zondag, 20 april 2014
aanmelden
Licht bewolkt 5° / 16° Licht bewolkt

Antwerps parket: "Schaf de wettelijke samenwoonst af"

08/02/'10 John de Wit 8 FEBRUARI 2010 - De wettelijke samenwoonst wordt best afgeschaft, want dit statuut maakt de strijd tegen de schijnhuwelijken en de illegale volgmigratie zo goed als onmogelijk. In ieder geval moet dit statuut worden losgekoppeld van een verblijfsrecht van onbeperkte duur in België. Het Antwerps parket zal geen voorafgaande onderzoeken naar schijnhuwelijken meer doen als de partners al tenminste één jaar lang samenwonen. Want dat haalt toch niets uit. Dat zeggen Chantal Merlin, Steven Vandromme en procureur Herman Dams van het Antwerpse parket. Ze roepen het parlement en de regering op om dringend werk te maken van de reeds lang beloofde wettelijke maatregelen. (Dit stuk bevat een update van 10 februari).

Merlin is sectiehoofd van de burgerlijke zaken op het parket en zij houdt zich speciaal met schijnhuwelijken bezig, Vandromme is daar substituut en Dams is Antwerps procureur. Een gesprek.

Wat is het probleem met de geregistreerde samenwoners?

"Door de nieuwe vreemdelingenwet kan iemand die wettelijk samenwoont sinds 1 juni 2007 ook een recht op verblijf van onbepaalde duur in ons land krijgen. Net zoals een gehuwde. Merkwaardig, want een samenwoning is duidelijk niet definitief, maar tijdelijk. Men moet niet eens van elkaar houden of een affectieve of seksuele relatie hebben om een samenwoningscontract te laten registreren. En dat geregistreerd partnerschap, zoals de wettelijke samenwoonst ook heet, kan stoppen door een aangetekende brief naar de burgerlijke stand. Heel makkelijk dus. Maar toch zijn de gevolgen even groot als bij een huwelijk. Het is onlogisch dat een tijdelijk geregistreerd partnerschap net zoals een huwelijk tot een definitieve verblijfsvergunning kan leiden. (In 2007, het laatste jaar waarvoor cijfers zijn, waren volgens de officiële statistieken van de Federale Overheidsdienst Economie 49.189 personen betrokken bij een wettelijke samenwoning, 43% meer dan in 2006. Het aantal huwelijken in hetzelfde jaar bedroeg 45.561. Eveneens in 2007 waren 12.137 personen betrokken bij de ontbinding van zo'n wettelijke samenwoning. Verhoudingsgewijs zijn er dat 24,6% van de groep die een geregistreerd partnerschap afsloot. In ieder geval steeg het aantal personen dat betrokken was bij een ontbinding van wettelijke samenwoonst in 2007 met 28,6% in vergelijking met 2006, nvdr).

Kunnen jullie die samenwoners dan niet controleren?

Nee, dat is wettelijk niet geregeld. Wij kunnen momenteel niet nagaan of een samenwoonst een schijnsamenwoonst is. Dat laatste heb je als de partners alleen maar een verblijfsvergunning in het land nastreven. Het parket mag die controles niet laten doen en er zijn geen richtlijnen voor.

Een schijnhuwelijk kunnen wij echter wel proberen te voorkomen. Als de burgerlijke stand vermoedt dat twee personen alleen maar willen trouwen om een verblijfsvergunning in België te krijgen, dan kunnen zij dat aan ons voorleggen en wij kunnen de politie een onderzoek laten doen. Een trouwpartij kan bv. een schijnhuwelijk zijn als de beide huwenden elkaars taal niet spreken of elkaars achtergrond niet kennen, als er een enorm leeftijdsverschil is, als één van hen in de prostitutie zit e.d. Het parket kan dan adviseren aan de ambtenaar om de voltrekking van een voorgenomen schijnhuwelijk te weigeren. Het is wel de ambtenaar die beslist. Als het huwelijk toch wordt voltrokken, kan het parket het schijnhuwelijk laten nietigverklaren via de rechtbank. Die aanpak was tot nu toe heel succesvol.

Wat is het probleem nu dan?

De mensen van wie de burgerlijke stand een huwelijk weigert, gaan daarna tegen die beslissing in beroep bij de burgerlijke rechtbank. Ze proberen de procedure een jaar te rekken en laten zich ondertussen als samenwoners registreren. Ze vragen vervolgens een verblijfsvergunning van onbeperkte duur aan omdat ze al minstens één jaar samenwonen. En die krijgen ze.

Als de rechter zich later moet uitspreken over de vraag of het geplande huwelijk een schijnhuwelijk was, moet hij die vraag negatief beantwoorden. Want van het Hof van Cassatie (13 april 2007) moet hij rekening houden met wat is veranderd sinds het aanvankelijke huwelijk werd geweigerd. De rechter moet dan vaststellen dat geen van beide partners wil trouwen om een verblijfsvergunning in ons land te krijgen. Want die hebben ze als samenwoners al! En zo wordt een schijnhuwelijk dan omgetoverd tot een gewoon echt huwelijk.

Kan een geregistreerde samenwoner dan zo snel een verblijfsvergunning krijgen?

Een geregistreerde samenwoner kan door twee Koninklijke Besluiten van 17 mei 2007 en 7 mei 2008 een verblijfsvergunning krijgen als zijn relatie duurzaam en stabiel is. Dat is zo in drie gevallen:

* als hij aantoont dat hij minstens één jaar samenwoont;

* als de samenwoners bewijzen dat ze elkaar al minstens twee jaar kennen en dat ze in die periode regelmatig belden, mailden of brieven stuurden en elkaar voor de aanvraag minstens drie keer ontmoet hebben en meer dan 45 dagen bij elkaar waren;

* als de samenwoners een gemeenschappelijk kind hebben.

Dat onderzoek gebeurt door de Dienst Vreemdelingenzaken op basis van documenten. Het parket komt er niet aan te pas. Wij hebben wel al eens geprobeerd om de criteria die we moeten gebruiken om na te gaan of een trouwpartij een schijnhuwelijk is, toe te passen op een aangevraagd samenlevingscontract. We probeerden dat bij een koppel waarvan eerder al een huwelijk geweigerd was omdat het een schijnhuwelijk was. Maar dat mocht niet van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. Dat besloot de Raad op 17 juli 2009. Sinds dan is de patstelling totaal.

Er is geen enkel voorafgaand controlemechanisme om de bedoelingen van de samenwoners te controleren, om na te gaan of ze niet zijn gaan samenwonen alleen voor de verblijfsvergunning, er is immers géén definitie van wat een schijnsamenwoonst is. Wij kunnen dus geen politieonderzoek laten hierrond laten uitvoeren.

De schijnsamenwoonst holt onze strijd tegen de schijnhuwelijken en tegen de illgale volgmigratie helemaal uit. Want het gaat niet alleen om die schijnsamenwoonsten, maar ook om alles wat er uit voortvloeit. Veel mensen komen later over door gezinshereniging en op termijn krijg je een serieus aanzuigeffect. De inburgering van al die migranten komt in het gedrang als ze allemaal partners uit het buitenland overbrengen. Wij moeten als parket ook de openbare orde bewaken he.

Om efficiënt te zijn gaan we in de toekomst geen onderzoeken meer doen naar schijnhuwelijken als de partners al enige tijd op hetzelfde adres zijn ingeschreven, want dat draait toch op niets uit.

Neemt het probleem dan zulke vormen aan?

De wet waardoor geregistreerde samenwoners ook een verblijfsvergunning krijgen werd op 1 juni 2007 van kracht. In het eerste jaar van die wet waren er in de stad Antwerpen 20 schijnsamenwoonsten, in het tweede jaar al 138. Het systeem wordt bekender en men maakt er steeds meer gebruik van. Bovendien is er nu een nieuwe tendens: men trouwt helemaal niet meer. Men komt gewoon illegaal het land binnen en laat zich na een jaar samenwoonst registreren en krijgt zo een verblijfsvergunning.

In 2009 hebben wij bovendien bij 925 koppels een onderzoek naar een mogelijk schijnhuwelijk laten doen.

En het aantal onderzoeken bij een aanvraag voor naamsverbetering in de akten van de burgerlijke stand is verdubbeld in drie jaar tijd: van 168 in 2007 naar 452 in 2009. Het gaat hier om illegalen die onder een valse naam in België verblijf hebben verworven. Wanneer er tijdens hun verblijf in België kinderen geboren worden, bevat hun geboorteakte dus ook de in België gebruikte valse naam. Het is deze valse identiteit die ze na verloop van tijd terug willen laten verbeteren in hun echte identiteit, anders hebben ze problemen om naar hun eigen herkomstland terug te keren om b.v. hun familie daar te bezoeken. De verdubbeling van dit aantal onderzoeken is een serieuze aanwijzing voor de toegenomen fraude.

Wat willen jullie veranderen?

We menen dat het statuut van de geregistreerde samenwoner best wordt afgeschaft. Het is er alleen maar gekomen omdat de homo's niet mochten huwen en nu mogen ze dat wel. Zodat dit statuut overbodig is.

Als afschaffing niet kan dan menen we dat de wettelijke samenwoonst moet voorbehouden blijven voor aanverwanten die niet met elkaar mogen huwen.

Ofwel moet de wettelijke samenwoonst volledig gelijkgeschakeld worden met het huwelijk op het vlak van voorwaarden, weigeringsmogelijkheden, beëindigen van de relatie, opsporing en bestraffing.

Andere oplossingen kunnen zijn: aan de wettelijke samenwoonst slechts een tijdelijk verblijfsstatuut koppelen. Of het verblijfsstatuut pas na een aantal jaren toestaan als de betrokkene die het statuut aanvraagt, vroeger al betrokken was in een geweigerd huwelijk.

Hoe ver staat het met de wet die schijnhuwelijken bestraft?

In Antwerpen hebben we nog geen enkele zaak gehad. We gaan nu binnenkort wel een themazitting van de correctionele rechtbank rond schijnhuwelijken organiseren. Maar de maximumstraf voor een schijnhuwelijk is slechts 3 maanden cel, op een poging staat amper 137 euro boete. Dat zijn wel erg lage straffen voor iets wat eigenlijk schriftvervalsing is.

Kijk naar de straffen voor bigamie. Daarop staat tot 10 jaar opsluiting. De straffen voor schijnhuwelijken enerzijds en bigamie anderzijds liggen veel te ver uit elkaar. En dat terwijl beide misdrijven toch vormen van huwelijksfraude zijn, het gaat in beide gevallen om een vorm van schriftvervalsing.

Waarom is dit probleem zo belangrijk?

Omdat steeds meer illegalen naar België komen. Het samenlevingscontract wordt dé manier om een verblijfsvergunning in België te krijgen. In Europa spreekt men al van de Belgopoort: ons land laat te veel vreemdelingen binnen.

En daarom zitten onze gevangenissen ook overvol. Want veel illegalen hebben geen inkomen en ze plegen dus misdrijven. Als wij ze betrappen moeten we ze laten aanhouden omdat ze geen vaste woonplaats hebben en omdat het recidivegevaar erg groot is. Zo geraken onze gevangenissen overvol met voorlopig gehechten. Wie de overbevolking in de gevangenissen wil tegengaan, moet niet alleen gevangenissen bijbouwen, maar hij moet starten met een streng migratiebeleid. Kijk naar wat Nederland heeft gedaan. Daar staan vele cellen nu leeg omdat ze beide zaken gekoppeld hebben.

Zit ons beleid fout?

Je moet het met een voetbalmatch vergelijken. Justitie is de keeper. Wij moeten de ballen tegenhouden. Maar dat kunnen we alleen als onze verdediging en het middenveld ook al zoveel mogelijk ballen stoppen. Wij kunnen niet werken als de rest aan de kant gaat staan en alleen maar naar de keeper kijkt en als we dan bovendien verplicht worden om met één hand te keepen.

Zo is het ook in de strijd tegen de schijnhuwelijken. Eerst en vooral moeten de gemeentebesturen bewust zijn van het probleem. Zij moeten schijnhuwelijken willen voorkomen. Dat is niet evident, want het kost geld. De gemeenten moet willen investeren in een administratie die schijnhuwelijken detecteert en interviews afneemt. Ook moeten de gemeenten een advocaat betalen om zich in de gerechtelijke procedure te laten vertegenwoordigen en ook dat kost dus geld.

Vervolgens moet de regering een strikt migratiebeleid uitbouwen en ons als parket de juridische mogelijkheden geven om op te treden. Als iedereen die een schijnhuwelijk wil afsluiten nu gaat proberen om via een schijnsamenwoonst in België te blijven, dan lukt het ons ook niet meer. En dan heeft de strijd tegen de schijnhuwelijken en schijnsamenwoners geen zin.

De regering zou dit toch aanpakken?

Er is inderdaad een akkoord, maar nog altijd geen enkele tekst, behalve over de regularisatie. En het wordt nu echt wel dringend. Waar blijft bijvoorbeeld de broodnodige centrale databank over schijnhuwelijken, die al vele jaren geleden is beloofd?



*********************************************

(UPDATE 10 FEBRUARI 2010: Voor een goed begrip van bovenstaand interview kan het nuttig om weten zijn wat de parlementaire meerderheid heeft beslist met betrekking tot de strijd tegen schijnhuwelijken.

De meerderheid besloot op 9 oktober 2009 om de strijd tegen de schijnhuwelijken (een beetje) te verstrengen. Wat staat in het akkoord?

* Er komt een nationale databank met alle gegevens over schijnhuwelijken (aangiften van huwelijken, weigeringen daartoe, erkenningen van buitenlandse huwelijken, weigeringen daarvan, lopende beroepsprocedures…). De ambtenaar van de burgerlijke stand die twijfelt of een huwelijk een schijnhuwelijk is, moet ze vooraf raadplegen.

* De gegevens in die databank worden in principe drie jaar na de voltrekking van het huwelijk gewist. Ze mogen in totaal maximaal vijf jaar worden bewaard.

* Als er ernstige vermoedens van een schijnhuwelijk zijn, dan zal het parket een onderzoek van vier maanden mogen doen in plaats van twee nu.

* Er komen referentiemagistraten voor schijnhuwelijken. Zij moeten alle zaken coördineren en fungeren als uniek aanspreekpunt.

* Als er ernstige twijfels zijn over de authenticiteit van een bepaald buitenlands document (bv. een huwelijksakte) kan de burgerlijke stand, die een huwelijk dat in het buitenland is gesloten hier moet erkennen, advies vragen aan de Belgische consulaire post in dat land. Die kan dan een klein onderzoekje doen. Nu kan dat niet.

* Als een huwelijk nietig is verklaard omdat het door een schijnhuwelijk tot stand kwam, dan kan de betrokkene ook de Belgische nationaliteit verliezen. Nu kan dat niet.

* De schijnsamenwoonst moet efficiënter bestreden worden. Over hoe dat moet gebeuren, is voorlopig nog geen akkoord, zo liet staatssecretaris voor het migratiebeleid Melchior Wathelet (cdH) weten aan Kamerlid Mia De Schamphelaere (CD&V). In ieder geval worden de basisvoorwaarden waaraan een “duurzame en stabiele relatie” (dé reden voor een wettelijke samenwoonst) moet voldoen, herzien en worden die begrippen gedefiniëerd. Wettelijke samenwoners zonder liefdesrelatie (zoals bv. een broer en een zus) zullen niet meer in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning in België. Ook denkt Wathelet eraan om wettelijke samenwoners die een verblijfsvergunning in ons land hebben gekregen door hun partnerschap, drie jaar lang te controleren. Zo’n controle bestaat nu al bij huwelijken met buitenlanders, maar in de praktijk werkt hij niet. In ieder geval wordt het geregistreerd partnerschap niét afgeschaft. Ook de mogelijkheid om via dit statuut een verblijfsvergunning van onbepaalde duur te krijgen blijft behouden.

Er is al een eerste ontwerptekst, een voorontwerp van wet, maar die is voor advies naar de privacycommissie. Hij moet daarna nog door de interkabinettenwerkgroepen, die onder het mom van technische bewerkingen allerlei inhoudelijke wijzigingen kunnen doorvoeren. Daarna gaat de tekst naar de ministerraad, vervolgens naar de Raad van State, dan opnieuw naar de regering en pas dan naar het parlement. Het kan dus nog wel een tijdje duren.

Uiteindelijk zijn de nu voorgestelde veranderingen vrij beperkt. Het enige parlementaire initiatief om het misbruik van schijnsamenwoonsten te bestrijden, is van Els De Rammelaere (N-VA), maar tot op heden is het niet besproken. EINDE UPDATE 10 FEBRUARI 2010.)

Lees ook:

Kernkabinet regulariseert illegalen met duurzame banden

Het migratierapport voor 2008 van het CGKR

Marion van San brengt Belgische illegalen in kaart

Hoe evolueren illegalen na hun regularisatie?

De rechtspraak over documentloze vreemdelingen

In België is huwen soms een schijntje

Procureur Dams licht slachtoffers in

Regionaal nieuws