Wat verandert de Kamer nu aan assisen?

23/10/'09 John de Wit 24 OKTOBER 2009, MET UPDATE VAN 2 DECEMBER 2009 - De Kamercommissie Justitie heeft dinsdag het assisenhof hervormd. Ze schroefde een reeks vernieuwingen die de Senaat net voor de vakantie had doorgevoerd, terug. Zo kunnen misdaden niet meer automatisch naar de correctionele rechtbank worden gestuurd. Ook wordt de leeftijd om in de jury te zitten op 28 jaar gebracht, terwijl de Senaat vond dat hij 21 jaar mocht zijn. De bijzitters-beroepsrechters worden niét afgeschaft, zoals de Senaat had gewild. En ook de bepaling dat een assisenzaak slechts 3 dagen mag duren als de beschuldigde bekent, verdwijnt. Het onderdeel van het ontwerp dat zegt dat de jury zijn beslissing om iemand te veroordelen of vrij te spreken moet motiveren, blijft als belangrijkste hervorming over. Van een ontvetting van de procedure of een vermindering van het aantal assisenzaken is nog nauwelijks sprake.(Deze tekst bevat een update van 2 december 2009. Hij staat net voor de bedenkingen, nvdr).

Assisen moet worden hervormd. Het parlement is er al vele jaren mee bezig, er kwamen diverse commissies om adviezen te formuleren. Zo stelden de Hoge Raad voor de Justitie, het Nationaal Verbond van Magistraten van Eerste Aanleg en de door voormalig minister van Justitie Laurette Onkelinx (PS) opgerichte Commissie-Verstraeten voor om assisen gewoon af te schaffen.

Maar met deze aanbevelingen werd geen rekening gehouden. Justitie en het parlement wilden assisen behouden, maar hervormen. Meer bepaald wilden zij het aantal assisenzaken beperken én er bovendien voor zorgen dat dossiers van de georganiseerde misdaad niet meer door gewone burgers zouden moeten worden beslecht.

Sinds het arrest-Taxquet van 13 januari 2009 was een hervorming pas echt nodig. Want sinds dan moet de volksjury zijn beslissing om iemand schuldig of onschuldig te verklaren motiveren. Dat moest tot 13 januari niet. Volksvertegenwoordiger Renaat Landuyt (sp.a) diende een voorstel tot noodwet in om die motivering te verplichten. Maar dat werd weggestemd.

De huidige minister van Justitie, Stefaan De Clerck (CD&V), wilde liever een volledige hervorming. Hij liet de procureurs-generaal onmiddelijk een circulaire rondsturen waarin stond dat motivering verplicht is. De procureurs-generaal hielden zich daaraan, maar een aantal zetelende voorzitters van assisenhoven achtten zich daardoor niet gebonden en ze vonden dat motivering niet moest omdat de wet niet was gewijzigd.

Minstens 9 zaken zullen daardoor wellicht moeten worden overgedaan, waaronder de zaak-Habran. Als je weet dat een assisenzaak gemiddeld tussen de 20.000 en de 100.000 euro kost (de zaak-Habran kostte echter om en bij de vijf miljoen euro!), dan is het bepaald een luxe om met de hervorming van assisen nog wat te wachten.

De Senaat stemde in versneld tempo zijn hervorming en de Kamer doet dat volgende week ook. Maar de Kamercommissie Justitie schroefde de reeds beperkte hervorming vorige dinsdag nog verder terug. Een overzicht van de belangrijkste veranderingen die de Kamer aanbracht.

BEVOEGDHEID

Een van de belangrijkste discussiepunten ging over de bevoegdheid van het assisenhof. De Senaat wilde het aantal assisenzaken beperken omdat ze te duur zijn en omdat te veel beroepsmagistraten door al die assisenzaken te lang van hun correctionele werk worden gehaald, zodat daardoor de gewone strafzaken vertraging oplopen.

Bovendien wilde de Senaat de dossiers van de georganiseerde misdaad buiten assisen houden, omdat gewone burgers-juryleden niet moeten worden lastiggevallen met moeilijke affaires waarin bijzondere opsporingsmethoden werden gebruikt. Maar ook omdat juryleden misschien bedreigd zouden worden en dat niet aankunnen. De vraag was hoe men beide doelstellingen zou kunnen realiseren.

Wat deed de Senaat?

De Senaat koos voor een verandering van de wet op de correctionalisering. Bij correctionalisering worden misdaden, die normaal naar assisen worden gestuurd, door de Kamer van Inbeschuldigingstelling toch naar de correctionele rechter gestuurd als er verzachtende omstandigheden of verschoningsgronden zijn. Dat kan bij alle misdaden waarop minder dan 2O jaar staat en nog bij zes andere misdaden. De correctionele rechtbank kan dan straffen opleggen tot maximum 10 jaar.

De Senaat had het mechanisme van correctionalisering fundamenteel gewijzigd op twee vlakken:

* Er kwam een automatische correctionalisering voor alle misdaden die momenteel al naar de correctionele rechter kùnnen worden gestuurd. Al die misdaden (en nog twee andere) gaan dus zonder tussenkomst van de KIB en zonder verzachtende omstandigheden of verschoningsgronden altijd en rechtstreeks naar de correctionele rechter. Die zou dan zelf straffen tot 20 jaar kunnen opleggen.

* Bovendien stelde de Senaat een nieuwe lijst van zes andere misdaden op, die door de KIB naar de correctionele rechter kùnnen (maar niet moeten) worden gestuurd als er verzachtende omstandigheden zijn. Zij noemde die lijst "de grijze zone". Het ging meestal om misdaden van de georganiseerde misdaad (afpersing, gijzeling). Moord en doodslag waren er niet bij. De zwaarste misdaden van de georganiseerde misdaad, zoals bv. de zaak-Habran, zouden ook in de visie van de Senaat dus toch nog voor assisen moeten komen.

Als deze zes misdaden naar de correctionele rechter zouden gaan, dan zou die ook twintig jaar kunnen opleggen.

Het was een halfslachtige oplossing, die een compromis was tussen het wetsvoorstel-Mahoux en de visie van de Hoge Raad voor de Justitie. Het eerste bevatte een lijst van misdaden die altijd naar de correctionele rechter zouden moeten gaan, terwijl de andere altijd voor assisen zouden blijven. Het tweede bood aan de KIB de mogelijkheid om alle misdaden altijd naar de correctionele rechter te verwijzen.

Wat vond de Raad van State?

Na goedkeuring in de Senaat, vroeg de Kamer een advies aan de Raad van State. Die had nogal wat bedenkingen.

* "Realiseert het parlement zich wel dat hierdoor een boel misdaden in de toekomst zwaarder zullen worden bestraft? Is dat de bedoeling?", zo vroeg de raad zich af. Momenteel is de maximumstraf na correctionalisering immers 10 jaar cel, maar in het nieuwe systeem blijft de straf die de correctionele rechter uitspreekt gewoon de straf die in het strafwetboek staat, met een maximum van 20 jaar. Een gevoelige strafverzwaring voor sommige feiten, meende de Raad.

* Naast deze automatische correctionalisering zou de Kamer van Inbeschuldigingstelling nog altijd bepaalde nieuwe (nu nog niet correctionaliseerbare) misdaden toch naar de correctionele rechter kunnen verwijzen via het oude systeem, via de wet op de verzachtende omstandigheden dus. De Raad vond een aantal punten terzake onvoldoende gemotiveerd.

Zo kan gijzeling met een blijvende fysieke ongeschiktheidnaar de correctionele rechter, maar gijzeling met een ongeneeslijk lijkende ziekte, zware verminking of een ongeneeslijk lijkende ziekte niét.. Klopt dit wel met het gelijkheidsbeginsel? Het parlement moet duidelijk maken waarom het ene wel bij assisen blijft en het andere niét.

* Opmerkelijk was volgens de Raad het dubbel statuut van de poging tot doodslag. Enerzijds valt zij onder de misdaden, die door de Kamer van Inbeschuldigingstelling naar de correctionele rechter kàn worden gestuurd, anderzijds valt zij onder de misdaden die automatisch naar de correctionele rechter moéten worden gestuurd. Kan en moet tegelijkertijd: dat kan niét, vindt de Raad.

* Problemen ook bij de bestraffing van de ontvoering van kinderen onder de tien jaar. Als je dat deed met een racistisch motief, dan kon je tot 22 jaar krijgen, zonder racistisch motief was het maximum 20 jaar. Voortaan wordt deze misdaad automatisch naar de correctionele rechter gestuurd. Maar die zal bij de zwaarste gevallen nooit rekening kunnen houden met een mogelijk racistisch motief. Hier wordt een component van een misdrijf de facto afgeschaft.

Wat deed de Kamercommissie Justitie?

In de Kamercommissie Justitie werd uitvoerig gediscussieerd over dit punt van de Raad van State. PS-fractieleider Thierry Giet wilde absoluut niet dat de nieuwe wet iets zou veranderen aan de strafmaten. Hij kwam daarmee flagrant in botsing met zijn Senaatscollega Philippe Mahoux, die zich aan de goedgekeurde tekst van de Senaat wilde houden.

Na veel discussie werd het systeem van automatische en verplichte correctionalisering, dat de Senaat had ingevoerd, afgeschaft. Het huidige systeem blijft dus bestaan. Misdaden kunnen dus maar naar de correctionele rechter worden gestuurd door de KIB en dit alleen als er verzachtende omstandigheden of verschoningsgronden zijn. Correctionalisering moét dus niet meer, maar ze kàn nog altijd.

De nieuwe reeks van negen misdaden, die in het Senaatsvoorstel extra voor correctionalisering in aanmerking zouden komen, worden toegevoegd aan de misdaden die kùnnen gecorrectionaliseerd worden. Met uitzondering van twee misdaden, waarvan de Senaat vond dat ze gecorrectionaliseerd konden (maar niet moesten) worden: foltering met de dood tot gevolg en foltering van een minderjarige; verkrachting, als het slachtoffer overlijdt. De Kamercommissie Justitie besloot alvast dat deze twee misdaden exclusief bij assisen blijven, ze kunnen niet naar de correctionele rechter.

Als de correctionele rechter over die misdaden uitspraak doet, zal de celstraf niet automatisch twintig jaar zijn, zoals de Senaat had beslist. Er komt een schaal van straffen.

* Als de misdaad aanvankelijk met maximum 10 jaar moest worden bestraft door het assisenhof, dan komt dat maximum op 5 jaar wanneer de correctionele rechter ze behandelt.

* Vijftien jaar voor assisen wordt tien jaar voor de correctionele rechter.

* Twintig jaar voor assisen wordt maximum 15 jaar voor de correctionele rechter.

* Maximum levenslang of maximum 30 jaar voor assisen, wordt maximum 20 jaar voor de correctionele rechtbank.

De regel is dus: àls een zaak die normaal voor assisen komt, naar de correctionele rechter gaat, dan wordt de maximumstraf die de correctionele rechter kan geven gelijk aan de minimumstraf die assisen had kunnen geven.

Hoe wordt de bevoegdheidsverdeling nu?

Moord en opzettelijke doodslag blijven, zoals nu, voor assisen. De KIB kàn sommige andere misdaden naar de correctionele rechtbank sturen als er verzachtende omstandigheden of verschoningsgronden zijn. Maar dat moét ze niet.

* Alle misdaden waarop maximum twintig jaar staat.

* Pogingen tot misdaden waarop levenslang staat (een poging tot moord bv.).

* Een valse getuigenis voor het assisenhof, waardoor de beschuldigde levenslang heeft gekregen (art. 216, 2° lid). Het maximum voor assisen is 30 jaar, het wordt 20 jaar voor de correctionele rechtbank.

* Gijzeling, ook als die de dood van de gegijzelden tot gevolg heeft. (art. 347 bis par. 2 en 4). Het maximum voor assisen is in de ergste gevallen levenslang, het wordt nu 20 jaar.

* Verkrachting van een kind onder de tien jaar, al dan niet met een racistisch motief (art. 375 laatste lid). Het maximum voor assisen is dertig jaar of tweeëndertig jaar als er een racistisch motief is, het maximum voor de correctionele rechter wordt in beide gevallen twintig jaar.

* Kwaadwillige belemmering van het verkeer met een dode tot gevolg (art. 408). Het maximum voor assisen is dertig jaar, voor de correctionele rechter wordt het twintig jaar.

* Ontvoering van een kind onder de twaalf jaar met de dood tot gevolg (art. 428 par. 5 en 429). Het maximum voor assisen is dertig jaar, voor de correctionele rechter wordt het twintig jaar.

* Diefstal met geweld of afpersing met minstens twee verzwarende omstandigheden (gepleegd bij nacht, met vertoon van wapens, met een vluchtauto die gestolen is…) en met blijvend letsel, zware verminking of verlies van een orgaan tot gevolg (art. 473 laatste lid). En dezelfde soort diefstal met de dood tot gevolg, zonder dat de daders hun slachtoffers wilden doden (art. 474). Deze straffen gelden ook als de diefstal mislukt door omstandigheden buiten de wil van de daders (art. 476) en deze regeling geldt ook voor diefstal van kernmateriaal (art. 477 sexies). De maximumstraf voor assisen is dertig jaar, voor de correctionele rechter wordt dat twintig jaar.

* Brandstichting bij nacht, ook als die om een racistisch of discriminerend motief werd gepleegd (art. 513 tweede lid). De maximumstraf voor assisen is dertig jaar of tweeëndertig jaar bij een discriminerend motief, ze wordt twintig jaar voor de correctionele rechter.

* Brandstichting met gekwetsten, terwijl de dader niet kon vermoeden dat er mensen in het pand waren dat hij in brand stak (518, tweede lid). De maximumstraf voor assisen is hier 22 jaar, voor de correctionele rechter wordt dat 20 jaar.

* Vernieling of beschadiging van roerende goederen van iemand anders, gepleegd met geweld, als er gekwetsten zijn (530, laatste lid te zamen met 531), ook als de misdaad werden gepleegd met een racistisch of discriminerend motief (art. 532 bis). Het maximum voor assisen is hier dertig jaar of tweeëndertig jaar als er een racistisch motief is, voor de correctionele rechter wordt dat twintig jaar.

Deze regeling is dus heel wat beperkter dan wat de Senaat had voorgesteld. Uiteindelijk zullen een beetje minder zaken naar assisen worden gestuurd, maar niet erg veel.

Opmerkelijk is bovendien de hervorming van de verjaringstermijn.

Als één van de misdaden uit de nieuwe lijst (bv. een poging tot moord, een gijzeling of een diefstal met geweld met doden tot gevolg) naar de correctionele rechter wordt gestuurd, dan blijft de verjaringstermijn 10 jaar, zo besloot de Kamercommissie Justitie.

Dat is een beduidende versoepeling in vergelijking met wat de Senaat had beslist. De Senaat vond dat de nieuwe misdaden, die op dit ogenblik nog altijd niet gecorrectionaliseerd kunnen worden maar in de toekomst dus wel, pas na 15 jaar zouden mogen verjaren. De reden hiervan was dat misdaden die voor assisen komen vaak een veel langer onderzoek vereisen dan misdaden die voor de correctionele rechter komen. Correctionalisering gebeurt echter maar helemaal op het einde van het onderzoek. Het risico bestond - aldus Senator Hugo Vandenberghe (CD&V) - dat de KIB een zaak zou correctionaliseren op het moment dat ze voor de correctionele rechtbank al verjaard zou zijn, maar voor assisen nog niet. De Kamercommissie versoepelt op dit vlak de behandeling van sommige heel zware misdaden.

Volgens Hildegarde Pennne, kabinetsadviseur van minister De Clerck, was de verandering nodig omdat er in het nieuwe systeem wel degelijk verzachtende omstandigheden worden aanvaard als een misdaad naar de correctionele rechter gaat. Dat was in het model van de Senaat niet zo: daar werden bepaalde zaken automatisch naar de correctionele verwezen. Om het verschil tussen misdaden die voor assisen komen en misdaden die na verzachtende omstandigheden naar de correctionele werden verwezen, werd de verjaringstermijn voor deze laatste groep op 10 jaar gebracht en niet op 15 jaar.

HET HOF

De Kamercommissie Justitie schroefde ook een serie hervormingen aan de samenstelling van het assisenhof zelf terug.

De beroepsrechters

De Senaat wilde dat nog slechts één beroepsrechter in het assisenhof zou zetelen. Nu zijn er dat drie: één voorzitter en twee bijzitters. De Senaat schafte de bijzitters af. Het gaat immers om strafrechters die normaal gezien de correctionele rechtbank voorzitten. Als ze naar assisen moeten, ligt hun correctionele rechtbank stil. En zo groeit de gerechtelijke achterstand, vond de Senaat. De correctionele rechtbank van Antwerpen verliest door het assisenhof 147 werkdagen per jaar, of 66% van de werktijd van één voltijdse rechter.

De Kamercommissie Justitie vond evenwel dat de bijzitters moeten blijven. In de hoorzittingen die de Kamercommissie had georganiseerd had omzeggens iedereen daarop aangedrongen. Als argument werd gehanteerd dat in sommige zaken ingewikkelde procedure-argumenten worden aangehaald, die niet door één rechter kunnen worden beslist. En verder: als zich tijdens de zitting een incident voordoet tussen verdediging en voorzitter (zoals bv. in de zaak-Van Noppen tussen Mr. Rieder en voorzitter Vanfraechem), dan moet die voorzitter hierover zelf alleen de knoop doorhakken. Dat kan niet, vond Thierry Giet (PS).

De jury

Ook voor de juryleden floot de Kamercommissie de Senaat terug.

* De Senaat wilde de leeftijd om in een jury te kunnen zetelen verlagen van 30 jaar nu tot 21 jaar in de toekomst. De Kamercommissie vond 21 jaar te jong en bracht de leeftijd op 28 jaar.

* Referendarissen bij het Grondwettelijk Hof en bij het Hof van Cassatie en leden van parketsecretariaten kunnen voortaan niet meer in een assisenjury zetelen. Ook dat is nieuw.

* Ook de verplichte gemengde samenstelling van een jury werd door de Kamercommissie Justitie beperkt. De Senaat had beslist dat een jury altijd uit minstens één derde leden van het andere geslacht moest bestaan. Gedaan met de jury's van alleen maar mannen, er moest minstens één derde vrouwen zijn. Of omgekeerd.

De Raad van State vond dit ontoepasbaar omdat de juryleden uit één pot worden uitgeloot en openbaar ministerie en parket juryleden zonder opgave van redenen kunnen weigeren ("wraken"). Er zouden oeverloze problemen ontstaan als een zetelend jurylid moest worden vervangen omdat het bv. ziek was geworden. Men zou wel héél veel plaatsvervangers moeten aanduiden om de regeling nog mogelijk te maken. In de hoorzittingen rekende raadsheer Luc Maes uit dat dit inderdaad zo was.

De Kamercommissie Justitie besloot daarom dat de regel dat één derde van de jury van het andere geslacht moet zijn, niet meer geldt voor de plaatsvervangers. Hij blijft wel behouden voor de aanvankelijke zetelende juryleden, maar zo gauw iemand moet worden vervangen, vervalt hij.

* De Kamercommissie Justitie besloot in ruk door dat de "hoofdman" van de jury voortaan "hoofd" zal heten. Deze hoofdman kan nl. ook een vrouw zijn.

DE PROCEDURE

Ook hier werd één en ander teruggeschroefd.

* Een assisenzaak moet voortaan "zo snel mogelijk" verlopen. De Senaat had nog beslist dat ze maximum drie dagen mocht duren als de beschuldigde schuldig pleit en maximum vijf als hij onschuldig pleit. Maar dat vervalt.

* De voorzitter van het assisenhof zal de juryleden moeten meedelen dat ze niet met de media mogen praten tijdens het proces. Hij moet hen voortaan ook erop wijzen dat ze psychologische bijstand kunnen krijgen.

* Als de drie beroepsrechters tijdens het opstellen van de motivering van het verdict unaniem vinden dat de jury zich heeft vergist over de toepassing van de rechtsregels, de waarde van het bewijs of de inhoud van juridische begrippen, dan kunnen die beroepsrechters de zaak uitstellen en naar een andere jury verwijzen. Dat kan nu ook al, maar het is nog maar drie keer toegepast. Er worden wel wat meer zaken verwacht omdat de juryleden in de toekomst hun beslissingen moeten motiveren en dat is niet altijd simpel.

De Senaat had bepaald dat deze mogelijkheid om de zaak naar een andere jury te verwijzen, ook zou gelden als de beschuldigde bij vergissing is vrijgesproken.

Momenteel kan zo'n verwijzing alleen als de beschuldigde per vergissing is veroordeeld. De Kamercommissie Justitie wil dat op voorstel van PS-fractieleider Giet zo houden en floot terzake dus de Senaat terug.

* De Kamercommissie zet de puntjes op de i, wat betreft de motiveringsplicht van de jury. De Senaat had bepaald dat de jury moet motiveren waarom hij iemand schuldig of onschuldig verklaart. De Kamercommissie vreest dat sommigen hieruit de conclusie kunnen trekken dat die motivering niet moet gelden voor het aanvaarden van verzwarende omstandigheden, verschoningsgronden e.d. Dat is niet de bedoeling. Daarom past de Kamercommissie dit punt aan.

* De Kamercommissie bepaalt - op verzoek van de Raad van State - uitdrukkelijk dat procedurebetwistingen over de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden (gebruik van informanten, infiltratie in bendes…) pas na het definitieve arrest van het assisenhof aan het Hof van Cassatie kunnen worden voorgelegd.

De Kamercommissie vindt dat de advocaten van de georganiseerde misdaad die procedure-elementen mogen aankaarten bij het begin van het assisenproces, maar ze kunnen tegen de beslissing die de voorzitter neemt maar naar het Hof van Cassatie stappen als de zaak gedaan is.

De Raad van State vreesde voor een vertraging van de assisenzaken als Cassatie onmiddellijk mogelijk zou zijn. Hij had aangedrongen op deze wijziging van het ontwerp van de Senaat.

* De correctionele rechter zal een persoon die een misdaad heeft gepleegd, niet meer kunnen afzetten. De Senaat had dit mogelijk gemaakt. Momenteel kan alleen een assisenhof iemand afzetten.

Door een afzetting verliest de veroordeelde automatisch alle ambten en titels die hij bezat. Dat geldt met terugwerkende kracht en een afzetting kan niet ongedaan gemaakt worden door een genademaatregel. De Kamercommissie Justitie floot op dit vlak de Senaat terug.

Iets anders is de "ontzetting" uit de rechten. Die start pas vanaf het moment van de veroordeling en kan tijdelijk zijn. De correctionele rechtbank kan nu iemand wiens misdaad gecorrectionaliseerd is uit zijn rechten ontzetten. Dat blijft zo, maar de regeling wordt aangepast mbt. de maximumduur. Die komt voor de zwaarste gevallen op 20 jaar. Nu is dat nog 10 jaar.

* De nieuwe wet wordt onmiddellijk van toepassing op alle zaken die nog niet naar het assisenhof zijn verwezen.

Voor zaken die op het moment van de inwerkingtreding van de wet al wel naar assisen zijn gestuurd, geldt een speciale regeling. Alleen het onderdeel over de motivering van het verdict van de jury wordt hier van kracht. Voor de rest verloopt het assisenproces zoals dat voor de nieuwe wet gebeurde. Door deze regeling wil de minister van Justitie vertragingen in lopende assisenzaken vermijden.

Het ontwerp wordt volgende week donderdag goedgekeurd door de voltallige Kamer en moet daarna opnieuw naar de Senaat. Als die er nog iets aan wijzigt (maar dat wordt niet verwacht), moet het opnieuw naar de Kamer, die dan het laatste woord heeft.

(UPDATE 2 DECEMBER 2009: De Senaatscommissie Justitie heeft op 2 december 2009 de hervorming van assisen goedgekeurd zoals de Kamer ze had gestemd. Ze slikte dus haar eigen voorstel tot automatische correctionalisering en tot verlaging van de leeftijd om in de jury te zetelen tot 21 jaar, weer in. Dat ging niet zonder slag of stoot.

cdH-senator Delpérée vond het ongehoord dat de Kamer een advies aan de Raad van State had gevraagd nadat de Senaat de hervorming van assisen al had goedgekeurd. Hij vond dat dit soort verzoeken bij wet moest worden verboden. Als een orgaan advies over een wetsvoorstel wil, moet dat volgens hem in het begin van de procedure gebeuren. Maar de meerderheid ging daarmee niet akkoord.

Philippe Monfils (MR) diende een reeks amendementen in waardoor de tekst opnieuw zou worden hersteld zoals de Senaat hem vroeger had goedgekeurd. Alle veranderingen van de Kamer zouden worden geschrapt. Monfils vond dat er zo lang over de automatische correctionalisering was gediscussieerd in de Senaat dat hij niet anders kon dan deze amendementen indienen. Anders zou de Senaat "zijn zelfrespect verliezen", heette het.

En hoewel ook CD&V, cdH en Open Vld vonden dat de MR gelijk had, keurden ze toch het ontwerp goed zoals het van de Kamer kwam. Pol Van den Driessche gaf er als uitleg bij dat de hervorming van assisen nu eenmaal "dringend" is, omdat er nog altijd onduidelijkheid is over de motivering van de schuldvraag. Van den Driessche waarschuwde de PS dat ze "nu niet moeilijk moet doen over de BIM-wet (de wet op de bijzondere methoden voor de inlichtingendiensten, nvdr)" die in de Kamer wordt behandeld. Beide ontwerpen zijn door de meerderheid aan elkaar gekoppeld. "Als u hier moeilijk over doet, voelen wij ons gepakt", zo zegde Van den Driessche.

Patrik Vankrunkelsven (Open Vld) vond dat deze redenering ook moet gelden voor acht andere voorstellen die de Senaat al heeft goedgekeurd, maar die nog in behandeling zijn bij de Kamer. "Wij zijn erg loyaal geweest, nu moet de Kamer het ook maar zijn", zo zegde hij.

Uiteindelijk keurde de Senaatscommissie het voorstel van de Kamer goed. De MR onthield zich. Ecolo stemde mee met de overige partijen van de meerderheid en sp.a en VB bleven afwezig. EINDE UPDATE 2 DECEMBER 2009).

BEDENKING

De huidige hervorming is wel minimaal. Ze regelt de motivering van de assisenverdichten, maar de assisenprocedure wordt niet ontvet. Het aantal assisendossiers dat naar de correctionele rechter kan worden gestuurd wordt iets ruimer, maar veel zal dat niet veranderen. De georganiseerde misdaad zal nog altijd voor assisen komen omdat moord niet gecorrectionaliseerd kan worden. De doelstellingen van de hervorming worden dus niet gehaald.

Waarbij de vraag dan rijst waarom men niet gewoon de noodwet van Renaat Landuyt had gestemd begin februari. Dan zou de zaak-Habran niet moeten worden overgedaan. Het huidige ontwerp verschilt een beetje van de noodwet van Landuyt, maar niet grondig.

De vraag rijst bovendien waarom men zoveel commissies heeft opgericht en discussies heeft gevoerd om dan uiteindelijk maar tot deze kleine hervorming te komen, die dan nog door Straatsburg is verplicht.

***

(Met dank aan: TRAEST, PH. e.a., Strafrecht geannoteerd met bijzondere wetgeving, 2009, Die Keure, Brugge; en verder: VAN DEN WYNGAERT, C., Strafrecht, strafprocesrecht en internationaal strafrecht, 2006, Maklu, Antwerpen)

Lees ook:

Wat verandert de Senaat nu aan assisen?

De Clerck en de hervorming van het assisenhof

Hoge Raad voor de Justitie wil assisen afschaffen

Assisen na Taxquet: de vragen die blijven

Het Senaatsdebat over het arrest-Taxquet

Arrest-Taxquet stelt assisenprocedure in vraag

Moet assisen hervormd worden na de zaak-Van Holsbeeck?