Joseph Kabila legt eed af in een belegerd Kinshasa

20/12/'11 Buitenland Vandaag legt de Congolese president Joseph Kabila in een belegerd Kinshasa voor de derde keer de eed af als president. Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders woont de plechtigheid niet bij en laat de honneurs waarnemen door ambassadeur Dominique Struye de Swielande.

Joseph Kabila was nog geen dertig toen hij in januari 2001 zijn pas vermoorde vader Laurent-Désiré Kabila als president van de Democratische Republiek Congo opvolgde. De Westerse mogendheden wilden wel zaken doen met die schuchtere jongeman die nog niet besefte wat hem overkomen was.

Vandaag, ruim elf jaar later, is Joseph Kabila uitgegroeid tot de autoritaire leider van zijn land en kijkt hij voortdurend achterom om te zien of niemand hem uit het zadel wil lichten.

Typisch voor paranoïde leiders is dat ze zich laten omringen door een kleine groep getrouwen die de touwtjes strak in de hand houden. Joseph Kabila hield een deel van het netwerk van zijn vader over.

Schatbewaarder

De centrale figuur in dat netwerk is Augustin Katumba Mwanke, die in 1962 of 1963 geboren is - zo weinig is er geweten over deze schimmige figuur die uit Pweto in Noord-Katanga afkomstig is. "Katumba Mwanke is de schatbewaarder van de macht", zegt een Congolese specialist.

In Congo kan geen contract over mijnbouw of olieontginning gesloten worden, of Katumba heeft er zijn zeg over gehad. Veel van deze contracten, die de Congolezen helaas zo goed als niets opbrengen, gaan naar de Israëlische zakenman Dan Gertler, die op bijzonder goede voet met Joseph Kabila zelf staat.

Monsterachtig

Als Katumba over de mijnbouw en de inlichtingendienst ANR gaat, dan worden de andere militaire belangen (contacten met het Rwandese leger, de Mai Mai en vermoedelijk ook de Rwandese Hutu-militie FDLR) geregeld door de ex-politiechef John Numbi, een voormalige elektricien en oud-stafchef van de Congolese Luchtmacht. Numbi is afkomstig van Malemba-Nkulu in Centraal-Katanga waar Kabila bij de verkiezingen monsterachtige scores van net geen 100% haalde. Numbi moest vorig jaar even gas terugnemen omdat zijn naam verbonden was aan de laffe moord op mensenrechtenactivist Floribert Chebeya.

Een derde invloedssfeer wordt gevormd door Pierre Lumbi die voor Kabila de beruchte miljardencontracten met China onderhandelde. Lumbi, afkomstig uit de oostelijke provincie Maniema, richtte in de jaren tachtig mee de ngo 'Solidarité Paysanne' op. Hij zou op gespannen voet met Katumba Mwanke leven. Lumbi is ook veiligheidsadviseur van Kabila.

Tweelingzus

Wat betreft de familie van Joseph Kabila valt de rol van zijn tweelingzus Janet Kabila en zijn echtgenote Olive Lembe niet te onderschatten.

Onderkoning

In dit Congolese verhaal spelen bijzonder weinig Belgen mee. George Forrest, ooit de onderkoning van Katanga genoemd, zou fors aan invloed ingeboet hebben. Forrest zou te weinig middelen hebben om echt mee te spelen met de grote jongens in de mijnbouw. Hij is er trouwens nog altijd niet in geslaagd zijn luchtvaartmaatschappij Korongo, een samenwerkingsverband met Brussels Airlines, in de lucht te krijgen. Blijkbaar heeft Hewa Bora, de luchtvaartmaatschappij van de Belg Philippe de Moerloose, met succes Korongo in de hangars gehouden.

Roger HUISMAN
Foto Belga