Verkiezingen 2007: Justitie

30/05/'07 John de Wit 30 MEI 2007 - Op 10 juni trekken de Belgische burgers naar de stembus. Naar aanleiding van die verkiezingen brengen wij een overzicht van de justitie- en veiligheidsvoorstellen van de Vlaamse partijen. Daarbij is belangrijk dat - behalve CD&V - geen enkele partij de kosten van zijn plannen berekent en dat sommige partijen (vooral Groen! en N-VA) voorstellen formuleren die al wet zijn.
Merkwaardig is ook de eensgezindheid over een hele reeks punten, zoals bv. het bijbouwen van cellen of de versnelling van de burgerlijke procedure. We gaan niet in op de aparte filosofieën van alle partijen, maar halen een reeks opvallende voorstellen uit hun verkiezingsprogramma's. De partijen worden opgenomen volgens de volgorde van de lijstnummers op 10 juni.


De CD&V heeft een noodplan, "SOS-Justitie". Justitie is voor de partij een breekpunt bij de onderhandelingen.

* In twee jaar tijd moeten er minstens 1.500 gevangeniscellen bijkomen. Nu zijn er 8.300 voor 10.000 gevangenen. De privé mag die cellen mee bouwen, maar niet exploiteren.

* Er moeten heel veel justitie-assistenten bijkomen om de vrijgelatenen, de veroordeelden die een werkstraf kregen en de personen op elektronisch toezicht beter te begeleiden. Dat gebeurt nu bijna niet meer.

* Per gevangene wordt een invidueel begeleidingsplan opgesteld en op basis daarvan wordt beslist over vrijlating. Bij voorwaardelijke invrijheidsstelling moet vooral rekening worden gehouden met het risicoprofiel van de gestrafte: zal hij nieuwe geweldsfeiten plegen of niet?

* Een rechtszaak moet in één jaar tijd afgehandeld zijn. Als er beroep is, mag die termijn tot twee jaar oplopen. Maar het beroep wordt beperkt: er komt een filterkamer om nutteloze beroepen af te wijzen.

* In zijn vonnis moet de rechter alleen nog zijn eigen beslissing motiveren, hij moet niet meer antwoorden op alle argumenten die de partijen aanvoeren, maar die hij toch verwerpt. (De Orde van Vlaamse Balies is hier alvast volledig tegen, net zoals tegen het vorige punt, nvdr).

* Het parket houdt zich alleen nog bezig met de zwaardere criminaliteit. De straatcriminaliteit wordt volledig door de politie afgehandeld, weliswaar onder toezicht. De politie zal ook kunnen seponeren.

* Er komt een noodbudget van minstens 1 miljard euro, bovenop de gewone justitiebegroting. Dat is nodig voor gevangenissen, gerechtsgebouwen, meer gespecialiseerd personeel en justitie-assistenten en informatica.

* Een aparte regeringscommissaris voor justitie zal het plan uitvoeren onder leiding van de minister van justitie. Die regeringscommissaris moet het terrein van justitie heel goed kennen.

* In probleemwijken komen naar Rotterdams model "stadsmariniers", die met harde hand alle administraties op elkaar afstemmen om de problemen op te lossen. Het gaat eigenlijk om een soort "overlastmanagers". Daarnaast wil de CD&V in de probleemwijken ook zonemagistraten.

* De deelstaten krijgen inspraak bij de benoemingen van rechters bij het Arbitragehof, de Raad van State en het Hof van Cassatie. De magistratenschool gaat van het federale niveau naar de Gemeenschappen. Een Vlaams minister van Justitie moet het College van Procureurs-Generaal instructies kunnen geven over het vervolgen van Vlaamse materies (milieu bv.).

* De beslechting van individuele geschillen tussen de overheid en een burger gaat van de Raad van State naar de gewone rechtbanken, die een administratieve kamer krijgen.


* In afwachting van de Vlaamse onafhankelijkheid moet het veiligheids- en justitiebeleid georganiseerd worden door de deelstaten.

* Veiligheid is een grondrecht dat in de Grondwet moet komen en een eigen staatssecretaris vereist bij Binnenlandse Zaken.

* Er moeten concrete en afdwingbare doelstellingen komen voor de daling van de misdaadcijfers en voor het percentage misdrijven dat minimaal moet opgehelderd worden. De N-VA wil een norm voor de politie-aanwezigheid (op de straat) voor de echte politietaken op het vlak van veiligheid en ordehandhaving.

* In tegenstelling tot de Orde van Vlaamse Balies is de N-VA voor de splitsing van het gerechtelijk arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde.

* Per arrondissement moet er één rechtbank komen, waarin alle rechtbanken fusioneren, behalve de vredegerechten.

* In een burgerlijke zaak legt de rechter op de eerste zitting de conclusietermijnen én de pleitdatum verplicht vast. De schriftelijke procedure wordt veralgemeend en het aantal conclusierondes wordt wettelijk beperkt.

* Straffeloosheid voor vormfouten of nietigheden kan alleen nog als de fundamentele principes van de rechten van verdediging of de rechtsstaat worden geschonden (Ook hiermee gaat de Orde van Vlaamse balies totaal niet akkoord, nvdr).

* Voor echtscheidingen wordt een echtscheidingsbemiddelaar aangesteld.





Repressie is de beste preventie, zo heet het.

* In afwachting van een onafhankelijke Vlaamse staat wil het VB de overheveling van justitie en politie naar de gemeenschappen. De pariteit bij het Hof van Cassatie moet worden doorbroken.

* De partij wil nultolerantie naar Amerikaans model in de probleemwijken.

* Ze pleit voor minstens 13.000 cellen. De "knuffelwet-Dupont" geeft de gevangenen te veel rechten en ze herleidt de gevangenis tot een internaat. De partij is tegen het recht op eigen kledij en tegen het recht op seksuele beleving in de bajes. Er moet een strenger basisregime voor gedetineerden komen, dat dan later kan worden versoepeld met het oog op reïntegratie.

* De "absurde wet-Franchimont" mag er niet komen omdat ze de onderzoeken complexer maakt en verdachten bovenmatig beschermt.

* De voorwaardelijke invrijheidsstelling moet volledig worden afgeschaft. (Het VB is hier voorstander van precies hetzelfde systeem als de sp.a, nvdr).

* De wettige verdediging moet worden uitgebreid zodat men "zoals juwelier Thyberghien", ook zijn goederen mag verdedigen.

* Slachtoffers moeten ambtshalve een pro-Deo-advocaat krijgen.

* Per gemeenschap moeten er minstens 150 cellen komen voor criminele minderjarigen, die vanaf 12 jaar ook strafrechtelijk aansprakelijk worden en niet meer "beschermd". Ouders die hun kinderen manifest slecht opvoeden moeten financieel worden gestraft door inhouding van het kindergeld. Veroordeelde jongeren kunnen anderzijds hun straf inkorten door deel te nemen aan tuchtstages: de Amerikaanse "boot camps" staan hier model.

* Drugsgebruik moet ontmoedigd worden door leerstraffen, boetes en waar nodig een verplichte ontwenningskuur. Het VB wil geen gratis methadon of heroïne meer verstrekken en pleit voor meer drugcontroles in het verkeer, in scholen en in discotheken. Het verkopen van een dodelijke dosis drugs verdient de allerzwaarste straf.

* Er moet een snelrecht naar Frans model komen en de voorlopige hechtenis moet worden uitgebreid.

* De wet op de "opslorping" moet worden hervormd, zodat cumulatieve straffen mogelijk zijn. Nu wordt een dader van één feit vaak op dezelfde manier gestraft als een dader van tien feiten. Door de hervorming van de opslorping moet deze laatste een straf krijgen die maximum het dubbele is van de maximumstraf.






* De privésector moet als een volwaardige partner bij het veiligheidsbeleid betrokken worden. Het abonnement op een alarmcentrale of het inhuren van een bewakingsfirma moet fiscaal aftrekbaar worden.

* Er komt in ieder gerechtelijk arrondissement een Raad voor Kindermishandeling om het beleid terzake eenvormig te maken. Partnergeweld moet men kunnen aangeven via het internet en de politie moet in de woningen waar de feiten plaatsgrijpen onmiddellijk àlle wapens kunnen in beslag nemen.

* Strafzaken moeten binnen het jaar na de feiten voor de rechter komen en zoveel mogelijk in onderdelen worden gesplitst.

* Het Openbaar Ministerie is de "eerste rechter voor kleinere en bewezen criminaliteit " (sic). Een lik-op-stuk-beleid is nodig.

* Tussen het federale parlement en de parlementen van de deelstaten komt er een Justitieel Overlegcomité, waar iedereen samen de prioriteiten van het vervolgingsbeleid uittekent.

* Het parlement krijgt een aparte Commissie Privacy, die de bedreigingen van de privacy op alle domeinen moet bestuderen en moet nagaan hoe de privacy kan verzoend worden met de strijd tegen het terrorisme.

* De onderzoeksrechter wordt een "rechter van het onderzoek", die zelf geen betrokken partij is in het strafonderzoek, maar die op onafhankelijke wijze het door de procureur gevoerde strafonderzoek controleert.

* De gerechtelijke arrondissementen moeten groter worden.

* Het assisenhof wordt gemoderniseerd, de Open Vld durft net niet te schrijven "afgeschaft", maar zoals geweten was Marc Verwilghen daar voor. Open Vld zegt als enige Vlaamse partij iets over het assisenhof.

* Een "klare taal-commissie" stelt richtlijnen op om de taal in vonnissen en processen-verbaal eenvoudig te houden. Bij elke rechtbank wordt een magistraat aangesteld om die richtlijnen uit te voeren.

* De erfenissprong wordt mogelijk, zodat een tussengeneratie niets erft, maar de nalatenschap van grootouders ineens op kleinkinderen overgaat.

* Telkens de vrederechter een huurder veroordeelt voor wanbetaling, moet die laatste iets storten in een nieuw "Fonds voor Niet-Betaalde Huur", waaruit alle verhuurders geld kunnen putten om hun achterstallige huren te compenseren.

* Het aantal elektronische enkelbanden moet van 600 naar 2000.

* Gedetineerden moeten minstens 2/3 van hun straf uitzitten, in plaats van 1/3.

* Als de cipiers staken, dan nog zullen ze altijd een minimale dienstverlening moeten verzekeren.






Hier heet het dat preventie de beste repressie is.

* Groen! wil "ander blauw" op straat: meer politiepatrouilles te voet, per fiets of op skates.

* De overlast mag niet aangepakt worden met een avondklok of met straat- of samenscholingsverboden.

* Buurtinformatienetwerken moeten worden omgebouwd tot fora voor lokale democratie of wijkinspraak.

* Op het vlak van Justitie pleit Groen! voor "wetgevende rust". Het parlement moet de recente wetten evalueren en meer middelen en personeel ter beschikking stellen om ze degelijk uit te voeren.

* Iedere gearresteerde moet een afdwingbaar recht op bijstand door een advocaat en een tolk, en een recht op hulp door een arts krijgen. Verhoren van minderjarigen moeten altijd worden opgenomen op video.

* De geldsommen die onderzoeksrechters vragen aan slachtoffers die zich burgerlijke partij stellen, moeten overal dezelfde worden. Elk slachtoffer moet bovendien een gratis afschrift van het vonnis krijgen en de justitiepaleizen moeten een aparte wachtruimte voor slachtoffers en hun familie hebben.

* Kleine gerechtelijke arrondissementen moeten worden samengevoegd, maar de justitiehuizen in de grote steden moeten dan weer in kleinere antennes worden opgesplitst.

* Elk advocatenkantoor moet een vast percentage van zijn omzet aan pro-Deoverdediging besteden. Voor de bescheiden inkomens wil Groen! een maximumfactuur voor de juridische kosten per rechtszaak.

* Iedere rechtbank van eerste aanleg moet een administratieve kamer krijgen waar mensen individuele overheidsbeslissingen kunnen aanvechten.

* Rijverbod moet als straf mogelijk worden voor misdrijven die niets met verkeer te maken hebben.

* De gevangenisstraffen moeten korter, de voorlopige hechtenissen beperkter.

* Groen! wil een federaal Kinderrechtencommissariaat omdat het Vlaamse voor een aantal belangrijke onderwerpen, zoals asiel en echtscheiding, niet bevoegd is.

* De straf voor milieucriminelen die recidiveren moet progressief worden opgevoerd tot het vervuilende bedrijf uiteindelijk wordt gesloten.

* Groen! pleit voor één Europees meldpunt voor internetcriminaliteit. Overal in de EU moeten ook dezelfde straffen worden opgelegd voor deze vorm van misdaad.

* "Aanranding van de eerbaarheid van minderjarigen" moet geherdefinieerd worden zodat lichamelijk contact hiervoor niet meer vereist is (!). Ook manipulatie via het internet moet er onder kunnen vallen. Pogingen om via het internet minderjarigen naar een "echte" afspraak te lokken moeten strafbaar worden.


De socialisten laten zich vooral inspireren door Renaat Landuyt. De sp.a gaat daardoor veel verder in haar hervormingsvoorstellen dan CD&V of Open Vld.

* Er komen nog tien parketten, één per provincie. Daarnaast komt er één nationaal parket. Het parket-generaal verdwijnt. Het nationale parket bestaat uit een Vlaamse en een Waalse tak.

* De Vlaamse regering moet een eigen minister van Justitie hebben.

* De onderzoeksrechter verdwijnt, hij wordt een 'rechter van het onderzoek', net zoals ook de Open Vld dat wil.

* Er komen ook tien rechtbanken, één per provincie. Welke rechter wat (burgelijke, strafzaken, arbeidsgeschillen...) doet, wordt beslist door één manager per provincie.

* Een proces mag maximum een jaar duren, maar bij voorkeur slechts 6 maanden.

* Er komt een netwerk van rechtswinkels om onnodige kosten van particulieren te vermijden én om nutteloze opstoppingen in rechtszalen door futiliteiten te voorkomen. De huurdersbonden, Justitieel Welzijnswerk, de Kinderrechtswinkel, de vakbonden en Test-Aankoop moeten binnen in éénzelfde ruimte huizen.

* Voor verschillende soorten rechtszaken kunnen belangenorganisaties zoals Test-Aankoop, de huurdersbond, patiëntenorganisaties en mutualiteiten in naam van individuele burgers optreden. Hiervoor moet, net zoals in het arbeidsgerecht, het pleitmonopolie van de advocatuur doorbroken worden.

* De advocaat mag enkel een ereloon opeisen wanneer hij bewijst dat hij de cliënt vooraf heeft ingelicht over de manier van berekenen.

* Men gaat te gemakkelijk in beroep. De partij die in beroep gaat moet concreet aangeven op welke punten zij niet akkoord gaat met het vonnis.

* De sp.a wil boetes naar financiële draagkracht via een dagboetestelsel.

* In de sector van de gevangenissen moet er een gevangenisagentschap komen, zodat gebouwenbeheer, personeelsbeheer en bezittingsbeheer in één hand komen.

* De gevangenissen mogen slechts voor 100 procent vol zijn (nu: 116%). Er mogen 2.000 cellen bij komen.

* De wet-Lejeune wordt afgeschaft. Gevangenisstraffen worden in twee stukken geknipt: een deel dat zeker wordt uitgevoerd én een deel "terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank". Wie zich gedraagt, komt na zijn gevangenisstraf vrij, wie zich niet gedraagt blijft nog een periode ter beschikking. (Dit voorstel is identiek aan dat van het VB, nvdr)


De kleinste regeringspartij legt een paar eigen accenten.

* Er moeten meer leken bij de rechtspraak worden betrokken.

* Spirit pleit voor een aparte procedure voor bekennende verdachten. Hier zou alleen nog moeten worden onderzocht of de bekentenis betrouwbaar is en verder alleen nog gepleit over de strafmaat.

* De kosteloze juridische bijstand door advocaten gaat naar de Gemeenschappen, de Justitiehuizen blijven federaal maar ze zullen alleen nog bevoegd zijn voor taken in het kader van de strafuitvoering.

* Het voorbehouden gedeelte dat men nooit bij testament kan vererven, moet altijd beperkt worden tot de helft van de nalatenschap en ouders en grootouders zullen geen voorbehouden gedeelte meer hebben. Spirit is ook voor een erfenissprong.

* De partij wil één familierechtbank.





* Er komt nog één gerechtelijk arrondissement per half miljoen inwoners en dat krijgt een eenheidsrechtbank, waarin alle andere rechtbanken fusioneren. Een magistraat beslist in overleg met de partijen over de toewijzing van de zaak aan één van de gespecialiseerde kamers. Tegen die beslissing is beroep mogelijk. Het Hof moet binnen de drie maanden over de toewijzing beslissen.

* Zowel voor de bouw, het beheer van de gevangenis als voor de bewaking van de gevangenen moet een beroep worden gedaan op de private sector. De private cipiers worden betaald via een bonus-malussysteem: hoe minder recidive onder de gevangenen, hoe hoger de premie die het bedrijf krijgt voor de exploitatie van de gevangenis.

* Echtscheiding van mensen zonder kinderen moet geregeld worden bij arbitrage.

* Kleinere misdrijven worden opgelost door een akkoord tussen de beklaagde, het parket en het slachtoffer.

* De wettige verdediging moet ook mogelijk worden voor verdediging van goederen.

30 MEI 2007