Di Rupo I over asiel en migratie

07/12/'11 John de Wit 7 DECEMBER 2011 - De nieuwe regering-Di Rupo I legde gisteren de eed af bij de Koning. Haar asiel- en migratiebeleid borduurt grotendeels voort op het beleid dat de regering Leterme I al had opgesteld. De meeste projecten zijn ofwel al gerealiseerd, ofwel al ontwikkeld door staatssecretaris voor migratie Melchior Wathelet (cdH). Weinig nieuws onder de zon dus. Maar toch is dat niet helemaal zo. De belangrijkste vernieuwing zit, zoals in de rest van het regeerakkoord, in de overheveling van sommige federale bevoegdheden naar de Gemeenschappen en de Gewesten. Zo gaan de economische migratie en de studentenmigratie naar de deelstaten. Dit is het eerste deel van een overzicht van het regeerakkoord. In een tweede deel behandelen we het justitie- en antidiscriminatiebeleid. Dat deel vindt U hier.

Wellicht dé belangrijkste vernieuwing is dat de respectievelijk de Gemeenschappen en de Gewesten zullen beslissen welke buitenlandse studenten en welke arbeidsmigranten naar België mogen komen. De "actieve" migratie, die in België slechts goed is voor 25% van de totale migratie, gaat dus naar de deelstaten. De Gewesten beslissen welk soort arbeiders mogen komen werken, de Gemeenschappen bepalen de criteria voor wie hier mag komen studeren en reiken een studiekaart uit. Nu leveren de gewesten al wel een arbeidskaart af, maar ze doen dat op basis van criteria die door de federale overheid zijn uitgewerkt. Dat verandert dus.

Maar de overdracht van bevoegdheden is onzuiver omdat de federale overheid nog altijd een verblijfsvergunning moet afgeven. De PS drong hier sterk op aan. Wie dus van Vlaanderen een arbeidskaart krijgt, kan in extremis nog geweigerd worden. Voor een deel is dat logisch omdat de Gewesten en Gemeenschappen momenteel geen zicht hebben op wie allemaal een inreisverbod in België heeft en wie volgens de staatsveiligheid een gevaar voor het land betekent wie niet. De federale overheid weet dit wel. Maar men had de federale overheid natuurlijk ook kunnen verplichten om die data aan de Gemeenschappen en de Gewesten ter beschikking te stellen.

* De regering wil verder een "immigratiewetboek" uitvaardigen. De huidige wetgeving is te ingewikkeld geworden. Het nieuwe wetboek moet "duidelijk en voor iedereen goed begrijpbaar zijn" (sic). Een kolossale opdracht, die evenwel broodnodig is!

* De nieuwe staatssecretaris voor het migratiebeleid, Maggie De Block (Open Vld), is niet alleen bevoegd voor asiel- en migratie, zoals haar voorganger Melchior Wathelet (cdH), maar ook voor het opvangbeleid. Die taak neemt ze over van Philippe Courard (PS). Dat moest overigens van de pas goedgekeurde opvangwet. De Block, die momenteel nog aan het "blokken" is, want ze is niet gespecialiseerd in asiel en migratie, zal ieder jaar een verslag aan het parlement moeten uitbrengen over haar werk.

* Asielaanvragen moeten binnen de zes maanden "definitief" afgehandeld zijn. Momenteel is het gros van de asielaanvragen door het Commissariaat-Generaal voor de vluchtelingen al binnen die termijn afgehandeld. Maar als je ziet dat mensen nu al gemiddeld 16 maanden in een opvangcentrum zitten, dan weet je dat de totale afhandeling (beroep en cassatieberoep bij de Raad van State) veel langer duurt.

* Er komt een "permanenten monitoring" van alle asielinstanties. Die kijkt zowel naar hun snelheid, als naar hun efficiëntie en hun kwaliteit.

* De 78 gemeenten die nog geen Lokaal Opvanginitiatief voor asielzoekers (LOI, zeg maar: een woning of appartement) hebben, kunnen daar toe gedwongen worden als dat nodig zou zijn. Het gaat om 13% van alle Belgische gemeenten. Er komt dus niet opnieuw financiële steun voor asielzoekers. Toch werd het voorstel van Nahima Lanjri om de uitzondering af te schaffen die in 2009 in de opvangwet werd ingevoerd, en waardoor in extreme noodsituaties toch nog financiële steun mogelijk zou zijn, niet opgenomen in het regeerakkoord. Het blijft voorlopig een initiatief van Lanjri en Somers alleen.

* De opvang blijft ook lopen tijdens de periode dat de uitgeprocedeerde asielzoeker naar de Raad van State stapt voor een cassatieberoep. Maar tegelijkertijd "wordt de uitvoering van de bevelen om het grondgebied te verlaten niet onderbroken". Een procedure voor de Raad van State schort zo'n bevel momenteel al niet op. Wat de bedoeling van deze paragraaf in het regeerakkoord is, is niet helemaal duidelijk.

* De kosten van het opvangnetwerk worden geëvalueerd. Momenteel bedragen die naar schatting 320 miljoen euro en ze stijgen ieder jaar verder.

* Er komt een lijst van veilige landen. Asielzoekers uit die landen zullen zelf moeten bewijzen dat ze politiek vervolgd worden en hun dossier wordt in 15 dagen tijd afgehandeld. Ook deze wet was al gestemd, er is zelfs als een ontwerp-Koninklijk Besluit waarin die lijst staat, maar dat moet nog door de ministerraad worden goedgekeurd.

* Meervoudige asielaanvragen, die nu 20% van alle aanvragen vertegenwoordigen, worden ontmoedigd. Maar hoe zegt het akkoord er niet bij.

* Nieuw is ook dat al wie een geldige verblijfsvergunning heeft en al wie van de opvang geniet, vrijwilligerswerk zal mogen doen.

* Om de pas goedgekeurde wet op de vrijwillige terugkeer uit te voeren, komen er open terugkeercentra. Ook dat was al door Wathelet beslist.

* De persoon die verwijderd wordt én zijn advocaat moeten minstens 48 uur voor de eerste uitzettingspoging worden verwittigd.

* Als er te weinig plaats is in de gesloten centra voor illegalen, dan kan men een centrum uitbouwen voor illegalen die een gevaar vormen voor de openbare orde. Dit is een idee van de Antwerpse burgemeester Patrick Janssens (sp.a) die zo de illegale drugsdealers uit de Seefhoek onmiddellijk het land uit wilde. De formulering van het regeerakkoord is echter helemaal in de "zou-stijl". Aan de andere kant tellen de gesloten centra momenteel slechts 555 plaatsen en dat is te weinig. Bovendien zegt het regeerakkoord ook dat de politie illegale dealers prioritair in een gesloten centrum moet stoppen voor verwijdering uit het land. Ook dat was echter al beslist door toenmalig migratieminister Annemie Turtelboom.

* Opdrachtgevers van (bouw)werken die onderaannemers hebben die hun personeel economisch uitbuiten, zullen mee aansprakelijk gesteld worden door het misdrijf mensenhandel. Hierop wordt al vele jaren aangedrongen door het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding, omdat alleen zo de uitbuiting op bouwwerven en in naaiateliers kan worden tegengegaan. Maar vooral de liberalen blokkeerden dit voorstel tot voor kort. Benieuwd wat de liberale ministers hiervan terecht brengen.

* Er komen liefst vier nieuwe databanken:

In de strijd tegen de schijnhuwelijken komt er een nationale databank met alle relevante informatie over huwelijken en samenwoonsten.

Er komt ook een centraal register van alle buitenlandse erkende en geweigerde akten (huwelijksakten, geboorteakten…).

Er komt nog een derde databank van alle mensen die zich borg stellen voor een buitenlander die naar België komt. Zo is de staat zeker dat diens eventuele medische kosten zullen worden vergoed.

In een vierde databank zullen alle niet-begeleide minderjarige buitenlanders worden opgenomen.

Hiermee komt de regering tegemoet aan een aantal van de verzuchtingen van de Antwerpse procureur-generaal Yves Liégeois, die een reeks voorstellen had gedaan om schijnhuwelijken beter aan te pakken. Maar vele voorstellen van Liégeois over schijnhuwelijken staan niet in het regeerakkoord.

* Niet-begeleide minderjarigen uit een lidstaat van de Europese Unie zullen ook een voogd en bescherming krijgen. Nu geldt dat alleen voor buitenlanders van buiten de EU. Het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding dringt hier al lang op aan.

* De snel Belgwet wordt herzien in de zin van de voorstellen die nu bij de Raad van State liggen, maar de regeringsverklaring is niet concreet over de termijnen. Of het voorstel blijft wat het was, is dus maar zeer de vraag. (Zie hier voor meer uitleg, nvdr.)

* Er komt geen nieuwe collectieve regularisatie van illegalen, zo heet het. De vraag rijst wat dat betekent in een tijd waarin jaarlijks meer dan 10.000 illegalen "individueel" geregulariseerd worden. Vorig jaar werden bijna dertien keer meer illegalen geregulariseerd dan er gedwongen verwijderd werden.

* Staatlozen krijgen een statuut.

****************************

Het volledige regeerakkoord leest u hier. Het onderdeel over asiel en migratie staat op de pagina's 129-136.

****************************

Lees ook:

Di Rupo I over justitie en discriminatie

Het regeerakkoord van Leterme I over justitie en migratie

Liégeois: "Het migratiebeleid is volkomen mislukt"

De hoorzitting over de rede van Liégeois over het migratiebeleid

Het asiel- en migratiebeleid van de voorbije drie jaar

De wet over de veilige landen voor asielzoekers

Het nieuwe verwijderingsbeleid voor illegalen

De nieuwe opvangwet voor asielzoekers

De nieuwe wet op de gezinshereniging

Vlamingen akkoord over verstrenging snel Belgwet

Het migratierapport van het CGKR voor 2010

Bouckaert wil één vreemdelingenrechtbank

Hoe denken Belgen over etnische minderheden?