Stavanger: Noorwegen in een notendop
15/04/'09
Aan de zuidkust van Noorwegen ligt
Stavanger, na Liverpool het minder bekende
zusje van de culturele hoofdsteden
2008. De stad, groot geworden op visserij
en later aardolie, heeft heel wat in haar
mars. Van Gamle Stavanger, de oude houten
havenwijk met visconservenmuseum,
tot de Preekstoel die loodrecht boven het
Lysefjord uittorent. Wij trokken ernaartoe
op de nationale feestdag en werden met
open armen ontvangen. In nationale klederdracht.
Het is 8u ’s morgens en in de hotellobby heerst een
drukte van jewelste. Mannen in kniebroek en vrouwen
in wollen rokken verdringen zich voor een plaatsje aan
de ingang. Want hier passeert over een uurtje de befaamde
kinderparade voor de Noorse nationale feestdag
(17 mei, dag van de grondwet). Buiten is de straat afgezet
onder een staalblauwe hemel. Ze hebben geluk, hier in
Stavanger, want even verder in Bergen valt grijze sneeuw
uit de lucht, zo meldt de tv. Al kan je in Stavanger ook
nog wel een paar laagjes gebruiken. Volgens ons haalt
het kwik amper 15 graden, volgens de Noren is dit een
prima voorjaarsweertje.
Bunad
We zoeken ons een plaatsje langs de Olav V’s Gate, de
boulevard voor het Radisson Sas Atlantic Hotel. Overal
nieuwsgierige blikken. Geen wonder, want zonder
bunad (klederdracht) val je op 17 mei in Noorwegen
echt wel uit de toon. De Noorse heren dragen steevast
een donkere wollen kuitbroek, beige wollen sokken en
een wollen vestje. De vrouwen zien er kleurrijker uit.
Naargelang de regio waarvan ze afkomstig zijn, heeft
hun outfit een aparte stijl en kleur. Bloemenmotieven
horen er altijd bij. Het valt op hoe veel mensen de bunad
dragen: van stokoud tot piepjong, zelf tieners en pubers
lopen er trots mee door de straten. Geen folklore, maar
een levende traditie.
Wij voelen ons alsof we op de set van een kostuumdrama
zijn beland. Ook onze gidse Ellen staat in vol
ornaat naast ons te pronken. “Het weer is ideaal voor
onze nationale outfit”, knikt ze tevreden. “De bunad
wordt ook gedragen op trouwpartijen. Een goedkoop
alternatief voor een moderne outfit, maar in de zomer
sta je in de wol te stomen. Mijn moeder heeft mijn sjaal
genaaid. Dat is de traditie in Noorwegen. Patronen vind
je bijna nergens, het gaat om de overlevering van moeder
op dochter.”
Rood-Blauw-Wit
Ondertussen komt het geschal van trompetten dichterbij,
een massa rood-blauw-witte vlaggetjes duikt
op om de hoek, daar is de parade! Alle scholen van
Stavanger tekenen present in de optocht, telkens met
een schoolorkest, vaandeldragers en een aantal afdelingen.
De stoet is enorm. Hieruit alleen al blijkt de geroemde
kwaliteit van het Noorse onderwijs. Stavanger mag
zich sinds 2005 trouwens universiteitsstad noemen.
Ook de studenten stappen, in hun eigen klederdracht
– een blauwe of rode overall – enthousiast mee.
In het kielzog van de massa begeven we ons na de parade
naar downtown Stavanger. De meeste families trekken
naar de Domkirken voor de mis, anderen verpozen
aan de eetstalletjes op de Markt. Wij kiezen voor de
Vismarkt aan het water. Hier vind je heel wat gezellige
restaurantjes en trendy bars die zijn ondergebracht in
de oude havenopslagplaatsen, met grote ramen in plaats
van valdeuren en hoedje voor de katrol. De maag knort:
tijd voor een Noorse vissoep met zicht op zee!
Aardolie
Terwijl we ons tegoed doen aan het beste van de zee,
dwalen onze ogen over het stadsplan van Stavanger
(115.000 inwoners). Vanop de Vismarkt kan je alle kanten
uit, want Stavanger is een perfect bewandelbare
stad. Gamle of oud Stavanger bevindt zich links van de
jachthaven, achter de cruisepier. Daar ligt ook het Hermetikk-
of visconservenmuseum, een unicum in de wereld.
Shoppen kan in de verkeersvrije straatjes van het
nieuwe Stavanger, rechts van de jachthaven, achter de
Vismarkt. Loop je nog even verder door, dan kom je aan
het flitsende oliemuseum, dat de huidige welvaart van de
stad uit de doeken doet maar ook stilstaat bij mindere
momenten, zoals de instorting van een booreiland.
Wie meer van Noorwegen wil zien dan alleen maar
Stavanger, is hier ook aan het juiste adres. Zowel vanaf
de Vismarkt als het oliemuseum vertrekken cruises
naar de Preekstoel en veerboten naar de Ryfylkeweg.
En geloof ons vrij, geen betere keuze voor je eerste fjord
dan het Lysefjord!
Gamle Stavanger
Deze pittoreske visserswijk uit de 18de eeuw vormt een must
tijdens je bezoek aan Stavanger. De 173 houten, witgeschilderde
huisjes worden vandaag nog altijd bewoond. Met uitzondering
van kunstgalerieën en handwerkboetiekjes wordt commercie
geweerd uit dit deel van de stad.
Midden in Gamle Stavanger ligt het Hermetikk- of Visconservenmuseum,
het enige in de wereld. In dit curiosum kom je alle
geheimen van het inblikken van vis – aanschouwelijk - te weten.
Ooit telde Stavanger maar liefst 72 conservenfabrieken. De
laatste ging dicht in 1982, het jaar dat het museum openging.
Met Nederlandstalige museumfolder!
www.stavanger.museum.no
Oliemuseum
Het Norsk Oljemuseum (foto 2 - boven) toont het moderne gezicht
van Stavanger. Het begon allemaal met de ontdekking van aardolie
in de Noordzee in 1969. Dat veld – Ekofisk - zou nog olie kunnen
leveren tot in 2050. De exploitatie van de Noorse olievelden
gebeurt vandaag overwegend door Amerikaanse bedrijven.
In het Oljemuseum kan je makkelijk enkele uren zoek maken.
Het is zeer interactief, toont je de geschiedenis en weetjes,
succes- en rampverhalen en echte toestellen (zoals oude decompressiekamers)
uit de oliebusiness. Een aanrader. Het museumgebouw
vormt ook een bezienswaardigheid op zich. In de
architectuur zie je het rotsgebergte, het kustlandschap en de
booreilanden weerspiegeld. Met Nederlandstalige brochure!
www.norskolje.museum.no
Ryfylkeweg
Deze panoramische autoroute loopt door de fjorden rond
Stavanger. Een van de populaire trekpleisters is Gloppedalsura,
een maanlandschap van wel 10.000 jaar oud. De ravage aan rotsblokken
ontstond in de IJstijd, toen de gletsjers zich terugtrokken
en morenes afbrokkelden. In augustus wordt Gloppedalsura
als decor gebruikt voor Bandaloop, een van de 1.117 projecten van
Stavanger 2008. Bandaloop uit San Francisco creëert acrobatische
luchtdansen in een natuurlijke omgeving. De artiesten zullen van
de wanden van Gloppedalsura zweven van 21 tot 23 augustus.
www.stavanger2008.no
Zwaarden in rots
Dit indrukwekkende nationale monument verwijst naar de donkere
Vikingtijden en oorsprong van het land. Je vindt het aan
het Hafrsfjord. In 872 AD vocht Harald Harfagre hier voor een
verenigd Noorwegen. De drie gekroonde zwaarden, verankerd
in de berg en dus onbruikbaar, staan symbool voor vrede, eenheid
en vrijheid. De spectaculaire setting in het fjord draagt bij
tot de dramatiek van het monument. Een geliefkoosde afspraakplaats
voor geliefden.
www.regionstavanger.com
Lysefjord
Het smalle en diepe Lysefjord (42 km lang en tot 500 m diep)
biedt per boot of te voet een heel andere aanblik. Tijdens een
cruise door het fjord trekken volgende hoogtepunten aan je netvlies
voorbij: Fantehola ofte de Vagebondgrot waar je de mosselen
tegen de bergwand ziet groeien, berggeiten op de rotsen, watervallen
en het palmeneiland Flor & Fjaere. Als je geluk hebt, loodst
je schipper de boot recht in een waterval, waar een matroos het
klaterende bergwater opvangt voor een traktatie. Skol! Vertrekken
voor een Lysefjordcruise is mogelijk vanuit Stavanger.
www.stavanger-turistforening.no, www.florogfjare.no
Preekstoel
Deze loodrechte rotswand torent 600 m boven het Lysefjord
uit. De enige manier om hem in al zijn glorie te aanschouwen,
is de twee uur durende wandeling (enkel) naar boven te maken.
Kies voor stevig schoeisel en neem waterdichte kleding en picknick
mee, want het weer kan snel omslaan in de bergen. Voor de
trekking is geen speciale conditie vereist, al omvat de tocht wel
wat klauterwerk. Eens boven is het panorama meer dan adembenemend
(letterlijk voor mensen met hoogtevrees). Wie aan
de rand van het plateau (25 x 25 m) durft te gaan staan, neemt
gegarandeerd spectaculaire kiekjes mee naar huis. Aan de voet
van de Preekstoel ligt een – overigens moderne en kraaknette
– jeugdherberg voor wie er meer dan een daguitstap wil van maken.
Eind 2008 verrijst er ook een ecohotel, volledig in hout.
www.preikestolhytta.no
Tekst & foto’s: Sarah DE BEUCKELAER
