(Veel) te grote ecologische voetafdruk

10/05 Duurzaamheid Met het Living Planet Report maakt de milieuorganisatie WWF om de twee jaar een bilan op van de gezondheid van onze plannet. Uit de recentste editie blijkt dat België slecht scoort op het vlak van zijn ecologische voetafdruk. Maar we zijn niet de enige: we hebben met z’n allen 4,4 keer de planeet aarde nodig om in onze behoeften te voldoen.

Kort gezegd is de ecologische voetafdruk de landoppervlakte in hectare die een mens nodig heeft om in zijn behoeften te voorzien. Iedere bewoner van de aarde verbruikt natuurlijke rijkdommen: om te eten, om zijn afval te verwerken, om zich te verplaatsen, enzovoort. De ruimte die beschikbaar is voor de productie van die rijkdommen, noemen we de biocapaciteit van de aarde. Het gaat vooral om landbouw- en visgronden, bossen, grasland en bebouwde grond.

Hoe meer je van die ruimte nodig hebt om je dagelijkse leven te leiden, hoe groter je ecologische voetafdruk. En hoe sterker je doen en laten onze planeet beïnvloedt. William Rees en Mathis Wackernagel, twee Canadese wetenschappers, ontwikkelden de methode in het begin van de jaren 1990.

Op grote voet

Willen we de aarde redden, dan moeten we afstappen van het idee dat economische groei heilig is. Want de cijfers voorspellen weinig goeds en tonen dat het evenwicht tussen mens en planeet al een tijd zoek is. Ieder van ons kan op 1,8 hectare ruimte van de wereldwijde biocapaciteit aanspraak maken. Maar de harde realiteit is dat de mens een ecologische voetafdruk van 2,7 hectare heeft. Dat was in 1961 slechts de helft daarvan. En in 1985 was de aarde net groot genoeg om ons voldoende biocapaciteit te geven.

Vandaag heeft de wereldbevolking 50 procent meer grondstoffen nodig dan de aarde te bieden heeft. De voetafdruk van de rijke landen blijft stijgen en is vijf keer groter dan die van de ontwikkelingslanden. En die in economisch sterk groeiende landen, zoals China, Brazilië en India neemt bijzonder snel toe. En België? Ons land staat op de vierde plaats in het lijstje van landen met een te grote voetafdruk. Voor twee jaar bekleedden we nog de zeventiende plaats.

India

De ecologische voetafdruk is sinds 1961 verdubbeld en de CO2-uitstoot is vertienvoudigd. Die moet naar beneden door meer efficiëntie in het energiegebruik in te bouwen en door hernieuwbare energie te ontwikkelen. De uitstoot in Europa mag dan gedaald zijn, in India en China neemt die meer toe dan wat we hier als daling bereiken.

Tien tips voor een maatje kleiner

Wat kun je zelf doen om je ecologische voetafdruk te verkleinen? Tien nuttige tips van het WWF.

1. Ga voor fair trade
Zo ben je zeker dat de plaatselijke boeren een eerlijke vergoeding krijgen. Bovendien is zorg voor het milieu heel vaak een voorwaarde om een fair-tradelabel te krijgen.

2. Scheid je afval
Zo kan het eenvoudiger worden gerecycleerd. Breng je giftige afval naar het containerpark. Dan wordt het op een verantwoorde en milieuvriendelijke manier verwerkt.

3. Eet eens vegetarisch
De vleesindustrie is verantwoordelijk voor heel wat schadelijke broeikasgassen. Komt de carnivoor in je toch naar boven? Kies dan vlees van biologisch gekweekte dieren.

4. Vraag ecocheques aan je werkgever
Daarmee kun je tal van milieuvriendelijke producten en diensten kopen, zoals spaardouchekoppen, spaarlampen, compostvaten, rijopleidingen, enz.

5. Eet seizoensgroenten en -fruit van lokale boeren
Aardbeien in de winter? Die moeten van ver komen of zijn in serres geteeld. Hoe dan ook is er veel energie nodig om ze op je bord te krijgen.

6. Spring zuinig om met water
Installeer een spaarknop op het toilet, stop de wasmachine zo vol mogelijk en koop een spaardouchekop.

7. Schakel over op groene stroom
Die wordt geproduceerd op milieuvriendelijke manieren, bijv. met zonnepanelen, windmolens of waterturbines. Meer info bij je energieleverancier.

8. Kies zuinige huishoudtoestellen
Je huishoudtoestellen zijn verantwoordelijk voor een aanzienlijk stuk van je energiefactuur. Kies apparaten met een A+ of A++ label. Die zijn het zuinigst.

9. Ga dichterbij huis met vakantie
Vliegtuigreizen verslinden energie en vervuilen onze leefomgeving. Ga liever met de trein of de boot. Vertrek je toch met de auto? Gebruik dan ter plaatse zo veel mogelijk het openbaar vervoer.

10. Kleef een antireclamesticker op je brievenbus
Zo verspil je minder papier. Het grootste deel van het reclamedrukwerk belandt toch meteen in de papiermand.