Sp.a wil maximaal zes jaar cel voor criminele minderjarigen

27/09/'07 John de Wit 7 MAART 2005 - Maximum zes jaar cel en geen assisenhoven meer voor criminele minderjarigen. Dat stelt de sp.a voor in een reeks amendementen op het ontwerp-Onkelinx om de jeugdbescherming te hervormen. Hilde Claes legt uit waarom. "Het moeilijke punt in het ontwerp-Onkelinx ligt bij de uithandengeving", zegt Claes. In dat geval worden criminele minderjarigen door de jeugdrechter naar de rechtbank voor volwassenen gestuurd. Dat gebeurt zo'n 135 keer per jaar, meestal met de zware gevallen.

Claes: "De sp.a wil die uithandengeving zoveel mogelijk beperken en ze wil het systeem zoveel mogelijk afstemmen op het Verdrag van de Rechten van het Kind. Dat laatste heeft in België kracht van wet en het verbiedt de berechting van een minderjarige volgens het gewone recht dat van toepassing is op volwassenen."

Wat stelt de sp.a dan voor?
"Eerst en vooral moet de rechtbank die over de uit handen gegeven criminele minderjarige oordeelt, bestaan uit drie rechters. Normaal bestaan correctionele rechtbanken maar uit één persoon. Dat moeten er voor criminele minderjarigen drie zijn, van wie minstens twee met een nuttige ervaring in jeugdzaken. Dat kan gaan van drie jaar ervaring in de jeugdsector tot drie jaar ervaring op een jeugdparket. Door deze aparte rechtbank heb je garanties dat de minderjarige toch niet als een gewone volwassene wordt behandeld."

U wil ook andere straffen?
"We willen inderdaad speciale straffen voor criminele minderjarigen die uit handen gegeven zijn. Wij stellen er vier voor: eerst de werkstraf. Dan de geldboete, maar wel als zelfstandige straf, niet als bijkomende straf bij een celstraf. En die geldboete mag nooit meer dan de helft bedragen van wat een volwassene in hetzelfde geval zou moeten betalen. Als we de geldboete van volwassenen aan minderjarigen zouden opleggen, dan moeten die soms een heel leven werken voor een misstap uit hun jeugd. En dat mag niet."

"Als derde straf denken wij aan de onderbroken detentie van maximum drie jaar. Dat is een opsluiting in een jeugdgevangenis, maar wel met tussenstops. De minderjarige mag dan bijvoorbeeld tijdens het weekend naar zijn familie. Deze straf mag pas worden opgelegd met een bijzondere motivatie en als een volwassene in een vergelijkbaar geval zes jaar of meer zou krijgen."

"En tot slot denken we aan de ononderbroken detentie van maximum zes jaar in een federaal centrum, voor de allerzwaarste misdaden waarvoor een meerderjarige minstens tien jaar zou krijgen. Minderjarigen kunnen - in onze interpretatie van het ontwerp-Onkelinx - trouwens nooit meer naar een assisenhof worden verwezen."

"We bouwen dus wel heel wat garanties in om de uithandengeving te beperken en zo redelijk mogelijk te maken: een aparte rechtbank én aparte straffen. Men moet niet straffen om te straffen, maar slim straffen, zodat recidive wordt voorkomen."

Hoe weet de correctionele rechter wat een minderjarige mispeuterde?
"De correctionele rechtbank moet voortaan altijd inzage krijgen in het volledige dossier dat iemand heeft op het jeugdparket. Nu is dat niet zo en daardoor kan de correctionele rechter ook de juiste straf niet opleggen."

Ook de Everberg-wet moet veranderen?
"Ja, want er is nogal wat gemis aan logica in de voorlopige maatregelen (onmiddellijk na de feiten, maar voor het vonnis, red.) die de jeugdrechter kan nemen. Nu kan de jeugdrechter iemand voor drie maanden in een gesloten gemeenschapsinstelling, zoals Mol, plaatsen en dat kan, wanneer de openbare veiligheid in het gedrang komt, onbeperkt worden verlengd. Maar voor de zwaarste gevallen kan hij de jongere naar Everberg sturen als er in Mol geen plaats meer is. En daar kan die maar twee maanden en vijf dagen verblijven. Die systemen moeten op elkaar worden afgestemd. Wij stellen dus dezelfde termijnen voor iedereen voor: vijf dagen en dan drie keer één maand. In de zwaardere gevallen kan de termijn iedere maand worden verlengd tot zes maanden. Anders geraken de gerechtelijke onderzoeken misschien niet op tijd klaar. In ieder geval moet de minderjarige iedere maand worden geëvalueerd, wat nu niet het geval is."

Vreest u geen scherpe kritiek van CD&V?
"Neen. Uiteindelijk brengen mijn amendementen het ontwerp van Onkelinx dichter bij de voorstellen van advocaat-generaal Christian Maes. En die voorstellen worden toch sterk door de oppositie gesteund. De CD&V moet in ieder geval stoppen met het communautariseren van dit dossier, want dat maakt een serene behandeling van het jeugdrecht erg moeilijk. We moeten dit debat een serieuze kans geven en ophouden met de Vlaamse leeuw te laten brullen tegen de Waalse haan."

CD&V wilde het samenwerkingsakkoord over Everberg toch opzeggen?
"Dat is ongehoord en bijna crimineel. Als de CD&V haar zin niet krijgt, zegt ze het akkoord rond Everberg op! Ofwel geef je dan 24 plaatsen in een gesloten instelling gewoon op en dan zal men minderjarige overvallers in sommige gevallen op straat moeten laten rondlopen. Ofwel behoud je die plaatsen, maar dan is iedere pedagogische begeleiding in Everberg weg en komen die jongeren na twee maanden vrij als levende tijdbommen. De politiek moet constructief naar oplossingen zoeken en daarom moet het debat ernstig en sereen worden gevoerd."