Comité P: "Politie kan groot oproer niet aan"

17/06/'08 John de Wit 18 JUNI 2008 - Het Comité P, dat de politiediensten controleert, vreest dat de Belgische politie een grote ramp of een groot oproer niet aankan. Dat staat in een nieuw, geheim rapport dat zopas bij het parlement is ingediend. Het Comité P wil bovendien dat de politiezones al hun samenwerkingsverbanden bekend maken, zodat coördinatie van acties mogelijk wordt. Het pleit ook voor grotere politiezones en voor een kenniscentrum, waarop agenten die de wet niet kennen, altijd een beroep kunnen doen. Het Comité stelt eens te meer vast dat de politie-inspecteurs belangrijke veranderingen over mensenrechten aan hun eigen wet op het politieambt, maanden na de inwerkingtreding nog altijd niet kennen.

Het Comité P heeft eindelijk nog eens een nieuw rapport ingediend bij de parlementaire begeleidingscommissie in de Kamer. Het handelt over de samenwerkingsverbanden tussen de 196 politiezones én over de dirco's, de politiedirecteuren die binnen ieder gerechtelijk arrondissement de bestuurlijke samenwerking tussen de politiezones moeten bevorderen. Het gaat dan om samenwerking bij het overbrengen van gevangenen, bij opsluiting van arrestanten in politiecellen (in nabijgelegen grotere zones), slachtofferbejegening, ordehandhaving, gemeenschappelijke acties zoals WODCA, gemeenschappelijke interventies e.d.

Wat blijkt uit het rapport?

* Het Comité P betwijfelt of de politiediensten een grote ramp of een langdurig oproer zoals dat in de Parijse voorsteden enkele jaren terug, aankunnen. Het denkt van niet. De politiediensten kunnen niet snel genoeg en vooral niet lang genoeg voldoende personeel op de been brengen én op de been houden, om de orde te handhaven.

Alleen de provincies Limburg en West-Vlaanderen hebben een eigen plan om de orde bij rampen of groot onheil te handhaven. Zij kunnen in zo'n geval onmiddellijk bijkomende ploegen uit andere politiezones en gespecialiseerde eenheden van de federale politie optrommelen. Eén nationaal plan is er niet. "België heeft veel geluk gehad dat het nog niet met een mega-catastrofe is geconfronteerd", schrijft het Comité P.

* De meeste samenwerkingsverbanden tussen politiezones worden mondeling afgesproken. De dirco kent ze vaak niet eens. Hoe kan hij dan efficiënt optreden bij grote rampen of oproer? Hoe kan hij dan weten welke onderdelen van een bepaalde politiezone welke verplichtingen hebben?

Alle samenwerkingsverbanden tussen politiezones, hoe klein ook, zouden volgens het Comité P verplicht moeten worden gemeld.

* De functie van de dirco is onduidelijk. Mag hij samenwerkingen suggereren en opleggen? In sommige zones heeft hij veel te zeggen, in andere nauwelijks iets. Alles hangt af van plaatselijke gebruiken en van zijn relaties met de korpschefs van de zones. Daarbij speelt het een grote rol of de korpschefs uit de vroegere rijkswacht dan wel uit de gemeentepolitie komen. Dat kan dus niet, vindt het Comité P.

* De dirco moet momenteel nog te veel zijn meerwaarde aantonen. Het Comité P stelt voor om van de dirco een volwaardig ambassadeur van de federale politie te maken. Hij zou in bepaalde gevallen dwingende macht moeten krijgen.

Het Comité P suggereert om de dirco's per provincie te organiseren. Dan kunnen ze de taken onder elkaar verdelen en zich specialiseren in bepaalde vormen van samenwerking.

* Het Comité P wijst erop dat vooral de kleinere zones veel baat kunnen hebben van de dirco. Maar toch vindt het Comité dat zones minstens 100 tot 150 inspecteurs moeten hebben om leefbaar te zijn. Een reeks politiezones is momenteel te klein om degelijk te kunnen functioneren. Een hertekening van de politiezones dringt zich op.

Vorige week had ook minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (Open Vld) daarvoor gepleit. Maar hij wil geen dwingende maatregelen opleggen, hij wil de samenwerkingsverbanden van onderaan laten groeien. En hij kadert de vermindering van het aantal politiezones ook in een vermindering van het aantal gerechtelijke arrondissementen, waarvan sommige nu te klein zijn om behoorlijk te kunnen functioneren.

* Vaak ontstaat herrie als een grotere zone de arrestanten van een kleinere zone moet huisvesten in haar "amigo". Cellen worden soms beschadigd of bevuild en dan wordt daarvoor geld voor aangerekend. Dat leidt tot wrijvingen. Sommige dirco's pleiten daarom voor politiecellen op het niveau van het gerechtelijk arrondissement.

* Nogal wat politiemensen kennen nieuwe wetten soms maanden na hun inwerkingtreding nog altijd niet. Dat is vooral problematisch als de inspecteurs veranderingen over mensenrechten aan hun eigen wet op het politieambt na maanden niet blijken te kennen, zoals het Comité P alweer vaststelde. De wetten veranderen te vaak, te snel en ze worden te ingewikkeld. Iedere zone geeft nu zowat zijn eigen interpretatie aan een nieuwe wet en dat leidt tot problemen. Zones bellen het Comité P op om te weten hoe de wet in elkaar zit.

Het Comité P wil één federaal kenniscentrum, waarop alle zones een beroep kunnen doen. Dat moet niet alleen wettelijke evoluties duidelijk doormelden aan de zones, maar ook openstaan voor vragen van de politiediensten zelf. De plaatselijke dirco's kunnen hier een grote rol in spelen.

* Het Comité P vindt dat de wegpolitie, de spoorweg-, luchtvaart- en zeevaartpolitie onder de leiding van de dirco moeten komen, zodat ze meer voeling krijgen met de plaatselijke noden. Tegelijkertijd zouden de dirco's dan best op provinciaal niveau functioneren en zich specialiseren.

* Het Comité P wil ook een gezamenlijk secretariaat voor de dirco's en de dirjuds. Deze laatste zijn politieofficieren, die op het niveau van het gerechtelijk arrondissement de recherche naar misdrijven coördineren.

Volgens het Comité P zou het trouwens beter zijn om alle niet-operationele diensten zoals het financieel beheer, het personeelsmanagement, de beleidsevaluatie e.d. voor dirco's én dirjuds gezamenlijk te organiseren in plaats van volledig afzonderlijk te werken. Dat zou een enorme besparing van middelen opleveren.