Politie niet klaar voor verbetering statuut slachtoffers

17/12/'11 Binnenland De Kamercommissie Justitie heeft donderdag een verbetering van het statuut van slachtoffers uitgesteld tot 1 januari 2013. De politie is er niet klaar voor, zo luidde het.

Eerder keurde de Kamer een wet goed waardoor slachtoffers van misdrijven makkelijker het statuut van "benadeelde partij" kunnen krijgen. Het was een van de aanbevelingen van de Kamercommissie Seksueel Misbruik in de Kerk. Die wet is overigens nog niet in het Staatsblad verschenen, maar gisteren werd ze al veranderd.

Wat is een benadeelde partij?

Momenteel kunnen slachtoffers bij het parket het statuut van benadeelde partij aanvragen. Daardoor moeten ze van alle stappen in het onderzoek worden ingelicht. De benadeelde persoon mag ieder document dat hij nuttig acht toevoegen aan het dossier, wordt op de hoogte gebracht van een eventuele seponering en de reden daarvan. En verder van het instellen van een gerechtelijk onderzoek bij de onderzoeksrechter en ook van de data waarop de zaak voor de rechter komt.

Een benadeelde partij is niet hetzelfde als een "burgerijke partij". Deze laatste kan ook het dossier inzien, onderzoeksdaden vragen en een schadevergoeding eisen van de dader.

Een slachtoffer kan zich onmiddellijk burgerlijke partij stellen zonder eerst benadeelde persoon te zijn geweest.

Wat veranderde de nieuwe wet?

De nieuwe wet wilde dat de politie alle slachtoffers zou melden dat ze "benadeelde persoon" kunnen worden en dat ook de politie dit zelf zou kunnen registreren. Nu nog kan alleen het parket die registratie doen. De verandering zou op 1 januari 2012 ingaan. De Kamercommissie Seks in de Kerk had evenwel niet opgevraagd hoeveel mensen nu al ieder jaar een beroep doen op dit statuut. En daar wringt dus het schoentje.

Wat is het probleem?

Op voorstel van Kamerlid Rachid Madrane (PS) werd de verbetering van het statuut van benadeelde persoon uitgesteld tot 1 januari 2013. De meerderheid en de regering steunden het voorstel, hoewel iedereen "het moeilijk had om het fantastische werk van de Kamercommissie Seksueel Misbruik nu al aan te passen nog voor het in het staatsblad is verschenen".

Minister van Justitie Annemie Turtelboom (Open Vld, foto) kon geen datum voor inwerkingtreding in het vooruitzicht stellen omdat twee informaticaprogramma's moeten worden aangepast en afgestemd op die van het gerecht. En justitie en informatica, dat leidt altijd tot problemen!

Hoeveel gevallen zijn er?

Vorig jaar telden de parketten 688.698 slachtoffers van misdrijven. Op 10 juli 2011 hadden 14.698 van deze slachtoffers het statuut van benadeelde partij gekregen, of 2,3% van alle slachtoffers. Van deze groep stelden zich achteraf 359 (2,44%) ook burgerlijke partij. Weinig, maar dat komt omdat nogal wat slachtoffers zich onmiddellijk burgerlijke partij stellen en men geen benadeelde partij moet zijn om daarna burgerlijke partij te worden.

Grote verschillen

De verschillen tussen de gerechtelijke arrondissementen zijn enorm. Brussel prijkt natuurlijk wel bovenaan met 2.317 benadeelde partijen in 2010, maar de hoofdstad wordt op de voet gevolgd door Gent (1.626), Dendermonde (1.276), Charleroi (1.225), Mechelen (1.147) en Turnhout (1.011).

Als we echter het aandeel van de benadeelde partijen in alle slachtoffers berekenen per arrondissement, dan komen we tot een andere tabel. Dan staat Mechelen bovenaan met 6% van alle slachtoffers die zich als benadeelde partij laten registreren. Daarna volgen Turnhout (4,72%), Gent (4,29%), Veurne (3,8%) en Oudenaarde (3,3%). De hoge procentuele scores van Veurne en Oudenaarde mogen niet verbergen dat uiteindelijk zich maar weing slachtoffers als benadeelde partij laten registreren: 314 in Oudenaarde en 231 in Veurne.

Communautaire verklaring

In Wallonië is het statuut veel minder populair dan in Vlaanderen. Want op Charleroi na zitten alle Waalse gerechtelijke arrondissement onder de 1,5%, de meesten zelfs onder de 1%.

De hoge scores van sommige arrondissementen worden deels verklaard door experimenten, die vooruitlopen op de wetswijziging. In Gent kan een slachtoffer zich al benadeelde partij stellen door een vermelding in het proces-verbaal bij de politie, in Dendermonde kan het via een gewone aangetekende brief en in Charleroi op om het even welke manier. In deze drie arrondissementen moet het slachtoffer dus niet persoonlijk naar het parket gaan om benadeelde partij te worden. In zekere zin is de nieuwe wet daar al op een of andere manier van toepassing nog voor ze van kracht is.

Welke effecten?

Dat zegt ook iets over de effecten van de wet. Ze zal minstens een verdubbeling van het procentuele aandeel van het aantal slachtoffers dat zich benadeelde partij stelt tot gevolg hebben. Dat zijn er allicht niet veel in Aarlen en Neufchateau, maar wel in Brussel, Gent en Dendermonde. Dat betekent enorm veel meer registratie- en papierwerk voor de politie én voor de parketten, die uiteindelijk al deze benadeelde partijen moeten inlichten van seponeringen en data van processen.

Daar staat geen extra personeel tegenover. De kost van deze wettelijke hervorming werd ook niet berekend. Uitstel is dus misschien wel op zijn plaats, maar het is wel een uitstel van een nog niet-gepubliceerde wet.

Meer over de bedoelingen van deze wet vindt U op de expertenpagina van John De Wit.

JDW
Archieffoto Isopix