Straffen voor geweld tegen politie worden verzwaard
10/12/'08
10 DECEMBER 2008, met update van 3 FEBRUARI 2010 - De straffen voor geweld tegen politieagenten worden verdubbeld voor de kleinere feiten en verhoogd met vijf jaar voor de zwaardere. Dat besloot de Senaatscommissie Justitie woensdag 10 december op voorstel van Dirk Claes en Tony Van Parys (CD&V). Aanleiding is de zaak-Hammani. (UPDATE 3 FEBRUARI 2010: De Kamercommissie Justitie keurde het ontwerp van Dirk Claes ongewijzigd goed zonder enige discussie.)
Wat verandert?
* De straffen voor de gewone droge klap zonder voorbedachtheid aan een agent blijven hetzelfde: tussen 1 maand en 1 jaar cel. Maar dat geldt niet voor alle andere slagen en verwondingen.
* Over het algemeen verhogen alle minimumstraffen. Doorgaans verdubbelen ze.
* Het maximumtarief voor een droge klap zonder enig gevolg, maar met voorbedachtheid komt op 2 jaar (nu:1).
* Het maximum voor opzettelijke slagen met tijdelijke werkonbekwaamheid komt op 4 jaar (nu: 2), als er voorbedachtheid is op 5 jaar (nu: 3).
* Als er een blijvende arbeidsongeschiktheid is, komt het maximum op 10 jaar (nu: 5), behalve als de verwondingen met voorbedachtheid waren toegebracht. Dan wordt het maximum 15 jaar (nu 10).
Als de politieman aan zijn verwondingen overlijdt en het was niet de bedoeling dat dit zou gebeuren, dan komt het maximum van 10 op 15 jaar, behalve als de verwondingen met voorbedachtheid waren toegebracht. Dan stijgt het maximum tot 20 jaar (nu: 15).
* Aanvankelijk was ook een strafverzwaring gepland bij vergiftiging van agenten, maar die heeft de Senaatscommissie geschrapt. Dat gebeurde op verzoek van de minister van Justitie, die overigens voor de rest het wetsvoorstel volledig steunde.
Waarom?
De nieuwe regeling wordt door de parlementsleden opgehangen aan de de zaak rond Kitty Van Nieuwenhuyse (23), die op 3 december 2007 in Lot tijdens een patrouille werd neergeschoten. De Senaat had het voorstel dan eigenlijk ook liefst vorige week willen goedkeuren, maar dat lukte niet.
Mohammed Hammani (links in het wit)
De zaak-Van Nieuwenhuyse is evenwel niet de aanvankelijke aanleiding, want het wetsvoorstel-Claes dateert al van 23 mei 2006. Het voorstel gaat terug naar de zaak-Hammani.
Op 21 april 2001 schoot Mohamed Hammani de federale politieman Marc Munten dood in Rotselaar. Munten achtervolgde een aantal carjackers en Hammani loste een tiental kogels met zijn kalasjnikov op zijn twee achtervolgers. Op 8 oktober 2005 werd Hammani door de jury en de beroepsrechters van het assisenhof van Brussel schuldig bevonden aan slagen en verwondingen met de dood tot gevolg, maar zonder het opzet te doden. Dat veroorzaakte heel wat woede bij de politie, omdat de agenten een veroordeling voor doodslag of moord hadden gewild. De politie betoogde toen zelfs op de trappen van het Brusselse justitiepaleis. Uiteindelijk kreeg Hammani toch nog 20 jaar cel.
Naar aanleiding van dit incident wilde Dirk Claes, toenmalig kamerlid en burgemeester van Rotselaar, de straffen voor geweld tegen de politie verzwaren. Claes uitte die wens bij de inhuldiging van het Marc Muntenplein in Rotselaar. Dat werd ter nagedachtenis van Munten geschapen in Rotselaar zelf.
Ondertussen discussieerde de Kamer over strafverzwaring voor gewelddaden tegen een hele groep van mensen (buschauffeurs, leraars, apothekers, maatschappelijk assistenten, postbodes, brandweerlui e.d.). Daarin kwamen ook de politiemensen aan bod, maar uiteindelijk werden ze op verzoek van toenmalig justitieminister Laurette Onkelinx (PS) grotendeels buiten de wet gehouden.
De nieuwe wet-Onkelinx verdubbelde de minimumstraf voor geweldsmisdrijven tegen vertegenwoordigers van al deze beroepsgroepen en trok ze bij zeer zware feiten op met twee jaar cel. De maximumstraf bleef ongewijzigd.
Kamerlid Tony Van Parys vond de wet-Onkelinx niet goed omdat ze geweld tegen al die groepen op dezelfde manier zwaarder bestrafte, terwijl de CD&V in ieder geval een extra-zwaardere straf wilde voor geweld tegen politiemensen. Om twee redenen: omdat de politie dagelijks wordt blootgesteld aan agressie en bedreigingen. En omdat ze belast is met het openbaar gezag en opdrachten van algemeen belang uitvoert waarbij de bescherming van de maatschappij centraal staat.
Tony Van Parys
De nieuwe wet-Onkelinx was volgens Van Parys des te slechter omdat ze tot gevolg had dat de minimumstraffen in een aantal gevallen (o.a. voor slagen en verwondingen met arbeidsongeschiktheid) zelfs lager werden als politiemensen slachtoffer waren dan wanneer leden van die andere groepen benadeeld waren. CD&V wilde daar iets aan doen.
Vandaar de wet-Hammani, die ook geldt ook voor veld- en boswachters, deurwaarders en douaniers, die in de uitoefening van hun ambt geweld moeten ondergaan.
Senator Hugo Vandenberghe (CD&V), die een koele minnaar is van deze nieuwe wet, kondigde na de stemming een nieuw wetsvoorstel aan om geweld tegen de "vergeten groepen", zoals advocaten en gerechtsjournalisten, ook zwaarder te bestraffen.
(UPDATE 3 FEBRUARI 2010: Hoeveel feiten?
Het aantal gewelddaden tegen politiemensen steeg deze eeuw met 14 procent, tot 982 feiten in 2008 tegenover 860 in 2000. Dat blijkt uit cijfers van de federale politie. In het eerste semester van 2009 bedroeg het aantal geweldsfeiten tegen de politie 426, waarvan 296 in Vlaanderen. De stijging van het geweld tegen de politie tussen 2000 en einde 2008 komt alleen voor rekening van Vlaanderen, waar ze 27,5% bedraagt. In Brussel en Wallonië is er nauwelijks sprake van een stijging. In Brussel steeg het aantal geweldfeiten tegen de politie van 197 in 2000 naar 184 in 2008. In het eerste semester van 2009 waren er in Brussel 54 feiten.
Deze toename van het geweld tegen de politie in heel België kan enorm lijken maar het totale aantal geweldfeiten buiten het gezin steeg in dezelfde periode bijna twee keer zo snel, met 25,5% tot 50.082 in 2008. Relatief gezien is het geweld tegen de politie dus gedaald. EINDE UPDATE 3 FEBRUARI 2010.)
Bedenkingen
1. Hoe goed bedoeld de wet ook is, de straffen voor hetzelfde misdrijf verschillen steeds meer al naargelang het beroep van het slachtoffer. Is dat wel zo'n goede zaak?
Het leidt tot anomalieën, die wel eens pijnlijke prejudiciële vragen tot gevolg kunnen hebben. De maximumstraf voor dodelijke slagen (maar zonder het opzet te doden) toegebracht aan de minister van Justitie, aan strafrechters en aan rechters van het Grondwettelijk Hof is na de nieuwe wet-Hammani vijf jaar lager dan die voor slagen aan politiemensen. Is dat wel zo goed?
Politie protesteert tegen lage straf Hammani
2. In ieder geval is de strafverzwaring bij geweldsfeiten waarvan politiemensen het slachtoffer zijn maar summier gemotiveerd. De justitieminister zegde dat de verhoging van de maximumstraffen een doordrukje was dan de maximumstraffen voor...minderjarigen (!) die van dezelfde misdrijven slachtoffer worden. De vraag rijst of die vergelijking vanuit motiveringstechnisch standpunt zo geslaagd is.
Bovendien: vele politiemensen komen tijdens hun werk niet méér in contact met agressie dan buschauffeurs, maatschappelijk assistenten of artsen omdat ze bv. kantoorwerk doen of hoofdcommissaris zijn. En zeker niet dagelijks. Andere politiemensen zijn dan weer niet als politie-inspecteur herkenbaar omdat ze speurder in burger zijn. En toch worden de maximumstraffen voortaan vaak twee keer zo hoog als die voor dezelfde misdrijven waarvan buschauffeurs, maatschappelijk assistenten of artsen slachtoffer zijn.
Verder zijn politiemensen in tegenstelling tot alle andere beroepsgroepen uit de wet-Onkelinx en in tegenstelling tot minderjarigen gewapend, behoort het gebruik van geweld (en dus ook het risico op geweld) tot de essentie van hun jobomschrijving (wat bij verplegers, artsen en leraars niet kan worden gezegd) en krijgen ze eveneens in tegenstelling tot die andere groepen een gevarenpremie.
Verder rijst de vraag waarom deurwaarders die een dwangbevel gaan betekenen van dezelfde bescherming moeten genieten als politiemensen. Waarom moet die bescherming in hun geval beter geregeld zijn dan bij leraars en artsen?
Tenslotte werden bij alle andere beroepsgroepen (buschauffeurs, apothekers, leraars e.d.) alleen maar de minimumstraffen verhoogd - een regeling die meestal geen effect heeft - en bij de politie ook de maximumstraffen. Waarom dit allemaal zo is, staat niet in de motivering. En dat is spijtig.
3. En er blijft het principe. De hoogte van straffen laten afhangen van de hoedanigheid van het slachtoffer: het heeft iets ancien régime-achtigs.
4. Tenslotte: bestraffen wordt voor rechters almaar complexer, terwijl iedereen toch al jaren schreeuwt om vereenvoudiging van de wetgeving.
John De Wit
Lees ook:
Nieuwe wet bestraft geweld tegen buschauffeurs en leraars zwaarder
