woni
dere wereld vol expertise zal zich voor
je ontplooien.
E.A.G. Fukkink, Haarlemmerplein.
Alle namiddagen open.
3. Het (schrijvers)
restaurant
Een broodje in resto-bar De Jaren
(Nieuwe Doelenstraat), het leescafé
met het grootste terras aan de gracht,
of een diner bij Zuid Zeeland? Sinds
lange tijd schuift de herenclub van
Harry Mulisch maandelijks aan voor
de Frans-Mediterrane keuken van
restaurant Zuid Zeeland. We begrijpen
waarom. En Mick Jagger en Bart
Peeters ook. De eigenaar is een boekenmens
- er ligt een stapeltje gesigneerde
kunstgidsen -, de voorname
Arubaanse ober Danilo Ruiz zit met
schrijfjeuk en... het diner: van Parijse
paddestoelensoep tot doradefilet en
diverse amuse-gueules. Uitgelezen!
De Jaren, Nieuwe Doelenstraat
20-22, +31 20 6255771
Zuid Zeeland, Herengracht 413,
+31 20.624.31.54.
4. Het schrijversmonument
Grappig: de stichting Wereldboekenstad
koos drie iconen uit voor
dit jaar, maar alleen Anne Frank
heeft een monument. Op het Merwedeplein
staat ze nu al bijna drie
jaar te pronken. Beeldhouwster Jet
Schepp trok Frank kleren over elkaar
heen aan, stopte haar een tas
in de handen en laat haar achterom
kijken naar haar ouderlijk huis op
het Merwedeplein, voor ze naar het
Achterhuis vertrekt. Wandel zeker
ook eens langs het krachtige, groter
dan levensgroot geletterde hoofd van
Multatuli aan het Singel, vlak bij de
Torensluis.
5. Het museum
Superdruk tijdens het schooljaar: het Anne
Frank Museum , het voormalige schuilhuis,
waar het inmiddels verder dan ooit zoeken is
naar het uit haar dagboek bekende Achterhuis.
Het Anne Frank Huis is inmiddels ook visueel
een van de landmarks van de stad geworden,
wegens de verbouwing door architectenbureau
Benthem Crouwel. Ook haar zieke kastanjeboom
staat tegenwoordig meer in het
licht dan het meisje zelf, maar goed, daar moet
Wereldboekenstad verandering in brengen.
Het museum blijft een must. Als alternatief
benadrukken wij graag het huiskamergrote
Multatulimuseum in diens geboortehuis, met
‘s schrijvers originele bibliotheek, sterfsofa
en andere stukken.
Anne Frank Huis, Prinsengracht 267,
www.annefrank.org
Multatulimuseum, Korsjespoortsteeg 20,
gratis, www.multatuli-museum.nl
6. Het (literair) café
Café De Zwart (Spuistraat 334). Waar cyclusbouwer
A.F.Th. - herkenbaar aan dichte
krullen - een eigen tafeltje heeft, samen
met de vrienden Dick Matena - herkenbaar
aan helmboshaar - en daggast Johannes van
Dam - herkenbaar aan walrussnor. Wij noteerden
ook: Jan Siebelink, Allard Schröder,
Henk Hofland. Niet te verwarren met café
Hoppe daartegenover, volgens kenners loopt
de Styx tussen de twee buurtcafés. Wie nog
meer aan auteursspotten wil doen, begeve
zich naar café Welling, Jan Willem Brouwerstraat
32.
7. De boekhandel
Amsterdam telt ruim 200 boekhandels en
antiquariaten. Onze boekhandelstocht begon
bij The American Book Center (Spui
12): even een Moleskine-aantekenboekje
Amsterdam halen. De boekhandel is, samen
met de Waterstone’s (Kalverstraat 152) om
de hoek, een must voor wie Engels lezen
wil. Voor het Nederlandslezende publiek
raden wij de klassebakboekhandel Athenaeum
(Spui 14-16) aan, met Athenaeum
Nieuwscentrum, ofte de grootste collectie
vakbladen, tijdschriften en andere magazines
van de stad in annex. We tippen verder
reisboekhandel Evenaar (Singel 348) en met
stip: de stadsboekwinkel. Alles wat je over
Amsterdam wil lezen, vind je in het prachtige
art-decopand De Kaag (Vijzelstraat 32),
gesorteerd per stadsdeel. Kunstboekenliefhebbers
trippen al vanaf de strakke etalage
van Mendo (Berenstraat 11). Bij het tegenover
gelegen Boekie Woekie, books by artists (Berenstraat 16), wordt ‘het kleinste
boekje waar het meeste in staat’ verkocht:
De tijdloze parabel van Bram Yar. Het past in
een luciferdoosje.
8. De bibliotheek
Sinds vorig jaar is Amsterdam een prachtige
Openbare Bibliotheek (OBA) rijker. Op
het Oosterdokseiland (vlak bij centraal station)
rijst de bib als een boekentoren op uit
de bouwwerf die het gros van het eiland nog
is. Deze OBA is een feest voor architectuur-,
boeken- en panoramaliefhebbers (doe zeker
het terras aan). Zeer fijn gedaan: het Revemuseum,
het Annie Schmidt-voorleestheater,
en de -etalages, de Boudewijn Büch-hoek.
Nog tot 27 april viert OBA de opening van
Wereldboekenstad met een internationaal
literatuurfestival. Met acties voor het grote
publiek, zoals Zing mee met Annie MG.
OBA centrum, Oosterdokskade 143, open
7 dagen per week.
9. Het antiquariaat
Antiquariaat Schuhmacher is hors
categorie. Het antiquariaat heeft 100.000 boeken
in voorraad en bevindt zich sinds decennia
in het 17de-eeuwse pand aan de Gelderschekade,
hoek met Rechtboomsloot. Een
schatkamer voor de liefhebber van de Nederlandse
literatuur na 1870. Wie graag een
boek met opdracht, een handschrift, oude
tijdschriften of bibliofiele uitgaven wil vinden,
moet hier zijn. Wilma Schuhmacher (81,
leeft alleen voor boeken) werkt momenteel
haar catalogus Willem Elsschot in boek en band af
en geeft begin oktober de lezing in het kader
van Wereldboekenstad.
Geldersekade 107,
+31 20 6221604.
10. De uitgever
De Grachtengordel bulkt van de uitgevers:
van Querido over Atlas tot Bas Lubberhuizen.
Deze laatste verdient een speciale vermelding,
omdat hij als relatief kleine uitgever
een fonds heeft waarin nogal wat literaire
wandelgidsen voor Amsterdam zitten,
én omdat hij aan het Singel zijn uitgeverij
annex boekhandel heeft en ietsje verder
weg, in het museumkwartier, nog een café
ook: Welling. In datzelfde kwartier zit ook
De Bezige Bij (Van Miereveldstraat 1-3) .
De nog jonge uitgeverij Nieuw Amsterdam
(what’s in a name?) vestigde zich aan een
flank van het Rijksmuseum (Jan Luijkenstraat
16).
www.nieuwamsterdam.nl
www.debezigebij.nl
Iconen 2008
Anne Frank (1929-1945)
Het joodse meisje dat de Holocaust niet
overleefde, wordt de beroemdste Nederlandse
auteur genoemd. Het Achterhuis, het
dagboek dat ze bijhield tijdens haar onderduikperiode,
is één van de meest gelezen
boeken - vertaald in 65 talen, ruim
25 miljoen verkochte exemplaren - ter
wereld. Het boek werd voor het eerst gepubliceerd in 1947,
voor het eerst in het Duits vertaald in 1950.
www.annefrank.org
Benedictus Spinoza (1632-1677)
Amsterdam heeft zijn Spinozakring, zijn
Spinozabrug, -straat en -hof, maar ontbeert
een monument voor de grote denker,
al werkt de kring daaraan. Volgens
diezelfde kring helpt de filosoof “je bij het
vinden van je levensgeluk en geeft [hij] je
een volwaardig alternatief voor religies.”
Spinoza fungeert als de intellectuele component van het
wereldboekenjaar, dixit de organisatie.
www.spinoza.nl
Annie M.G. Schmidt (1911-1995)
Laconiek-geestige pen, door Nederland
de laatste jaren van haar leven gekroond
tot reservekoningin. Ouders en kinderen
kennen haar van de supersellers Jip en Janneke,
Minoes en Pluk van de Petteflet. Annie
Schmidt schreef behalve kinderboeken
gedichten, liedjes, musicals en radio- en
televisiescenario’s.
www.annie-mg.com
Tekst: Martine CUYT
Foto’s: Luc DAELEMANS
