Fairtrade: goed voor mens en milieu

10/05 Duurzaamheid Opvallende reclamecampagnes met BV’s, een groeiend aanbod, stijgende verkoopcijfers, de Week van de Fairtrade, FairTradeGemeenten … fairtrade is in. Maar wat heeft het eigenlijk met duurzaamheid te maken?

Oxfam Wereldwinkels, supermarkten, restaurants, bedrijven, natuurwinkels … fairtrade is overal. Zelfs bekende merken als Verkade (chocolade) en Ben en Jerry’s (ijs) hebben zich ‘bekeerd’. In 2010 kocht één op de drie Belgische gezinnen regelmatig een fairtradeproduct. Het aanbod beperkt zich al lang niet meer tot koffie, chocolade en wijn. Ook van verzorgingsproducten, kledij, fruit, bloemen, suiker, roomijs en nog tal van andere producten bestaan fairtradevarianten. Je herkent ze doorgaans aan hun fairtradelabel, zoals dat van Max Havelaar (zie ‘Fairtradepionier’). Wat gaat er precies schuil achter zo’n label?

Gegarandeerde minimumprijs

Fairtrade of eerlijke handel wil in de eerste plaats de armoede in het Zuiden bestrijden, door op een menselijke manier handel te drijven met boeren uit Afrika, Latijns- Amerika en Azië. De filosofie: ‘trade, not aid’ – ‘handel, geen liefdadigheid’. Individuele boeren of coöperatieven met een fairtradecertificaat krijgen voor hun waren een eerlijke minimumprijs die ten minste hun productiekosten dekt. Vaak verdienen ze meer dan deze minimumprijs. Zo zijn ze veel minder vatbaar voor prijsschommelingen op de wereldmarkt en uitbuiting door plaatselijke tussenpersonen. Dankzij dit stabiele inkomen kunnen de boeren hun levensomstandigheden verbeteren en voorzien in basisbehoeften als huisvesting, drinkbaar water en elektriciteit.

Bovendien krijgen organisaties van kleine producenten een extra fairtradepremie. Die is bedoeld om bijvoorbeeld het onderwijs, de infrastructuur, de gezondheidszorg en de productiemethodes in de regio te verbeteren. Fairtrade helpt de boeren het heft in eigen handen te nemen en zich te verenigen. Op die manier kunnen ze grotere hoeveelheden verkopen. En zelf bepalen wat met hun winst gebeurt: krediet verlenen aan de boeren, investeren in technische hulpmiddelen of biologische productiemethodes ...

Fairtrade = duurzaam?

Een fairtradecertificaat krijg je niet zomaar. De Fairtrade Labelling Organisation (FLO) hanteert duidelijke ecologische en sociale normen en controleert de boeren regelmatig. Zo is het van belang dat ze energiebesparende, milieuvriendelijke productiemethodes gebruiken – gevaarlijke pesticiden en ggo’s zijn uit den boze! Ook op het vlak van transport, verpakkingen en afvalverwerking is duurzaamheid aan de orde van de dag. Bovendien komen alleen producten die in menswaardige arbeidsomstandigheden zijn gemaakt in aanmerking. Wie een product met een fairtradelabel koopt, is dus zeker dat het op een milieu- en mensvriendelijke manier tot stand is gekomen. Duurzaamheid werkt ook in de andere richting: de contracten tussen de boeren en hun afnemers zijn rechtvaardig en gelden voor een lange termijn.